At­huga­semdir við villandi saman­burði Við­skiptaráðs um sorp­hirðu

Viðskiptaráð birti 7. maí sl. samantekt með villandi samanburði sem þörf er á að leiðrétta. Eftirfarandi eru nokkur atriði sem vert er að vekja athygli á varðandi samanburð Viðskiptaráðs um sorphirðu:

• ·Í samanburði Viðskiptaráðs á kostnaði er verið að bera saman heimili á höfuðborgarsvæðinu með tvær tvískiptar tunnur – aðra fyrir pappír og plast og hina fyrir blandaðan úrgang og matarleifar.
• oEingöngu um 7,5% heimila í Reykjavík eru með þessa tunnusamsetningu, um 4500 tvískiptar tunnur fyrir pappír og plast eru við heimili í Reykjavík en íbúðir í Reykjavík eru um 60.200. Þessi tunnusamsetning er eingöngu við sérbýlishús og lítinn hluta þeirra og gefur því enga mynd af samanburði hirðukostnaðar sveitarfélaga sem borin eru saman.
• oÍ Reykjavík eru tvískipt sorpílát verðlögð um 20% hærra en önnur ílát af sömu stærð þar sem tímafrekt er að losa þau – sorpið situr gjarnan fast í þeim og eingöngu er hægt að losa eitt ílát í einu. Þessi verðlagning er í samræmi við leiðbeiningar sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu um ákvörðun hirðugjalda. Reykjavík er hins vegar eina sveitarfélagið sem leggur á í samræmi við leiðbeiningarnar.
• Viðskiptaráð velur því hér að bera saman lítinn hluta hirðugjalda sem er villandi samanburður. Árlegur meðalkostnaður á heimili í Reykjavík vegna sorphirðu við heimili og á grenndar- og endurvinnslustöðvum er um 60.800 kr. en ekki 85.000 kr. eins og Viðskiptaráð heldur fram.
• Reykjavíkurborg er með þéttasta net grenndargáma af sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu. Íbúar vilja hafa gámana nærri sér og sveitarfélaginu ber að hafa þá í nærumhverfi skv. lögum um meðhöndlun úrgangs. Þjónustustig grenndargáma er því hærra í Reykjavík en öðrum sveitarfélögum. Viðskiptaráð ber það ekki saman, eingöngu kostnað.
• Fákeppni ríkir á markaði sorphirðu. Um nokkurt skeið voru eingöngu tvö fyrirtæki sem buðu í sorphirðu sveitarfélaga höfuðborgarsvæðinu. Hirða heimilisúrgangs er skylduverkefni sveitarfélaga skv. lögum um meðhöndlun úrgangs. Óskynsamlegt að færa alla hirðu í útboð á þannig markaði. Reykjavíkurborg bauð út hirðu á pappírstunnum árið 2007 en fékk verkefnið aftur í fangið við bankahrunið þar sem verktakinn treysti sér ekki til að sinna því. Sama hefur gerst hjá sveitarfélögum erlendis, nýlega í Osló þegar tveir þjónustuaðilar fóru í þrot á skömmum tíma og sveitarfélagið neyddist til að taka við þjónustunni. Osló ætlar ekki að bjóða alla hirðuna út að nýju. Í Svíþjóð eru æ fleiri sveitarfélög að hefja rekstur eigin sorphirðu, m.a. til að auka gæði þjónustunnar og sveigjanleika í sífellt flóknara rekstrarumhverfi úrgangsstjórnunar. Að bjóða út alla hirðu við heimili í Reykjavík og glata þekkingunni sem hefur skapast á verkefninu væri óskynsamlegt.
• Reykjavíkurborg býður út hirðu frá stofnunum og starfstöðum Reykjavíkurborgar og borgin skiptir sér ekki af hirðu hjá atvinnurekstri enda ekki verkefni sveitarfélagsins. Þjónusta við grenndargáma – leiga og losun, er einnig boðin út. Það er því ekki þannig að öll hirða í borginni sé á höndum borgarinnar.
• Í samantekt Viðskiptaráðs heldur ráðið því fram að hirðukostnaður á Akureyri hafi stórlækkað við útvistun á sorphirðu. Varasamt er að álikta sem svo að lækkunin hafi eingöngu stafað af útvistun þjónustunnar. Meðal annars fór Akureyrarbær í umfangsmikla kerfisbreytingu á sorphirðu samhliða útvistuninni – hirðutíðni var breytt, hirða með sorptunnum og grenndarstöðvar komu í stað pokahirðu og framhlaðningsgámar voru settir við fjöleignarhús í stað sorppoka.

Könnun sem Viðskiptaráð vitnar til og Vísir birtir í frétt ásamt mynd af fullum sorpílátum í Reykjavík er frá árinu 2023 þegar verið var að gera umfangsmiklar breytingar á sorphirðu í borginni. Nýleg könnun sýnir að 62% íbúa eru ánægðir með sorphirðu í Reykjavík, 12% óánægðir.

Íbúar virðast því almennt ánægðir með sorphirðu í borginni, þjónustustigið er gott og kostnaður á hvert heimili er síst hærri í Reykjavík en nágrannasveitarfélögum.

Höfundur er umhverfisverkfræðingur og starfar sem skrifstofustjóri skrifstofu umhverfisgæða hjá Reykjavíkurborg.