Þing­menn fá punkta á sitt kort fyrir flug­ferðir greiddar af ríkinu

Þingmenn þurfa oft að ferðast til útlanda í störfum sínum vegna ýmissa ráðstefna, funda og fleira. Þegar flugferðir eru bókaðar sér skrifstofa Alþingis um að bóka flugið en þingmenn fá samt sem áður, gegn vissum skilyrðum, að velja sjálfir með hvaða flugfélagi er flogið. 

Í svari við skriflegri fyrirspurn fréttastofu segir Auður Elva Jónsdóttir, staðgengill skrifstofustjóra Alþingis, að ferðaáætlun, sem gerð er af skrifstofunni, sé gerð fyrir hverja ferð með ákveðna hliðsjón af dagskrá og hagkvæmni. Ef tvö eða fleiri flugfélög bjóða upp á flug til sama áfangastaðar er heimilt að velja hentugasta brottfarartímann fram yfir ódýrara flug, svo lengi sem munur á miðaverði er ekki hærri en tuttugu þúsund krónur. 

Mikill meirihluti flýgur með Icelandair

Aðeins annað af þeim íslensku flugfélögum sem fljúga frá Keflavíkurflugvelli býður upp á svokallaða Vildarpunkta. Punktarnir safnast við flug, fyrir kaup á veitingum um borð, leigu á bíl og fleira. Punktana er síðan hægt að nota til að kaupa vörur eða þjónustu hjá Icelandair, til dæmis aðrar flugferðir. Boðið er upp á þetta kerfi hjá Icelandair, en ekki hjá Play. 

Gögn frá skrifstofu Alþingis sýna að þingmenn kjósa að fljúga með Icelandair fram yfir önnur félög. Frá 1. nóvember 2022 til 28. febrúar 2023 voru bókaðir 106 flugmiðar fyrir þingmenn, þar af 65 hjá Icelandair eða 61,3 prósent.

Óeðlilegt að þingmennirnir fái fríðindin

Birgir Jónsson, forstjóri Play, segir í samtali við fréttastofu að þarna sé búið að búa til hreinan hvata fyrir þingmenn að velja eitt flugfélag fram yfir annað. Það sé óeðlilegt að greitt sé fyrir flugferðirnar með almannafé en farþegarnir, sem í þessu dæmi eru þingmenn, fái síðan fríðindi fyrir það. 

„Ef að ríkisstofnun eða ríkisfyrirtæki eða Alþingi eða hvað sem er kaupir miðann þá fær það batterí ekki afsláttinn heldur starfsmaðurinn sjálfur. Ef maður setti þetta í samhengi við einhvern starfsmann hjá einhverri ríkinu og hann er að kaupa einhverja vöru og þjónustu og myndi sjálfur fá afslátt, fríðindi eða gjafabréf hjá fyrirtæki þá myndu allir sjá að það væri snarólöglegt,“ segir Birgir. 

Þarna sé boðið upp á það að þingmenn geti rökstudd það að velja ákveðið flugfélag með alls konar aðferðum, til dæmis að tímasetning einnar flugferðar henti betur en önnur. 

„Ef að ég er opinber starfsmaður og á leið á fund í París. Ef Play flugið er klukkan sex og annað flug er klukkan sjö. Ég fæ punkta fyrir sjö flugið en ekki sex flugið en það kostar meira, þá mun ég alltaf finna mér einhverja ástæðu til að ég þurfi að taka sjö flugið. Í raun og veru er samt hvatinn að ég er að fá punkta sjálfur,“ segir Birgir. 

Ágætis hvati að fá fría helgarferð til Köben

Birgir segir það vera stórmerkilegt að þetta hafi viðgengist í mörg ár og að fólk sé svona slakt með grafalvarlegt mál. Sérstaklega í samhengi við ríkisrekstur þar sem mikill hallarekstur er á ríkissjóð og mikið sé talað um ábyrga meðferð á almannafé. 

„Ég hef ekki sérstaklega margar athugasemdir við það hvort einhver fljúgi með okkur eða öðrum. Það eru þrjátíu önnur flugfélög að fljúga til Íslands. Allir að fljúga til Parísar, London og allra þessara helstu áfangastaða sem þetta fólk er að stærstum hluta að fara til. Það má alveg velja út frá alls konar breytum af hverju þetta flug hentar en ekki hitt. Það eina sem er óeðlilegt í þessu er að það er svo svakalegur hvati út af þessum punktum að tiltekinn farþegi ákveði og stýri viðskiptum,“ segir Birgir. „Þú hefur engan hvata að pæla í hentugleika ef þú getur farið í svona helgarferð með konuna fyrir jólin ókeypis. Þetta hefur viðgengist í langan tíma og það eru margir búnir að tala um þetta,“ segir Birgir.

Hann myndi frekar vilja að stofnunin sem kaupir flugferðina eða ríkið sjálft fengi flugpunktana sem safnast sem væri síðan hægt að nota í að kaupa ferðir fyrir aðra þingmenn. 

Gömul tugga

Þetta er alls ekki í fyrsta sinn sem þetta fyrirkomulag er gagnrýnt. Árið 2015 var fjallað um þetta í Kastljósþætti á RÚV og kom þar fram að ríkið hafi keypt flugmiða af Icelandair fyrir rúmlega einn og hálfan milljarð króna á sex ára tímabili. Á sama tíma voru viðskipti við önnur flugfélög brotabrot af þeirri upphæð.

Ólafur Stephensen, framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda, birti skoðanagrein hér á Vísi um svipað leyti þar sem hann sagði ríkisstarfsmenn hafa persónulegan ávinning af því að kaupa sem dýrasta þjónustu.