Kúba og sviftingar í heims­málunum

Það hefur ekki farið hátt hér á landi að um síðustu mánaðarmót gaf Donald Trump fyrirmæli þar sem kveðið er á um refsingar gagnvart þeim þjóðum sem selja eða útvega Kúbu olíu. Nokkrum vikum fyrr stöðvaði Bandaríkjastjórn allan flutning á olíu frá Venesúela til Kúbu, og síðan frá Mexíkó, og hafði uppi hótanir við kúbönsk stjórnvöld: “semjið núna, áður en það verður um seinan”. Efnahagslegt og pólitískt stríð Bandaríkjanna á hendur Kúbu hefur staðið linnulaust í bráðum 70 ár og er án hliðstæðu. Ýmsum aðferðum hefur verið beitt til þess að gera Kúbu erfitt fyrir, ekki bara að kaupa olíu heldur matvæli, lyf og lækningavörur og aðrar nauðsynjar að ekki sé minnst á bankaviðskipti.

Vegna þessa er nú dagleg orkuskömmtun í landinu, flestir fá rafmagn einungis í nokkrar klukkustundir á dag. Með því að koma í veg fyrir að olía berist til landsins hyggst stjórn Trump svínbeygja íbúana og neyða þá til þess að fara að sínum tilskipunum. Réttlæting stjórnvalda er sú að af Kúbu stafi “óvenjuleg og stórkostleg [unusual and extraordinary] ógn“ við þjóðaröryggi Bandaríkjanna.

Hver er þessi ógn? Ráðastéttin í Bandaríkjunum (þar er enginn munur á stjórn Demókrata og Repúblikana) er staðráðin í að ganga frá fordæmi alþýðubyltingarinnar á Kúbu sem losaði landið undan arðráni auðvaldsstéttarinnar, færði vinnandi fólki völdin og sýndi í leiðinni að til eru aðrir valkostir en miskunnarlaust arðrán, fasismi og stríð.

„Þeir sem kenna byltingunni um það alvarlega efnahagsástand sem þeir neyða upp á okkur ættu að skammast sín. Vegna þess að þeir vita að erfiðleikarnir stafa af þeirri miklu harðneskju sem Bandaríkjastjórn hefur beitt okkur í sex áratugi og hóta nú að herða”, áréttaði Miguel Díaz-Canel forseti Kúbu á fjölmennum mótmælum fyrir framan Hagsmunaskrifstofu Bandaríkjanna í Havana, daginn eftir að bandarískir hermenn rændu forseta Venesúela og eiginkonu hans. 32 kúbanskir ríkisborgarar, hjálparsveitarmenn og lífverðir, höfðu verið felldir í þeim aðgerðum. “Þeir sem snúa öllu upp í viðskiptahagsmuni, jafnvel mannslífum, hafa engan siðferðislegan rétt til að lesa okkur pistilinn”.

Forseti Kúbu orðar þetta enn fremur svo: “Það er mjög ámælisvert að stórþjóð á borð við Bandaríkin skuli haga sér á svo árásargjarnan og glæpsamlegan hátt gagnvart lítilli þjóð. Hvaða afleiðingar hefur það í för með sér ef ekki einn einasti olíudropi berst til landsins?... Hvernig getum við haldið úti skólastarfi fyrir börnin okkar án olíu? Hvernig getum við haldið samfélaginu gangandi án olíu? Hvernig getum við dreift matvælum? Hvernig getum við plægt og undirbúið jörðina, eða staðið að uppskerunni? Hvernig komumst við af?“

” Kúba er þjóð friðar, samstöðu og samvinnu,” sagði í yfirlýsingu frá ríkisstjórn Kúbu. “hún er líka þjóð hetjulegrar baráttu fólks. Heimsvaldasinnar gera mistök ef þeir telja fullir sjálfstraust, að með efnahagslegum þrýstingi samfara hræðilegum afleiðingum fyrir milljónir manna, muni þeir geta komið í veg fyrir að við verjum fullveldi þjóðarinnar.”

Hálf milljón Kúbana gekk til minningar um landa sína 32 sem féllu í Venesúela í árás Bandaríkjanna. Heræfingar fara nú fram í landinu, verkalýðsfélög og fjöldasamtök halda fundi til þess að búa sig undir hugsanlega innrás. “Bandaríkjastjórn vill að ný ríkisstjórn taki við völdum á Kúbu fyrir árslok ,” sagði í fyrirsögn Wall Street Journal fyrir skemmstu. Þar var haft eftir sjálfsöruggum bandarískum embættismönnum, eftir að hafa rænt Maduro, að þeir væru í fullum gangi með að “leita að innanbúðarmanni í Kúbustjórn sem getur aðstoðað okkur” við ríkisstjórnarskiptin. Litlar líkur eru á að þeir finni hann þar. Þá má bæta því við að atferli bandarískra hermanna og staðsetning herskipa í Karíbahafi nýtur ekki vinsælda í Bandaríkjunum, sem endurspeglast t.d. í ágreiningi stuðningsmanna stjórnarliða.

Höfundur situr í stjórn VÍK (Vináttufélagi Íslands og Kúbu) og hefur margsinnis sótt Kúbu heim. Hann er líka áhugasamur um það sem er á seyði í heiminum.