Fram­tíð ís­lenskrar líf­tækni

Undanfarin ár hefur líftækni orðið ein af burðarstoðum íslensks efnahagslífs. Útflutningur lyfja og líftæknitengdra vara hefur vaxið hratt og er í dag einn stærsti einstaki útflutningsflokkur landsins. Sú þróun hefur ekki orðið af sjálfu sér, heldur byggir hún á áratuga vinnu, mikilli þekkingu og því að hér á landi hefur tekist að byggja upp fyrirtæki sem standast alþjóðlegan samanburð. Alvotech og Kerecis eru góð dæmi um slíkan árangur og eru til marks um raunverulega burði Íslands til að taka þátt í alþjóðlegri þróun líftækni, ef rétt er haldið á spilunum.

Næsta kynslóð þarf réttar aðstæður

Hugvitið er til staðar. Ungt, öflugt fólk með sterkar hugmyndir er til staðar. Það sem hefur hins vegar oft vantað er aðgangur að aðstöðu, sérþekkingu og umhverfi þar sem vísindi, nýsköpun og atvinnulíf mætast á jafnræðisgrundvelli, en þar liggur stóra verkefnið.

Slík uppbygging er nauðsynleg, enda er líftækni þekkingarfrek grein sem krefst bæði þolinmæði, aðgangs að sérhæfðri og dýrri aðstöðu og virks samtals milli vísinda og markaðar. Líftæknin þarf réttar aðstæður til að vaxa og dafna, en ef réttu skilyrði eru ekki til staðar hér heima getur einfaldlega farið svo að hugvitið leiti annað. Ef það gerist flytjast hugmyndir, verkefni og að endingu verðmætasköpun úr landi.

Fruman sem undirstaða, ekki skammtímalausn

Fruman líftæknisetur var stofnað einmitt með þetta í huga. Setrið er svar við þeirri áskorun sem blasir við, þar sem markmiðið er að skapa samfellu og aðstæður fyrir næstu kynslóð líftækniverkefna. Meginhlutverk setursins er að vera innviður fyrir íslenska líftækni; vettvangur þar sem frumkvöðlar, sprotafyrirtæki, fræðasamfélagið og rótgróinn iðnaður geta starfað samhliða og byggt upp þekkingu sem nýtist til raunverulegrar verðmætasköpunar.

Í Frumunni eru fjórar meginstoðir sem vinna að sama markmiði. Nýsköpunarsetur styður frumkvöðla frá hugmyndastigi með aðgangi að sérþekkingu og tengslaneti. Fruman Lab veitir litlum og meðalstórum fyrirtækjum aðgang að rannsóknum og prófunum sem ella væru þeim óaðgengilegar. Akademían tengir saman fræðasamfélagið og atvinnulífið með markvissri hæfniuppbyggingu, á meðan líftæknisjóður Frumunnar styður verkefni á mismunandi þróunarstigum með áherslu á langtíma verðmætasköpun.

Gulleggið sem fyrsta skref í líftækni

Í þessu samhengi skiptir frumkvöðlasamkeppni á borð við Gulleggið miklu máli. Gulleggið hefur um árabil verið einn mikilvægasti inngangur nýrra hugmynda inn í íslenskt nýsköpunarumhverfi og hefur veitt frumkvöðlum vettvang til að móta og prófa hugmyndir sínar.

Með nýju samstarfi Klaks, Frumunnar og Alvotech er markmiðið að styrkja sérstaklega farveg líftækniverkefna. Fruman og Alvotech eru nú bakhjarlar Gulleggsins og munu veita sérstök verðlaun fyrir besta verkefnið á sviði líftækni, með það að markmiði að styðja verkefni sem hafa burði til raunverulegrar uppbyggingar hér á landi.

Tengingin milli Gulleggsins og Frumunnar skapar þannig skýrari samfellu frá hugmynd og fyrstu mótun yfir í aðgang að aðstöðu, sérþekkingu og tengslaneti sem þarf til að koma verkefnum upp á næsta stig.

Val sem ræður framtíðinni

Ef Ísland ætlar sér raunverulegt hlutverk í alþjóðlegri líftækniþróun dugar ekki að treysta eingöngu á einstaka vel heppnuð fyrirtæki eða tilfallandi árangur þeirra. Það sem skiptir höfuðmáli er hvort við byggjum upp varanlega innviði sem gera næstu kynslóð fyrirtækja kleift að vaxa, þróast og dafna hér heima.

Fruman er eitt af þeim skrefum sem tekin eru í þessa átt og er hún hluti af stærra vistkerfi þar sem um er að ræða sameiginlega ábyrgð. Fyrir þá sem búa yfir hugmyndum á sviði líftækni er Gulleggið tilvalinn inngangur inn í þetta vistkerfi, en þar hefst ferðalag sem Fruman er tilbúin að styðja áfram.

Val okkar núna ræður því hvort íslenskt hugvit í líftækni verði áfram undirstaða verðmætasköpunar hér á landi eða hvort næstu stórskref verði tekin annars staðar.

Höfundur er framkvæmdarstjóri Frumunnar líftækniseturs.