Prófessor sakaður um ritstuld fannst látinn

Arday og var úrskurðaður látinn á vettvangi samkvæmt umfjöllun breska ríkisútvarpsins. Nánustu aðstandendum hefur verið tilkynnt um andlát hans, að sögn lögreglu, sem segir að ekki sé talið að það hafi borið að með saknæmum hætti.

Fjölskylda Ardays sendi frá sér yfirlýsingu þar sem hún segist harmi slegin yfir að hafa misst „þennan frábæra föður, maka, bróður, frænda og son“. Þá segir í yfirlýsingunni: „Ófrægingarherferðin reyndist Jason ofviða, en hann var ljúfmenni sem vildi ávallt sjá það besta í fólki.“

Arday sagði af sér stöðu prófessors í félagsfræði menntunar við Cambridge í síðustu viku eftir að ásakanir um ritstuld komu fram opinberlega, ásamt efasemdum um ýmis afrek sem hann kvaðst hafa unnið. Hann vísaði ásökununum alfarið á bug en gekkst þó við mistökum í fræðilegum skrifum sínum.

Efasemdir um ferilskrána

Deilurnar hófust þegar Nathan Cofnas, fræðimaður sem skilgreinir sjálfan sig sem „kynþáttaraunsæismann“ og var rekinn frá Cambridge árið 2024, sagðist hafa fundið fjölda dæma um ritstuld í verkum Ardays. Í kjölfarið vöknuðu einnig efasemdir um fullyrðingar hans um íþróttaafrek í þágu góðgerðarmála, meðal annars að hafa hlaupið 30 maraþon á 35 dögum og safnað yfir fimm milljónum punda til líknarmála.

Arday sagði hluta af villunum í fyrri skrifum sínum mega rekja til einhverfu, þar sem hann hefði stuðst við eftirhermu til að vinna úr upplýsingum, og benti á að sambærileg rýni myndi líklega leiða í ljós áþekkar villur hjá öðrum fræðimönnum.

„Við erum að tala um háskólasamfélagið hérna, ég myrti engan. Sú grimmd sem ég hef mátt þola, að vera stimplaður lygari og ómerkingur, er algjörlega óviðunandi,“ sagði hann í samtali við Times fyrr í mánuðinum.

Flæktist í „menningarstríðið“

Málið vakti frá upphafi mun meiri athygli en dæmigerð deila um fræðileg vinnubrögð, meðal annars vegna þess hvernig það fléttaðist saman við víðtækari umræðu um fjölbreytnistefnu í háskólasamfélaginu. Arday varð yngsti svarti prófessor í sögu Cambridge þegar hann var ráðinn árið 2023, og var ráðningin á sínum tíma víða fagnað sem tímamótaskref í átt að auknum fjölbreytileika innan æðstu menntastofnana Bretlands.

Sá sem fyrstur setti fram ásakanirnar um ritstuld, Nathan Cofnas, hefur sjálfur verið umdeildur fyrir skoðanir sem hann kennir við „kynþáttarraunsæi“ og var, eins og fyrr segir, sjálfur rekinn frá sömu stofnun fyrir fáeinum árum. Sumir stuðningsmenn Ardays hafa haldið því fram að árásirnar á hann beinist ekki eingöngu að fræðilegum vinnubrögðum heldur endurspegli víðtækari bakslag gegn fjölbreytileikaáherslum í háskólasamfélaginu, þar sem ráðning hans hafi verið notuð sem tákn í stærri pólitískri baráttu. 

Sjálfstæð rannsókn á ráðningarferlinu

Aðrir hafa á móti haldið því fram að spurningarnar um verk hans séu einfaldlega eðlileg fræðileg rýni sem eigi rétt á sér óháð bakgrunni höfundar, og að það sé einmitt vísbending um óeðlilega meðferð málsins ef gagnrýni af þessu tagi sé sjálfkrafa afgreidd sem pólitískt drifin.

Hvorki Cambridge-háskóli né Cofnas hafa fullyrt neitt um slíka tengingu en umræðan um það hefur eigi að síður orðið áberandi þáttur í opinberri umfjöllun um deiluna, ekki síst í ljósi þess hversu hratt hún dreifðist á samfélagsmiðlum og í breskum fjölmiðlum.

Arday varð yngsti svarti prófessor í sögu Cambridge þegar hann var ráðinn árið 2023, sem á sínum tíma var talið til marks um framfarir í jafnréttismálum innan háskólans. Liverpool John Moores-háskóli, sem veitti honum doktorsgráðu árið 2015, hafði áður rannsakað ásakanir um ritstuld í doktorsritgerð hans og komist að þeirri niðurstöðu að ekkert saknæmt hefði átt sér stað. 

Cambridge tilkynnti þó fyrr í vikunni um sjálfstæða rannsókn á ráðningarferli Ardays, og Glasgow-háskóli, þar sem hann starfaði áður, hefur jafnframt boðað úttekt á fyrri fræðistörfum hans.

Mállaus og ólæs til átján ára aldurs

Deborah Prentice, rektor Cambridge, sagðist harmi slegin yfir fréttunum af andláti Ardays og vottaði fjölskyldu hans og vinum innilegar samúðarkveðjur. Glasgow-háskóli tók í sama streng.

Arday starfaði fyrst sem íþróttakennari áður en hann lauk doktorsprófi og starfaði síðar sem dósent við Durham-háskóla. Í síðustu viku aflýsti hann viðburði sem halda átti til kynningar á væntanlegri ævisögu hans, Great And Unfortunate Things, sem kom út í Bandaríkjunum fyrr í vikunni og átti að koma út í Bretlandi þann 27. ágúst. 

Bókin segir frá æsku hans sem mállauss drengs er hvorki gat lesið né skrifað fyrr en 18 ára gamall, og þeirri óvenjulegu vegferð sem á endanum lá að prófessorsstöðu við Cambridge-háskóla.