Hundruð milljóna í að draga úr losun frá stóriðjunni

Kjartan Kjartansson skrifar 7. maí 2026 11:05

Kísilver Elkem á Íslandi er á meðal þeirra fyrirtækja sem þurfa að kaupa losunarheimildir í ETS-kerfinu. Fyrirtækið getur sparað sér fé með því að þróa tækni til þess að fanga og farga kolefni sem losnar frá framleiðslunni. Elkem

Nýsköpunarverkefni Elkem á Grundartanga og Carbfix um að kanna möguleikann á að fanga og farga kolefni frá kísilverinu hlaut tæplega tvö hundruð milljón króna styrk úr Orku- og loftslagssjóði. Alls var á fjórða hundrað milljóna króna veitt í verkefni til að draga úr losun stóriðju.

Styrkurinn til kolefnisgeymslu og losunargreiningar á Grundartanga nemur 198,7 milljónum króna. Markmið hans er sagt að hraða þróun tæknilausna sem geta dregið úr losun gróðurhúsalofttegunda frá iðnaði sem fellur undir evrópska viðskiptakerfið með losunarheimildir (ETS).

Elkem á í samstarfi við Carbfix, dótturfélag Orkuveitunnar, um verkefnið. Í því á að meta möguleikana til að fanga útblástur frá kísilverinu og geyma hann varanlega í jörðu.

Völdu Noreg fram yfir Ísland

Verkefninu á Grundartanga er skipt í tvo áfanga samkvæmt upplýsingum frá Carbfix. Í þeim fyrri á að mæla og greina losun frá kísilverinu og rannsaka hversu vel jarðlög á svæðinu henta til að geyma koltvísýring. Þær athuganir eiga að leggja grunninn að tilraunaverkefni í framtíðinni.

Í seinni áfanganum ætlar Carbfix að standa fyrir rannsóknarborunum og jarðfræðilegri könnun sem á meðal annars að leiða í ljós á hvaða dýpi hentar að dæla kolefni.

Carbfix þróaði aðferð til þess að farga kolefni varanlega í jörðu með því að dæla uppleystum koltvísýringi frá Hellisheiðarvirkjun ofan í jörðu. Neðanjarðar binst koltvísýringum jarðlögunum í steindum.

Elkem skoðaði að hefja tilraunverkefni af þessu tagi á Grundartanga á sínum tíma. Á endanum valdi fyrirtækið frekar að prófa sig áfram með tæknina í Rana í Noregi. Álfheiður Ágústsdóttir, forstjóri Elkem á Íslandi, sagði Vísi í fyrra að Noregur hefði orðið fyrir valinu þrátt fyrir að förgunarlausn Carbfix væri hagkvæmari vegna þess að nýsköpunarstyrkur hefði fengist til þess í Noregi sem Ísland gæti ekki keppt við.

Þá hafði Carbfix þegar óskað eftir framkvæmdaleyfi til rannsóknarborana á Grundartanga með það fyrir augum að binda allt að 450.000 tonn af koltvísýringi í jörðu á ári. Það jafngilti um fjórðungi af ársloun stóriðju á Íslandi.

Prófa sig áfram með kolefnisfría álframleiðslu

Tilraunaverkefni Norðuráls, Eflu, Háskólans í Reykjavík og fleiri undir forystu tæknifrirtækisins Arctus Aluminium um kolefnislausa álframleiðslu fékk 161,8 milljóna króna styrk úr Orku- og loftslagssjóð.

Það verkefni byggir á nýrri rafgreiningaraðferð þar sem súrefni losnar í stað koltvísýrings við álframleiðslu. Aðferðin á einnig að geta dregið úr orkunotkun og nýta hráefni betur.

Loftslagsmál Tækni Stóriðja Hvalfjarðarsveit Kjósarhreppur Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur

Mest lesið

Fleiri fréttir