JÁ­kvæður kvik­mynda­fram­leiðandi

Ég starfa sem kvikmyndaframleiðandi og hef framleitt myndir á borð við Hrúta, Undir Trénu, Héraðið, Northern Comfort og Eldana. Ég hef sérhæft mig í framleiðslu íslenskra mynda í samframleiðslu við kvikmyndaframleiðendur í öðrum Evrópulöndum. Þannig hefur mér tekist að fjármagna þessi verkefni en markaðurinn og styrkjakerfið hér heima er of lítið til að framleiða kvikmyndir af þeim gæðum sem ég og þeir leikstjórar sem ég starfa með viljum gera.

Myndirnar sem ég hef framleitt hafa kostað á bilinu 200-800 milljónir króna. Það tekur að meðaltali 5 ár að gera eina mynd og það er því mikið undir í hvert skipti. Heimanmundur frá Kvikmyndasjóði Íslands og endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar gera mér kleift að sækja út fyrir landsteinanna til Evrópu og afla ég yfirleitt um 60% af kostnaði frá evrópskum sjóðum, sjónvarpsstöðvum, dreifingarfyrirtækjum, sölufyrirtækjum og fjárfestum. Meirihluti þess fjármagns sem ég afla er í evrum en minnihlutinn í krónum. Í fjármögnunarferlinu geri ég samninga um greiðslur sem oftast falla til löngu síðar. Vegna óstöðugleika íslensku krónunnar hafa verkefnin mín oftar en ekki mátt þola mikið gjaldeyristap. Tap sem mælist ekki í hundruðum þúsunda heldur milljónum. Lítil og meðalstór íslensk fyrirtæki sem fá erlent fjármagn í rekstur sinn hafa ekki kost á því að tryggja sig gagnvart þessu. Staða okkar er svipuð og hjá lélegum pókerspilara sem tekur bara sénsinn og vonar það besta. Og jafnvel þegar krónan veikist og evrurnar frá útlöndum verða að fleiri krónum fara áætlanir mínar í uppnám. Strangar reglur gilda um hlutfall fjármagns frá hverju og einu ríki og gengið er oft læst í samningum í upphafi. Í stuttu máli er óvissan algjör þegar íslenska krónan er annars vegar.

Þegar ég á von á fjármagni í evrum sem koma á til greiðslu þegar myndirnar mínar eru tilbúnar er hægur leikur að fá lánað fyrir þeirri upphæð á sanngjörnum vöxtum frá Evrópu. Þar ríkir mikil samkeppni og margir bankar sem sérhæfa sig í þess konar lánum gagngert fyrir kvikmyndaverkefni. En sömu lánsaðilar líta ekki við íslensku krónunni. Það er engin banki í Evrópu sem vill lána mér fyrir þeim fjárhæðum sem koma til greiðslu frá íslenska ríkinu í íslenskum krónum þegar ég skila inn árituðu uppgjöri við lok framleiðslutímabilsins. Áhættan er að þeirra mati of mikil og lendir því öll á mér og mínu fyrirtæki.

Kollegar mínir í Evrópu gapa af undrun þegar ég útskýri fyrir þeim að mér standi til boða að taka lán fyrir fjármagni sem kemur frá íslenska ríkinu á 13,5% vöxtum hjá íslenskum viðskiptabanka. Gjaldeyristap og fjármögnunarkostnaður á einni íslenskri kvikmynd mælist yfirleitt í tugum milljóna og hæst “launaði” aðili verkefnanna minna er oftar en ekki íslenski viðskiptabankinn.

Mér líður eins og þetta sé ákveðin birtingarmynd á þeim raunveruleika sem við langflest búum við. Við berum byrðarnar af íslensku krónunni - tökum verðtryggð lán á háum vöxtum eða óverðtryggð lán á enn hærri vöxtum. Nema þau sem aldrei þurfa að taka lán og ekkert skulda.

Ég trúi því að þetta þurfi ekki að vera svona. Þó ég sé sjálfur löngu orðinn samdauna þessu ástandi langar mig innilega að komandi kynslóðir búi við betri og fyrirsjáanlegri aðstæður.

Ég ætla að segja JÁ í ágúst – og vona enn og aftur það besta.

Höfundur er kvikmyndaframleiðandi.