Markaðurinn verð­leggur meiri verð­bólgu eftir fjár­lögin

Skuldabréfamarkaðurinn brást við fjárlagafrumvarpinu í morgun með hækkun verðbólguálags, einkum í bréfum með styttri líftíma.

Verðbólguálagið er munurinn á ávöxtun óverðtryggðra og verðtryggðra skuldabréfa og gefur vísbendingu um hversu mikilli verðbólgu fjárfestar búast við.

„Við getum klárlega lesið þessa hreyfingu á skuldabréfamarkaði sem viðbrögð við fjárlagafrumvarpinu,“ segir Jón Bjarki Bentsson, aðalhagfræðingur Íslandsbanka.

Hann segir erfiðara að greina skýr viðbrögð á hlutabréfamarkaði. Skilaboðin frá skuldabréfamarkaðnum séu hins vegar greinileg.

„Verðbólguálagið hafði lækkað eftir vaxtaákvörðun Seðlabankans en hreyfingin er í hina áttina núna.“

Gjaldahækkanir mælast strax

Í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir fimm milljarða króna afgangi. Aðhald á útgjaldahliðinni nemur 44 milljörðum króna og nýjar tekjuráðstafanir 22,6 milljörðum. Krónutölugjöld ríkisins eiga almennt að hækka um 5,2 prósent og kílómetragjaldið enn meira, eða 16%.

Jón Bjarki segir gjaldahækkanirnar koma beint inn í verðbólgumælinguna í janúar. Þær hafi því áhrif til hækkunar á verðbólgu til skemmri tíma, þótt aðhaldið í fjárlögunum geti dregið úr henni síðar.

„Þetta eru vonbrigði eftir allt talið um að ríkið ætli að leggja sitt af mörkum til að ná niður verðbólgu og styðja við endurskoðun kjarasamninga. Maður hefði haldið að ríkisstjórnin hefði lært af gjaldahækkununum um síðustu áramót, sem ýttu undir verðbólgu.“

Kjarasamningar á almennum vinnumarkaði eru nú til endurskoðunar eftir að verðbólga fór yfir forsendur þeirra. Jón Bjarki segir 5,2 prósenta hækkun gjalda ekki hjálpa til við þá vinnu.

„Þetta er ekki það sem Seðlabankinn hefur kallað eftir. Verðtrygging er mjög útbreidd í gjaldskrám hins opinbera og viðheldur verðbólgunni.“

Hann segir hækkunina jafnframt senda óheppileg skilaboð til fyrirtækja sem eru hvött til að halda aftur af verðhækkunum.

Aðhaldið kælir hagkerfið síðar

Jón Bjarki tekur þó fram að markmiðið um hallalaus fjárlög sé verðugt. Meira aðhald dragi úr eftirspurn og kæli hagkerfið þegar fram í sækir. Áhrifin til lækkunar verðbólgu hefðu þó verið skýrari til skemmri tíma ef aðhaldið hefði í meira mæli falist í lægri útgjöldum en síður í hækkun gjalda.

Minni eftirspurn geti síðar hert samkeppni fyrirtækja um viðskipti almennings og dregið úr verðhækkunum. Kólnun á fasteigna- og vinnumarkaði og minna launaskrið geti einnig hjálpað til.

Mestu skipti þó að endurskoðun kjarasamninga leiði ekki til viðbótarhækkana launa.

„Það heyrist á verkalýðsleiðtogum að þessar gjaldahækkanir hafi ekki hjálpað til. Ég held að það sé töluvert til í því.“