Kaninn pakkar saman í Evrópu

Aðgerðirnar, sem boðaðar voru fyrr í mánuðinum með yfirlýsingu frá yfirstjórn herafla Bandaríkjanna í Evrópu, EUCOM, eru taldar munu koma niður á getu Atlantshafsbandalagsins til að gera langdrægar árásir og eftirliti.

Þar er haft eftir herforingjanum Alexus G. Grynkewich, yfirmanni EUCOM og þar af leiðandi yfirmanni herafla NATO, að önnur ríki NATO hafi um langt skeið reitt sig allt of mikið á hernaðargetu Bandaríkjanna. Svo mikið að það verði að teljast óheilbrigt og verið sé að leiðrétta það.

Hann sagði að Donald Trump, forseti, og Pete Hegseth, varnarmálaráðherra, hefðu verið skýrir í máli um að þetta þyrfti að breytast og að það myndi breytast. Kanada og ríki Evrópu þyrftu að fylla upp í skarðið.

Sjá einnig: Rússar vígbúast við mörk Norðurlanda

Í fyrra bárust fregnir af því að innan ríkisstjórnar Donalds Trump væri til skoðunar að Bandaríkin afsöluðu sér stjórn á herafla NATO. Í tæp 75 ár hefur herafli bandalagsins verið leiddur af fjögurra stjörnu herforingja frá Bandaríkjunum, sem ber titilinn SACEUR.

Sjá einnig: Íhuga að sleppa taumnum á NATO lausum

Breytingarnar núna eru sagðar ganga mun hraðar fyrir sig en ráðamenn í Evrópu töldu. Tímalína um brottflutning hersveitanna liggur þó ekki fyrir.

Fækka herþotum um þriðjung

Samkvæmt grein New York Times, sem byggir á skjölum sem Bandaríkjamenn hafa sent til ríkisstjórna í Evrópu, stendur meðal annars til að fækka F-16 og F-15 herþotum í Evrópu úr um 150 í hundrað. Þá stendur til að fækka eftirlits- og kafbátaleitarflugvélum úr 26 í fimmtán.

Sérstaklega er tekið fram að breytingarnar myndu koma niður á getu NATO til að fylgjast með ferðum rússneskra kafbáta.

Vísir hefur sent fyrirspurn á utanríkisráðuneytið um hvort Bandaríkjamenn ætli að draga úr umsvifum sínum á varnarsvæðinu í Keflavík en þar hafa lengi verið starfræktar eftirlits- og kafbátaleitarvélar.

Bandaríkjamenn hafa lengi flogið P-8A Poseidon flugvélum frá Íslandi og hafa á undanförnum árum alltaf verið í það minnsta nokkrar slíkar frá Bandaríkjunum og öðrum ríkjum NATO á varnarsvæðinu.

Bandaríkjamenn ætla einnig að kalla á brott kafbát og flugmóðurskip, ásamt fjölda fylgiskipa og herþota sem því fylgja.

Þar að auki stendur til að fækka flugsveitum sprengjuflugvéla í Evrópu úr tveimur í eina.

Hratt versnandi samskipti

Frá því Trump tók fyrst við embætti forseta Bandaríkjanna hefur hann ítrekað kvartað yfir því að ríki Evrópu verji ekki nægilega miklu til varnarmála og sakað þau um að arðræna Bandaríkin. Á hans seinna kjörtímabili hefur hann ekki verið feiminn við að gagnrýna Evrópu og Kanada vegna þessa og grípa til aðgerða til að refsa Evrópu.

Þá hefur Trump beitt umfangsmiklum tollum gegn bandalagsríkjum Bandaríkjanna, hótað því að hernema Grænland og innlima Kanada, auk þess sem hann hefur svo gott sem hætt stuðningi við Úkraínu, svo eitthvað sé nefnt af þeim viðburðum og yfirlýsingum sem hafa rekið fleyg milli Bandaríkjanna og annarra innan NATO á undanförnum árum.

Ráðamenn í Evrópu og í Kanada hyggja á mikla hernaðaruppbyggingu á komandi árum, samhliða aukinni hergagnaframleiðslu sem ætlað er að auka sjálfstæði Evrópu á því sviði. Víða stendur til að draga úr kaupum á hergögnum frá Bandaríkjunum. Svipaða sögu er að segja frá Kanada en þessu hafa ráðamenn vestanhafs mótmælt harðlega.

NYT hefur eftir þýskum þingmanni að stærsta vandamál NATO, á meðan Trump sé forseti, sé ekki hve mörg vopn og hergögn Bandaríkjamenn hafi í Evrópu. Vandamálið sé að innan Evrópu hafi enginn lengur trú á því að Bandaríkjamenn myndu koma Evrópu til aðstoðar.

Trump hefur sjálfur gefið það til kynna í ræðum þar sem hann hefur meðal annars haldið því fram að önnur ríki NATO hafi aldrei gert neitt fyrir Bandaríkin.

Sjá einnig: „Ég efa að NATO yrði til staðar fyrir okkur“

Þessi uppbygging í Evrópu fer þó ekki vel af stað í nokkrum ríkjum. Varnarmálaráðherra Bretlands sagði til að mynda af sér í gær og honum fylgdi annar ráðherra varnarmála. Báðir sögðu af sér vegna reiði yfir því að ríkisstjórn Keirs Starmer ætlaði að verja allt of litlu til varnarmála á komandi árum.