Lífs­nauð­syn­legt að með­höndla risarækjur líkt og kjúk­ling

„Þetta er veruleg áhætta fyrir Ísland sem er með mjög lítið af sýklalyfjaónæmi í umhverfinu eða í mönnum, það er að segja af þessum mjög sýklalyfjaónæmu bakteríum. Þá er þetta virkilega leið sem getur skemmt fyrir okkur ef fólk er að smitast. Það náttúrulega veit ekkert af því ef það smitast af mjög alvarlegum bakteríum því að þær gefa engin einkenni nema þær valdi einhvern tímann sýkingu síðar.“

Þetta segir Karl G. Kristinnsson, prófessor emeritus við sýkla- og veirufræðideild Landspítalans, í samtali við Bítið í morgun. 

„Þá ætti þetta að vera nokkuð öruggt“

Karl segist hafa staldrað við þegar hann tók eftir því að innflutningur á risarækju frá Suðaustur-Asíu hafi aukist til muna undanfarin ár. Hann segir að bakteríur sem eru ónæmar fyrir sýklalyfjum hafi fundist í stórum skömmtum í risarækjum frá Suðaustur-Asíu.

„Ég hafði alltaf áhyggjur af þessu. Upp á síðkastið hef ég orðið miklu meira var við risarækjur á matseðli veitingahúsa, í uppskriftum á netinu og fólk er miklu meira að kaupa þetta í búð og annað slíkt. Mér brá við að sjá hvað innflutningur hefur aukist mikið.“

Spurður hvernig fólk smitast af umræddum bakteríum segir Karl:

„Ef þú passar þig að elda risarækjurnar nógu vel og kemur í veg fyrir krossmengun í eldhúsinu. Þá meina ég að það þarf að passa að menga ekki áhald og bretti og annað sem kemst síðan í snertingu við önnur matvæli að þá ætti þetta að vera nokkuð öruggt.“

Ertu að segja að við eigum bara að meðhöndla risarækjur eins og kjúkling? 

„Já, ég er eiginlega að segja það. Ég held að það séu mjög mikilvæg og ný skilaboð, því að fólk hefur yfirleitt ekkert verið að hugsa um sjávarafurðir sem mögulega uppsprettu bakteríusýkinga eða sýklalyfjaónæmis.“

Risarækjurnar verulega misjafnar 

 Hann tekur fram að mikilvægt sé að þíða rækjurnar með réttum hætti, ekki megi þíða þær við stofuhita. Það getur fjölgað bakteríum. 

„Við þíðum þetta í ísskáp, helst yfir nótt. Ef það liggur eitthvað á þá er mælt með því að setja þetta bara í plastpoka og í vatn.“

Þegar rækjurnar eru eldaðar sé mikilvægt að sjóða, steikja eða grilla þær þar til þær verða hvítar eða bleikar. Alls ekki eigi að leggja sér til munns rækjur sem eru gráar eða linar. 

„Eldunin er fyrst og fremst það eina sem maður getur treyst á.“

Hann segir að í raun sé betra að kaupa risarækjur sem eru þegar fulleldaðar og hafa verið frystar. 

„Hún tekur ekki þessa áhættu nema eitthvað fari úrskeiðis í framleiðslunni. Það er kannski öðruvísi að elda hana.“

Það skipti máli hvaðan rækjurnar koma.

„Þessar risarækjur eru framleiddar við mjög misjafnar aðstæður. Þær koma frá misjöfnum löndum og landsvæðum og framleiðsluhættirnir eru mjög misjafnir. Á sumum stöðum er lítið hugsað um umhverfið og lítið hugsað um hreinlæti. Þá eru sýkingar miklu algengari. Það ganga smit eða sýkingafaraldrar sko í þessum risarækjum sem eru mjög viðkvæmar og þá er mikið notað einmitt af sýklalyfjum sem kallar á þetta vandamál.“