Lagði til að for­sætis­ráð­herrann yrði afhöfðaður

Takaichi sagði á föstudaginn að innrás í Taívan og herkví um eyríkið gæti verið skilgreind sem tilvistarógn gegn Japan. Slík skilgreining er lykilatriði þegar kemur að því að beita varnarliði Japan.

Í frétt Japan Times segir að sitjandi forsætisráðherra Japan hafi aldrei áður gengið svo langt í ummælum um hvernig Japanir myndu bregðast við mögulegri innrás Kínverja í Taívan.

Samkvæmt lögum sem samþykkt voru árið 2015 og mörkuðu miklar breytingar á afstöðu Japana til hernaðar eftir seinni heimsstyrjöldina, eru þrjú skilyrði fyrir beitingu herafls. Það fyrsta er að Japan eða annað bandalagsríki Japans standi frammi fyrir vopnaðri árás sem ógni öryggi ríkisins og frelsi íbúa þess. Annað skilyrði er að engin önnur hæfileg viðbrögð séu í boði og það þriðja er að aflbeitingin væri ekki úr hófi miðað við tilefnið.

Í umræðum á japanska þinginu á föstudaginn sagði Takaichi að innrás í Taívan gæti fullyrt þessi skilyrði en tók fram að ummæli hennar mörkuðu ekki breytingu á opinberri afstöðu Japana. Ríkisstjórnin myndi skoða hvert tilfelli fyrir sig.

Brugðust reiðir við

Í kjölfar þessara ummæla forsætisráðherrans birti kínverskur konsúll í Japan færslu þar sem hann gaf til kynna að Kínverjar myndu höggva höfuðið af Takaichi. Xue Jian, umræddur konsúll, gagnrýndi einnig ummæli Shinzo Abe, fyrrverandi forsætisráðherra Japan, og þingmanna um málefni Taívan og sagði þau blygðunarlaus afskipti af innanríkismálum Kína. Hann sagði ummælin vera brot á fullveldi Kína og krafðist afsökunar áður en hann eyddi svo færslunni.

Minoru Kihara, utanríkisráðherra Japan, sagði í morgun að ummælum Xue hefði verið mótmælt formlega við yfirvöld í Peking. Þá sagði hann færsluna vera einstaklega óviðeigandi og að Japanar krefðust útskýringa frá Kínverjum, samkvæmt frétt AP fréttaveitunnar.

Utanríkisráðuneyti Kína mótmælti einnig ummælum forsætisráðherrans. Í frétt kínverska miðilsins Global Times er haft eftir Lin Jian, talsmanni ráðuneytisins, að ummæli Takaichi hafi verið röng og þau hafi markað alvarleg afskipti af innanríkismálum Kína.

Hann sagði einnig að ummælin færu gegn stefnu sem kallast „eitt Kína“, brytu gegn anda pólitískra samskipta ríkjanna og færu gegn almennum viðmiðum í alþjóðasamskiptum. Þar að auki væru ummælin þvert á fyrri skuldbindingar Japan.

Lin sagði að Taívan tilheyrði Kína og það væri yfirvalda í Peking að leysa „Taívan-spurninguna“ og ná fram sameiningu. Þá velti hann vöngum yfir því með hvaða markmiði ummælin hefðu verið látin falla og hvort þeim hafi verið ætlað að senda skilaboð til sjálfstæðissinna í Taívan.

Þá hét Lin því, eins og ráðamenn í Kína hafa ítrekað gert, að Taívan yrði sameinað meginlandi Kína.

Hafa heitið/hótað sameiningu

Kínverjar gera tilkall til Taívan en frá því að hann tók við völdum árið 2012 hefur Xi Jinping, forseti Kína, ítrekað heitið því opinberlega að ná tökum á Taívan, jafnvel þó að hann þurfi að beita hervaldi til þess. Þetta hefur hann lagt sérstaka áherslu á á þriðja kjörtímabili sínu.

Á undanförnum árum hefur herafli Kína gengist umfangsmikla uppbyggingu og nútímavæðingu,

Embættismenn í Bandaríkjunum hafa sagst hafa heimildir fyrir því að Xi hafi skipað yfirmönnum hers síns að vera tilbúnir til að ráðast á Taívan fyrir árið 2027. Það ár mun marka aldarafmæli kínverska hersins.

Sjá einnig: Vill fá Trump til að gefa Taívan upp á bátinn

Bandaríkin slitu formlegum tengslum við Taívan árið 1979, að kröfu Kínverja, en hafa þrátt fyrir það haldið umfangsmiklum óformlegum tengslum við ríkið og útvega Taívan meðal annars vopn. Bandaríkjamenn hafa um árabil haldið því loðnu hvort þeir myndu beita valdi til að verja Taívan.

Vill hraða hernaðaruppbyggingu

Takaichi er fyrsta konan til að gegna embætti forsætisráðherra Japan. Í stefnuræðu hennar í síðasta mánuði talaði hún fyrir því að hraða hernaðaruppbyggingu í Japan og bæta varnir ríkisins. Þá vísaði hún sérstaklega til aukinnar hervæðingar í Norður-Kóreu, Kína og Rússlandi og þá ógn sem beindist að Japan.

„Hin frjálsa, opna og stöðuga heimsmynd sem við vorum vön hefur beðið hnekki í ljósi sögulegra umbreytinga á valdajafnvægi og aukinni geopólitískri samkeppni,“ sagði Takaichi. „Á svæðinu kringum Japan hafa hernaðarumsvif nágranna okkar í Kína, Norður-Kóreu og Rússlandi vakið miklar áhyggjur.“

Þá sagði hún Japani þurfa að taka eigin varnarmál fastari tökum.