ESB fram­lengir sérlausn Ís­lands vegna losunarheimilda

Greint er frá því í tilkynningu að framkvæmdastjórn Evrópusambandsins (ESB) og íslensk stjórnvöld hafi lýst sameiginlegum vilja til að framlengja sérlausn Íslands vegna millilandaflugs, innan viðskiptakerfis ESB með losunarheimildir (ETS), um 3 ár eða til ársins 2030.

Þetta kemur í kjölfar þess að framkvæmdastjórn ESB birti tillögur sínar um endurskoðun ETS-kerfisins sem nú ganga til aðildarríkjanna og Evrópuþingsins. 

Í frétt Politico um boðaðar breytingar er losunarheimildum lýst sem öflugasta tæki ESB til að takast á við loftslagsbreytingar, en það verði nú veikt til að leyfa fyrirtækjum að losa meira af gróðurhúsalofttegundum lengur.

Í núgildandi ETS-löggjöf hefur flug til og frá EES-svæðinu verið undanskilið ETS-kerfinu.

Bogi Nils Bogason sagði í stuttu samtali við Vísi að stjórnendur Icelandair skoðuðu nú tillögurnar en Icelandair hefur bókfært 110,2 milljónir dala, eða um 13,6 milljarða króna, í losunar- og kolefniskostnað frá ársbyrjun 2022 til loka mars á þessu ári.

Kostnaðurinn hefur vaxið hratt á sama tíma og rekstur Icelandair hefur verið þungur. Á árunum 2022 til 2025 bókfærði félagið 102,8 milljónir dala, eða um 12,7 milljarða króna, í losunar- og kolefniskostnað. Á sama tímabili tapaði Icelandair Group samtals 24,3 milljónum dala, eða um þremur milljörðum króna, eftir skatta.

Loftslagsgjöldin voru því rúmlega fjórfalt hærri en samanlagt tap félagsins á þessum fjórum árum.

Í tilkynningu kemur fram að þetta hafi skapað samkeppnisskekkju fyrir tengiflug milli Evrópu og Norður-Ameríku um Keflavíkurflugvöll, samanborið við samkeppnisaðila á meginlandi Evrópu. Þetta hafi verið ein meginforsendan fyrir sérlausn Íslands.

Samkvæmt tillögum framkvæmdastjórnarinnar yrði staðan óbreytt varðandi flug til Norður-Ameríku.

Árið 2023 sömdu íslensk stjórnvöld um tímabundna sérlausn við upptöku reglnanna í EES-samninginn árið 2023 og segir í tilkynningunni að Ísland hafi á grundvelli sérlausnarinnar, sem átti að óbreyttu að falla úr gildi í lok árs, getað bætt upp þessa samkeppnisskekkju.

Þá segir að framkvæmdastjórn ESB hafi einnig lýst yfir vilja til áframhaldandi stuðnings vegna notkunar sjálfbærs flugvélaeldsneytis (SAF). Ísland hafi sérlausn sem veitir flugrekendum rétt á 100% endurgreiðslu á verðmuninum á SAF og hefðbundnu flugvélaeldsneyti til 2030.

Í tilkynningu utanríkisráðuneytisins segir að ný tillaga framkvæmdastjórnar ESB geri ráð fyrir að unnt sé að fá endurgreiddan verðmun á SAF og venjulegu flugvélaeldsneyti einnig vegna flugs út af EES-svæðinu, svo sem til Bandaríkjanna.

Formleg framlenging verður gerð með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar en á þessari stundu liggur ekki fyrir hvenær gengið verður frá henni.

„Stjórnvöld munu nú greina nánar tillögur framkvæmdastjórnar ESB. Þær snerta einnig aðra geira, svo sem sjóflutninga og iðnað.“