Bíla­leigur geti verið í farar­broddi eða drag­bítur á orku­skiptum

Losun frá vegasamgöngum jókst um 1,3 prósent á milli ára í fyrra samkvæmt bráðabirgðatölum sem Umhverfis- og orkustofnun kynnti í morgun. Vegasamgöngur eru stærsti staki flokkurinn í svonefndri samfélagslosun Íslands sem er á beinni ábyrgð íslenskra stjórnvalda að ná niður. 

Framreikningur stofnunarinnar bendir til þess að Ísland sé komið langt af stefnu á loftslagsskuldbindingar sínar til ársins 2030.

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, sagði stöðuna ekki í lagi á blaðamannafundi þar sem hann kynnti tölurnar í morgun. Bílaleigubílaflotinn væri stærsta áskorunin í að draga úr losun frá vegasamgöngum.

Bílaleigur keyptu hátt í helming allra bíla sem væru fluttir til landsins og innkaup þeirra réðu því mestu um hvernig samsetning bílaflotans væri í gegnum framboð á notuðum bílum.

„Það er engin leið að ná losun frá vegasamgöngum hratt niður nema ferðamenn fari í stórauknum mæli að nota rafmagnsbíla,“ sagði ráðherrann.

Búið að gefa nóg af peningum

Fullyrti Jóhann Páll að bílaleigurnar hefðu fengið tæplega tíu milljarða króna í skattastyrki og beinan og óbeinan ríkisstuðning í nafni loftslagsmála í tíð síðustu ríkisstjórnar. Fyrir það fé hefði hlutfall rafbíla í bílaleigubílaflotanum skriðið úr sjö til átta prósentum upp í fjórtán.

Ferðamenn sem kæmu til landsins ættu að geta notað ferðamáta sem gengi fyrir hreinni íslenskri orku sem landið væri frægt fyrir.

„Ef ekki, ef við ætlum að líta á það bara sem sjálfsagt mál að mikill meirihluti ferðamanna keyri um á bensín- og dísilbílum, og að það sé þá allt morandi í jarðefnaeldsneytisbílum á eftirmarkaði á næstu árum, þá jafngildir það bara ákvörðun um það að skattgreiðendur á Íslandi niðurgreiði losun ferðamanna í stórum stíl með kaupum úr ríkissjóði á losunarheimildum eftir nokkur ár,“ sagði loftslagsráðherra.

Vísaði hann til þess að fyrirsjáanlega þarf Ísland að kaupa losunarheimildir fyrir milljarða króna ef það stenst ekki skuldbindingar sínar gagnvart Evrópusambandinu sem gengist var undir fyrir löngu.

„Það má kannski segja að nú séu bílaleigufyrirtækin á Íslandi og ferðaþjónustugeirinn í þeirri stöðu að geta annað hvort verið í fararbroddi í orkuskiptum eða verið dragbítur á orkuskiptum,“ sagði ráðherrann.

Sagðist hann hafa fulla trú á að bílaleigurnar og ferðaþjónustan vildu vera í lykilhlutverk í orkuskiptasögu Íslands. Ríkisstjórnin vildi aðstoða við það en að hún þyrfti að fara vel með fjármuni.

„Það er búið að gefa alveg nógu mikið af peningum. Við verðum að fara vel með peninga. Ómarkvissar peningagjafir í nafni loftslagsmála grafa undan loftslagsaðgerðum, grafa undan trúverðugleika þeirra,“ sagði ráðherrann sem boðaði tillögur frá starfshópi nokkurra ráðuneyta um skynsamlegri lausnir.