Fjár­festa í mennta­málum, fjar­skiptum og jarðmálmum á Græn­landi

Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB, hefur síðustu tvo daga verið í heimsókn á Grænlandi en hún greindi frá því á blaðamannafundi í Nuuk í dag að sambandið væri reiðubúið að verja allt að 200 milljónum evra (28 ma. kr.) til fjárfestinga á Grænlandi á næstu tveimur árum. Grænlenski miðillinn Sermitisiaq greinir frá.

Samningurinn skiptist í þrennt: fjarskipti, auðlindir og menntamál.

Sambandið hyggst fjárfesta í fjarskiptainnviðum í gegnum Tusass, sem er grænlenskt póst- og símafyrirtæki með einkaleyfi á rekstri síma- og internetþjónustu á Grænlandi, til að tryggja betri tengingu víða á landinu.

Þá eigi einnig að koma með fjárfestingar er varða námugröft á jarðmálmum á Grænlandi sem eigi að tryggja þróun, störf á Grænlandi og meiri verðmæti í landinu. Jafnframt sé ESB reiðubúið að fjárfesta í grænni orku á Grænlandi.

Svo er fjárfesting í menntamálum. „Hún á að tryggja að ungt fólk fái tækifæri til menntunar erlendis í gegnum Erasmus plús og þar með tryggja hátt menntunarstig í landinu,“ sagði Von der Leyen og bætti við að ESB stæði með Grænlandi og að sambandið styddi ósk Grænlands um að ráða eigin framtíð.

Tímasetningin heimsóknarinnar þykir engin tilviljun og hefur hún verið sett í samhengi við hótanir Donalds Trump Bandaríkjaforseta um að leggja undir sig Grænland. 

Í byrjun mánaðar sagði Trump að Grænland myndi í janúar árið 2029 vera undir stjórn Bandaríkjanna, en Grænlendingar hafa ítrekað sagt að framtíð Grænlands eigi að vera í höndum Grænlendinga.

Vilborg Ása Guðjónsdóttir alþjóðastjórnmálafræðingur var til tals í Reykjavík síðdegis til þess að ræða tíðindin á Grænlandi.

Hún sagði að Grænlendingar væru almennt mjög jákvæðir gagnvart auknu samstarfi við Evrópusambandið, þótt ekki væri endilega vilji fyrir fullri aðild. Grænlendingar gengu úr Evrópusambandinu, sem þá hét Evrópubandalagið, árið 1982 en það gerðist níu árum eftir að þeir gengu inn í sambandið í samfloti við Dani.

Aftur á móti hafði það áhrif þegar Donald Trump, þáverandi Bandaríkjaforseti, lýsti því yfir að Bandaríkin ættu að fá yfirráð yfir Grænlandi. Hún segir að viðhorf Grænlendinga til Evrópusambandsins hafi breyst eftir að sambandið lýsti stuðningi við Danmörku og Grænland.

„Það hefur aukið jákvæða sýn gagnvart Evrópusambandinu af því að Evrópa stóð þarna með Danmörku og Grænlandi í þessum hræringum öllum.“

Hjálpa svona fjárfestingar frá ESB? Maður spyr sig hvort þær hjálpi Grænlandi að verða efnahagslega sjálfstæðara frá Danmörku, getur það verið?

„Já, þetta hjálpar allt klárlega og ég held að almennt sé sýnin bara mjög jákvæð gagnvart þessu, af því að þetta er auðvitað liður í því að gera Grænland efnahagslega sjálfstæðara.“

Ef þú horfir kannski svona tíu ár fram í tímann, mun þá Grænland standa nær Evrópu eða Bandaríkjunum eða hvernig horfir þetta við þér núna?

„Grænlendingar sjá sig svolítið bara þarna í miðjunni, að þeir þurfi að eiga áfram í nánu samstarfi við Bandaríkin, fyrst og fremst á sviði öryggis- og varnarmála, en vilja ríkt samstarf við Evrópu.“

Það hafi skapast umræða í grænlenska þinginu síðastliðið haust um það að gera skýrslu um kosti og galla aðildar Grænlands að Evrópusambandinu, en hún komst ekki lengra en í gegnum fyrstu umræðu.

„Ég held í rauninni að næsta skref verði einmitt að auka sjálfstæði sitt gagnvart Danmörku.“