Aðför að opinberum starfsmönnum – burðarásum samfélagsins Rósa Björk Brynjólfsdóttir skrifar 26. mars 2026 14:00 Ríkisstjórnin hefur nú boðað frumvarp þar sem lagt er til að fella niður áminningarskyldu og veikja uppsagnarvernd opinberra starfsmanna. Þetta er sett fram sem tæknileg einföldun á „mannauðsstjórnun“ ríkisins, en í raun er hér um að ræða grundvallarbreytingu á réttindum stórs hóps launafólks. Tillögurnar eiga rætur að rekja til hagræðingartillagna sem kallað var eftir strax í upphafi kjörtímabilsins. Það kom í sjálfu sér ekki á óvart að slíkar hugmyndir kæmu fram – atvinnurekendur og hægri öfl hafa lengi sótt að réttindum opinberra starfsmanna, líkt og öðrum réttindum vinnandi fólks. Það sem vekur hins vegar sérstaka athygli er að þessar breytingar skuli koma frá ríkisstjórn undir forystu Samfylkingarinnar. Slíkt hefðu fáir séð fyrir – að ráðist væri í einhliða skerðingu réttinda án samráðs við verkalýðshreyfinguna. Þetta er ekki einangrað tilvik. Fyrr í vetur ákvað ríkisstjórnin að stytta tímabil atvinnuleysisbóta þrátt fyrir skýr andmæli verkalýðshreyfingarinnar. Nú blasir við að rof hefur myndast milli hennar og stjórnmálaflokka sem hafa átt þétta samvinnu við hana í rúmlega hundrað ár. Á sama tíma er ekki að sjá að stjórnarandstaðan á Alþingi ætli að veita þessum áformum raunverulegt viðnám. Í ljósi samsetningar þingsins er því hætt við að víðtækar skerðingar á réttindum vinnandi fólks fari í gegn með breiðum stuðningi. Samhliða þessu má greina kunnuglegt stef: að gera lítið úr almannaþjónustunni og þeim sem þar starfa. Að draga úr virðingu fyrir störfum í heilbrigðiskerfi, menntakerfi, löggæslu og annarri grunnþjónustu samfélagsins. Slík orðræða er ekki saklaus. Hún undirbýr jarðveg fyrir aðgerðir sem rýrir stöðu fólks sem vinnur þessi mikilvægu störf í okkar þágu og þar með er verið að veikja opinber grunnkerfi okkar allra. Þannig er mikilvægri opinberri þjónustu ýtt í átt til einkavæðingar með umtalsverðum kostnaði, beinum og óbeinum. Vinstrihreyfingin – grænt framboð leggur ríka áherslu á að standa vörð um almannaþjónustuna og réttindi opinberra starfsmanna. Opinberir starfsmenn eru burðarás samfélagsins sem stjórnmálafólki ber að virða. Þeir halda uppi þjónustu sem við treystum á á hverjum degi – í veikindum, í menntun barna okkar, í öryggi og velferð. Það er óréttlátt að veikja stöðu þeirra og er jafnframt skaðlegt fyrir samfélagið í heild. Við í VG lýsum fullum stuðningi við samstöðu opinberra starfsmanna gegn aðför að stöðu þeirra. Það er sameiginlegt verkefni okkar allra að standa vörð um réttindi þeirra, og þar með um styrk og gæði samfélagsins sjálfs. Höfundur er formaður Vinstri hreyfingarinnar - græns framboðs. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Rekstur hins opinbera Vinnumarkaður Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur Rósa Björk Brynjólfsdóttir Mest lesið Að velja evruna fyrir sig en krónuna fyrir okkur hin Þórður Snær Júlíusson Skoðun Evrópusambandið og heilbrigðismál - saman værum við sterkari Alma D. Möller Skoðun „Þið þurfið stærri bát“ Erlingur Erlingsson Skoðun Hvar eru eigendur Icelandair? Kjartan Björgvinsson Skoðun Þegar Ólafur Ragnar Grímsson vísar veginn Einar Páll Svavarsson Skoðun Viltu minni verðbólgu og lægri vexti? Hjörtur J. Guðmundsson Skoðun Bæjarráð Hveragerðis krefst svara frá ríkinu um strætó Lárus Jónsson Skoðun Ert þú þessi hálfviti? Guðrún Tinna Ólafsdóttir Skoðun Kosturinn sem er ekki á kjörseðlinum Egill Gauti Þorkelsson Skoðun Hvar liggur ábyrgðin? Guðrún Ebba Ólafsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Já, fyrir vísindi, nýsköpun og menningu Logi Einarsson skrifar Skoðun Viltu minni verðbólgu og lægri vexti? Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun Sirkussleggja forsætisráðherra sló í bjölluna Sveinn Óskar Sigurðsson skrifar Skoðun Evruna fyrir sig? Nei, Þórður Snær. Reikningsskil virka ekki þannig. Páll Steingrímsson skrifar Skoðun Hvernig bætum við lífsgæði síðustu 20-30 æviárin? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Þegar Ólafur Ragnar Grímsson vísar veginn Einar Páll Svavarsson skrifar Skoðun Greining SFS. Hver er óttinn? Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Þú þarft ekki að vera ESB-sinni til að segja já Baldur Johnson skrifar Skoðun Sama framtíðarsýn í Reykjavík og Brussel Ingvar Sverrisson skrifar Skoðun Réttindi barna til framtíðar Guðrún Pétursdóttir,Brynjar Bragi Einarsson skrifar Skoðun Bæjarráð Hveragerðis krefst svara frá ríkinu um strætó Lárus Jónsson skrifar Skoðun Evrópusambandið og heilbrigðismál - saman værum við sterkari Alma D. Möller skrifar Skoðun Það sem raunverulega skiptir máli fyrir fólkið í landinu Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Við eigum rétt á að kjósa, sama hvað þið segið Atli Már Haraldsson Zebitz,Sunna Dögg Ágústsdóttir,Sveinbjörn Benedikt Eggertsson skrifar Skoðun Hvar eru eigendur Icelandair? Kjartan Björgvinsson skrifar Skoðun Hálfgert vandræðabarn Sigmar Guðmundsson skrifar Skoðun Að velja evruna fyrir sig en krónuna fyrir okkur hin Þórður Snær Júlíusson skrifar Skoðun Hvar liggur ábyrgðin? Guðrún Ebba Ólafsdóttir skrifar Skoðun Kosturinn sem er ekki á kjörseðlinum Egill Gauti Þorkelsson skrifar Skoðun „Þið þurfið stærri bát“ Erlingur Erlingsson skrifar Skoðun Verð gæti stórlækkað á Íslandi Gauti B. Eggertsson skrifar Skoðun ESB: Hvað kostar að vera utangarðs? Innviðir, tæknilegt samstarf og varnarmál Sigurður Emil Pálsson skrifar Skoðun Gigtin sést ekki alltaf – en hún getur breytt öllu Hrönn Stefánsdóttir skrifar Skoðun Hversu miklar umferðartafir má bjóða þér með skólaárinu? Valur Elli Valsson skrifar Skoðun Atvinnuviðtal hjá ESB? Brynjar Níelsson skrifar Skoðun Kvalajárn Rósa Líf Darradóttir skrifar Skoðun Að kaupa atkvæði þjóðar Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Framtíðin, björt eða svört? Ólafur Hannesson skrifar Skoðun Ert þú þessi hálfviti? Guðrún Tinna Ólafsdóttir skrifar Skoðun Þegar reikniformúla verður að ráðningarþaki sjúkraliða Sandra B. Franks skrifar Sjá meira
Ríkisstjórnin hefur nú boðað frumvarp þar sem lagt er til að fella niður áminningarskyldu og veikja uppsagnarvernd opinberra starfsmanna. Þetta er sett fram sem tæknileg einföldun á „mannauðsstjórnun“ ríkisins, en í raun er hér um að ræða grundvallarbreytingu á réttindum stórs hóps launafólks. Tillögurnar eiga rætur að rekja til hagræðingartillagna sem kallað var eftir strax í upphafi kjörtímabilsins. Það kom í sjálfu sér ekki á óvart að slíkar hugmyndir kæmu fram – atvinnurekendur og hægri öfl hafa lengi sótt að réttindum opinberra starfsmanna, líkt og öðrum réttindum vinnandi fólks. Það sem vekur hins vegar sérstaka athygli er að þessar breytingar skuli koma frá ríkisstjórn undir forystu Samfylkingarinnar. Slíkt hefðu fáir séð fyrir – að ráðist væri í einhliða skerðingu réttinda án samráðs við verkalýðshreyfinguna. Þetta er ekki einangrað tilvik. Fyrr í vetur ákvað ríkisstjórnin að stytta tímabil atvinnuleysisbóta þrátt fyrir skýr andmæli verkalýðshreyfingarinnar. Nú blasir við að rof hefur myndast milli hennar og stjórnmálaflokka sem hafa átt þétta samvinnu við hana í rúmlega hundrað ár. Á sama tíma er ekki að sjá að stjórnarandstaðan á Alþingi ætli að veita þessum áformum raunverulegt viðnám. Í ljósi samsetningar þingsins er því hætt við að víðtækar skerðingar á réttindum vinnandi fólks fari í gegn með breiðum stuðningi. Samhliða þessu má greina kunnuglegt stef: að gera lítið úr almannaþjónustunni og þeim sem þar starfa. Að draga úr virðingu fyrir störfum í heilbrigðiskerfi, menntakerfi, löggæslu og annarri grunnþjónustu samfélagsins. Slík orðræða er ekki saklaus. Hún undirbýr jarðveg fyrir aðgerðir sem rýrir stöðu fólks sem vinnur þessi mikilvægu störf í okkar þágu og þar með er verið að veikja opinber grunnkerfi okkar allra. Þannig er mikilvægri opinberri þjónustu ýtt í átt til einkavæðingar með umtalsverðum kostnaði, beinum og óbeinum. Vinstrihreyfingin – grænt framboð leggur ríka áherslu á að standa vörð um almannaþjónustuna og réttindi opinberra starfsmanna. Opinberir starfsmenn eru burðarás samfélagsins sem stjórnmálafólki ber að virða. Þeir halda uppi þjónustu sem við treystum á á hverjum degi – í veikindum, í menntun barna okkar, í öryggi og velferð. Það er óréttlátt að veikja stöðu þeirra og er jafnframt skaðlegt fyrir samfélagið í heild. Við í VG lýsum fullum stuðningi við samstöðu opinberra starfsmanna gegn aðför að stöðu þeirra. Það er sameiginlegt verkefni okkar allra að standa vörð um réttindi þeirra, og þar með um styrk og gæði samfélagsins sjálfs. Höfundur er formaður Vinstri hreyfingarinnar - græns framboðs.
Skoðun Evruna fyrir sig? Nei, Þórður Snær. Reikningsskil virka ekki þannig. Páll Steingrímsson skrifar
Skoðun Við eigum rétt á að kjósa, sama hvað þið segið Atli Már Haraldsson Zebitz,Sunna Dögg Ágústsdóttir,Sveinbjörn Benedikt Eggertsson skrifar
Skoðun ESB: Hvað kostar að vera utangarðs? Innviðir, tæknilegt samstarf og varnarmál Sigurður Emil Pálsson skrifar