Húsnæði er ekki lúxus – rödd ungu kynslóðarinnar

Aleksandra Jania skrifar 24. apríl 2026 21:33

(English and Polish below)

Ég er ung kona sem reynir að lifa lífinu eins vel og ég get. Bráðlega verð ég eiginkona og því, eins og margir á þessum stað í lífinu, er ég farin að hugsa alvarlega um framtíðina – um stöðugleika, um að byggja upp heimili og skapa stað sem verður raunverulega okkar eigin.

Og það er einmitt þá sem raunveruleikinn tekur við: að kaupa sér húsnæði á Íslandi er orðið gríðarleg áskorun.

Margir félagsmenn verkalýðsfélaga eru vinnandi fólk sem treystir á mánaðarlegar tekjur sínar. Þess vegna eru þeir meðal þeirra sem finna hvað mest fyrir hækkandi húsnæðiskostnaði. Jafnvel þótt við vinnum hörðum höndum og þénum meira en áður, hækka fasteignaverð enn hraðar. Ég sé gríðarlegan mun á húsnæðisverði í dag miðað við þegar ég kom fyrst til Íslands, fyrir aðeins fjórum árum.

Margir okkar standa frammi fyrir erfiðu vali – eigum við að halda áfram að leigja án nokkurs langtímaöryggis? Eða skuldsetja okkur umfram getu?

Þetta er ekki heilbrigð staða – hvorki fyrir einstaklinga né samfélagið.

Verkalýðsfélög hafa unnið mikilvægt starf við að bæta laun og starfskjör. Það skiptir miklu máli. En í dag sést skýrt að tekjuhækkanir einar og sér duga ekki lengur. Stærsta vandamálið er skortur á húsnæði á viðráðanlegu verði.

Nú er kominn tími til að endurhugsa stefnuna og tengja kjaramál við raunverulegar aðgerðir í húsnæðismálum.

Í framkvæmd þýðir það:

meiri áherslu á uppbyggingu húsnæðis á viðráðanlegu verði,
raunverulegan stuðning við þá sem eru að kaupa sitt fyrsta heimili,
úrræði sem hjálpa ungu fólki að safna fyrir útborgun,
sterkari rödd í mótun húsnæðisstefnu á landsvísu.

Þetta eru ekki óraunhæfar hugmyndir. Þetta er endurspeglun á raunverulegu lífi – mínu lífi og lífi þúsunda ungra einstaklinga sem standa frammi fyrir sama veruleika.

Því húsnæði á ekki að vera lúxus.

Það á að vera grunnur að stöðugu lífi.

Nýtum kosningaréttinn og kjósum rétt – Aleksandra Jania á B-lista VLFS.

Housing is not a luxury – a voice from a younger generation

Aleksandra Jania writes:

I am a young woman trying to live my life as best I can.

Soon, I will become a wife so like many people at this stage of life I am beginning to think seriously about the future - about stability, about building a home, about creating a place that is truly our own.

And that is exactly when reality sets in: buying a home in Iceland has become a hard challenge.

Many of the people represented by trade unions are working people who rely on their monthly income so they are among those most affected by rising housing costs.

Even if we work hard and earn more than before, housing prices keep rising faster – I can see a huge difference of house prices now - to when I first came to Iceland which was only 4 years ago.

Many of us are left with a difficult choice - should we keep renting with no long-term stability? Take on debt that feels too heavy?

This is not a healthy situation - for individuals or for society.

Trade unions have done important work to improve wages and working conditions.

This matters a lot. But today it is clear that higher income alone is not enough.

The main problem is the lack of affordable housing.

It’s time to rethink strategy by aligning labour policy with meaningful housing initiatives.

In practical terms, this means we should take care of ;

stronger engagement in the development of affordable housing,
real support for first-time buyers,
initiatives that help young people build the savings needed for a deposit,
and a stronger voice in shaping national housing policy.

These are not abstract ideas.

They reflect real lives- my own, and those of thousands of young people facing the same reality.

Because housing should not be a luxury.

It should be the foundation of a stable life.

Happy summer

Aleksandra Let’s use our right to vote and vote wisely –

Aleksandra Jania for the B-list VLFS.

Mieszkanie to nie luksus – głos młodego pokolenia

Aleksandra Jania pisze :

Jestem młodą kobietą, która stara się żyć najlepiej, jak potrafi. Wkrótce zostanę żoną, dlatego – jak wiele osób na tym etapie życia – zaczynam poważnie myśleć o przyszłości: o stabilności, o budowaniu domu, o stworzeniu miejsca, które naprawdę będzie nasze. I właśnie wtedy pojawia się rzeczywistość – kupno mieszkania na Islandii stało się ogromnym wyzwaniem.

Wielu członków związków zawodowych to ludzie pracujący, którzy utrzymują się z miesięcznych dochodów, dlatego są wśród tych, którzy najmocniej odczuwają rosnące koszty mieszkań. Nawet jeśli pracujemy ciężko i zarabiamy więcej niż wcześniej, ceny nieruchomości rosną jeszcze szybciej. Widzę ogromną różnicę w cenach mieszkań teraz w porównaniu do czasu, kiedy przyjechałam na Islandię zaledwie cztery lata temu.

Wielu z nas stoi przed trudnym wyborem – czy nadal wynajmować bez żadnej długoterminowej stabilności? Czy zadłużyć się ponad miarę?

To nie jest zdrowa sytuacja – ani dla jednostek, ani dla społeczeństwa.

Związki zawodowe wykonały ważną pracę, poprawiając wynagrodzenia i warunki pracy. To ma ogromne znaczenie. Ale dziś widać wyraźnie, że sam wzrost dochodów już nie wystarcza. Głównym problemem jest brak dostępnych cenowo mieszkań.

Nadszedł czas, aby przemyśleć strategię i połączyć politykę pracy z realnymi działaniami w obszarze mieszkalnictwa.

W praktyce oznacza to: