Út­séð um að mark­mið Parísar­sam­komu­lagsins náist

Eyríki í Kyrrahafi sem sjá fram á að sökkva í sæ vegna loftslagsbreytinga af völdum manna komu því til leiðar að ítrasta markmið Parísarsamkomulagsins var að takmarka hlýnunina við 1,5°C borið saman við viðmiðunartímabil fyrir iðnbyltingu. Því markmiði átti að ná með hröðum samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda.

Ríki heims hafa ekki gert nóg til þess að draga úr losun. Því segja sérfræðingar hjá umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna (UNEP) að ekki sé lengur hægt að koma í veg fyrir að hlýunin nái einni og hálfri gráðu.

Í nýrri skýrslu sem birt var í dag segja þeir að í allra besta falli verði hægt að takmarka hlýnunina við um 1,8 gráður um miðja öldina ef mannkynið bregst hratt við. Ef stefna ríkisstjórna heims breytist ekki gæti hlýnunin náð 2,6 gráðum fyrir lok aldarinnar.

Lifa með afleiðingunum í áratugi

Þrátt fyrir þetta segir Inger Andersen, forstjóri UNEP, að 1,5 gráður séu enn markmiðið. Nú þurfi hins vegar nýja nálgun þar sem komið verði bakdyramegin að markinu. Í þeirri sviðsmynd skjóti mannkynið yfir markið en nái svo að vinda ofan af hlýnuninni síðar á öldinni.

Þessi nálgun kallar aftur á móti að mönnum takist að þróa tækni til þess að soga koltvísýring úr andrúmslofti jarðar og binda hann varanlega. Slík tækni er enn skammt á veg komin. Förgunarverksmiðja Climeworks á Hellisheiði er sú sem er komin einna lengst í þróun í heiminum en ekki hefur tekist að skala þá starfsemi upp eins hratt og eigendur hennar vonuðust til.

Mannkynið og allt lífríki jarðar þyrfti að lifa með afleiðingum þess að fara fram yfir 1,5 gráðu þröskuldinn um áratuga skeið. Skýrsluhöfundar segja að á þeim tíma muni fleiri látast og veikjast vegna afleiðinga hlýnunar.

Matvælaframleiðsla mun dragast saman, hungursneyðir og vatnsskortur ágerast, dýrategundir munu deyja út og hagkerfi ríkja heims versna.

Hvert brot úr gráðu skiptir máli

Til þess að koma í veg fyrir frekari hamfarir af völdum hlýnunar og til þess að gera föngun og bindingu úr lofti viðráðanlegri verður mannkynið einnig að koma í veg fyrir að hlýnunin verði mikið meiri.

„Ef við grípum til aðgerða nú getum við takmarkað hversu langt við skjótum yfir markið. Það verður ekki öruggur heimur en öruggari en að vera yfir 1,5 gráðunum lengi,“ segir í skýrslunni.

Eina leiðin til þess að koma í veg fyrir enn frekari hlýnun er að mannkynið nái kolefnishlutleysi. Til þess þarf það að hætta bruna á jarðefnaeldsneyti sem er helsta uppspretta losunar gróðurhúsalofttegunda.

Í skýrlunni segir að reikna megi með viðbótarhlýnun um að minnsta kosti tíunda hluta úr gráðu fyrir hver fimm ár sem mannkynið dregur lappirnar í að draga úr losun.

Andrew Weaver, loftslagsvísindamaður við Viktoríuháskóla í Ástralíu sem kom ekki nálægt skýrslunni, segir við AP-fréttastofuna að 1,5 gráðu þröskuldurinn sé ekki nein töfratala. Jörðinni muni um allan árangur sem menn nái.

„Hver tíund úr gráðu sem við komum í veg fyrir þýðir minni skaði,“ segir hann.