Ríkis­stjórnin hafi ekki nema sólar­hring til að ráða ráðum sínum

Í færslu sem hann birti í dag á síðu sína á Facebook segir hann að gengið sé út frá því að þrátt fyrir að Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra biðjist lausnar á morgun og hefji kosningabaráttu til forseta geti stjórnarflokkarnir haldið áfram fundarhöldum til að finna út úr framhaldinu með landið forsætisráðherralaust. Dagur spyr sig: „Er það svo?“

„Samkvæmt mínum bókum gerir stjórnskipanin ráð fyrir því að þegar forsætisráðherra biðjist lausnar þá geri viðkomandi það ekki aðeins fyrir sína hönd heldur viðkomandi ríkisstjórnar. Oftast er um að ræða að þetta sé í aðdraganda snemmbúinna kosninga (eða að stjórnin hafi misst meirihluta sinn á þingi) og situr þá ríkisstjórnin (iðulega óbreytt) sem starfsstjórn fram að kosningum, að beiðni forseta,“ skrifar Dagur.

Degi sýnist tímafrestur stjórnmálaflokkanna á þingi vera mjög skammur. Í núverandi stöðu þurfi annað tveggja að vera fyrir hendi þegar forsætisráðherra biðst lausnar. Skýr samstaða stjórnarflokkanna um skipun nýrrar ríkisstjórnar þar sem forseti setur strax annan einstakling í embætti forsætisráðherra. Eða þá að forseti veiti lausnarbeiðni forsætisráðherra viðtöku og óskar eftir því að fráfarandi forsætisráðherra leiði starfsstjórn þar til samstaða hefur náðst um annan forsætisráðherra.

„Landið getur einfaldlega ekki verið forsætisráðherralaust,“ skrifar Dagur.

Málið í höndum forseta annars

Hann segist ekki efast um það að Guðni Th. Jóhannesson forseti Íslands sé „í þessum töluðu orðum“ að kortleggja þær stöður sem geti komið upp. Formlega sé verkstjórnin komin í hendur forseta Íslands ef forsætisráðherra biðst lausnar án þess að skýr tillaga um nýja ríkisstjórn liggi fyrir.

„Stjórnarskráin virðist vissulega veita forseta vald til að rjúfa þing og boða til kosninga ef hún er lesin bókstaflega. Það er ekki líklegt að sitjandi forseti bregði á það ráð - en skemmst er að minnast þess að fyrrverandi forseti Ólafur Ragnar Grímsson beitti þessari grein (amk óbeint) þegar hann neitaði Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni þáverandi forsætisráðherra um það að rjúfa þing og boða til kosninga í kjölfar Panama-skjalanna,“ skrifar hann.

„Illa gert“ að draga stjórnarmyndun á langinn

Jafnframt segir hann stjórnarmyndunarferli undir verkstjórn forseta vera hefðbundnasti framgangur mála ef ekki liggur fyrir niðurstaða milli flokkanna í ríkisstjórn fyrir morgundaginn. Á meðan það ferli stæði yfir sæti Katrín Jakobsdóttir sem forsætisráðherra.

„Það væri illa gert ef stjórnarflokkarnir draga nýja stjórnarmyndun á langinn vegna valdatogs eða annarra átakaefna - einsog þegar er farið að glitta í gegnum samtöl þeirra í fjölmiðlum. Ég myndi segja að þeir hefðu sólarhringinn til að leysa úr þessu en ekki mikið meira.“