Náms­efnis­gerð: Nýtum það sem þegar er til

Áhugavert var að hlusta á Þórdísi Jónu Sigurðardóttur, forstjóra Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu, ræða stöðu menntakerfisins í Sprengisandi. Þar var meðal annars rætt um námsmat, framlög til skólamála og námsefnisgerð.

Ég tek undir margt af því sem þar kom fram. Framlög til námsefnisgerðar hafa verið allt of lág og það er alvarlegt mál ef íslenskt skólakerfi hefur ekki nægilega öflugt stuðningskerfi þegar kemur að þróun, útgáfu og dreifingu vandaðs námsefnis.

Umræðan þarf þó ekki að snúast um annaðhvort ríkið eða einkaaðila. Þórdís nefndi sjálf að sumir kennarar hafi verið duglegir að búa til námsefni, og þar liggur einmitt mikilvægur styrkleiki. Það væri hægt að hugsa sér blandaða leið þar sem ríkið tekur stærra hlutverk en styður um leið betur við sjálfstæða höfunda, kennara og útgefendur, stóra sem smáa, sem þegar eru að þróa efni. Þannig mætti tryggja gæði, aðgengi, faglegt mat og jafnræði.

Þróunarsjóður námsgagna gæti verið ein leið til þess, ef framlög til hans eru stóraukin og ferlið styrkt með fjölbreyttari sérfræðiþekkingu, meðal annars með því að fá fleira fólk með beina reynslu af námsefnisgerð og útgáfu að stefnumótun, mati og úthlutunum.

Ég nefni þetta vegna þess að ég hef sjálfur unnið að þróun námsefnis frá árinu 2015 og stofnaði árið 2024 lítið fyrirtæki utan um slíka útgáfu. Sú vinna hefur sprottið úr eigin kennslureynslu, samtali við aðra fagmenn og breytingum sem hafa átt sér stað í skólastarfi og samfélagi, bæði hér heima og erlendis. Hún byggir jafnframt á þeirri sýn að íslenskt námsefni þurfi að vera fjölbreyttara, aðgengilegra og betur aðlagað ólíkum nemendahópum.

Verkefnið var kynnt fyrir Miðstöð menntunar og skólaþjónustu fyrir um ári og fékk jákvæð viðbrögð, en ekki varð framhald á samtalinu.

Ef við teljum að námsefnisgerð hafi verið vanrækt, þá þarf líka að fjármagna betur þau úrræði sem þegar eru til og skapa sérstakan stuðning fyrir sjálfstæða höfunda, kennara og minni útgefendur sem vinna að þróun námsefnis.

Í síðustu úthlutun Þróunarsjóðsins virðist hafa verið lögð áhersla á verkefni sem þegar voru komin með útgáfusamning, sem er skiljanlegt þar sem slíkt getur aukið líkur á að námsefni komist í raunverulega notkun. Samhliða því þarf þó að tryggja stuðning við verkefni sem spretta úr kennslu, þróunarvinnu og raunverulegum þörfum nemenda, en eru ekki endilega komin í hefðbundinn útgáfufarveg.

Ef ríkið tekur stærra hlutverk í námsefnisgerð er mikilvægt að það gerist í virku samstarfi við sjálfstæða höfunda, kennara og útgefendur, stóra sem smáa, sem þegar hafa lagt mikla vinnu í íslenskt námsefni. Slík uppbygging verður best heppnuð ef hún styrkir þá þekkingu, reynslu og þróunarvinnu sem þegar er til hjá kennurum, höfundum og útgefendum, í stað þess að ýta henni til hliðar.

Höfundur er kennari og stofnandi stafbok.is