Hér býr fólk! Rödd í­búa á fram­kvæmda­svæði Mið­bæjar í mótun í Kópa­vogi

Nú er verslunarmannahelgin liðin og dásamlegi friðurinn sem henni fylgdi á heimili mínu í Hamraborginni í Kópavogi horfinn. Þessa helgi upplifðum við frið í heila þrjá daga og ég verð að viðurkenna að ég hef notið hans hundrað prósent. Auðvitað er eðlilegur kliður frá krökkum og hundum og einstaka bílum en það er eðlilegt. Ástandið sem hefur ríkt hér síðustu mánuði er það ekki. Það finn ég svo miklu betur þegar ég upplifi helgarfrí verktakanna.

Það líður að því að verktakarnir Gylfi Gíslason í JÁverk og Sváfnir Gíslason í Árkór byrji að sprengja 18.000 fermetra svæði við Fannborg, Hamraborg, Vallartröð og Digranesveg. Sprengdir verða um 10 metrar niður, þremur metrum frá svölunum heima hjá mér, til að búa til tveggja hæða bílakjallara á öllu þessu svæði. Bílakjallara sem verður svo nálægt gamla bílakjallaranum okkar að mér hrýs hugur við að eitthvað verði af skemmdum hjá okkur í kjölfarið. Enn höfum við ekki fengið á hreint hvernig á að gera þetta og hve miklar skemmdir verða á húsum okkar, lögnum, bílageymslu og sálartetri. Við höfum æ ofan í æ upplifað upplýsingaleysi, undandrætti og undanbrögð, vífilengjur, þegjandahátt, kulda, tómlæti, vanrækslu og þöggun. Þetta er ekki gert með samtali við íbúa og fyrirtækjaeigendur. Þetta er gert úr fjarska, af valdhöfum. Heimafólk fær kynningu árlega sem hefur einkennst af því að búið er til eitthvað útópískt leikrit fyrir okkur sem við þetta búum og spurningum úr sal er aðallega svarað með svokölluðum ekkisvörum. Þegar við göngum út erum við með fleiri spurningar en svör á vörunum og höfum engan stað til að beina þeim til, því eftir svona fund er það litla traust sem maður hafði á því að hér ríkti lýðræði og samtalsmáttur algerlega farið. Hér má finna útópíska leikritið, fjarstæðulandið Miðbær í mótun https://midbaer.kopavogur.is/

Sveitarfélagið Kópavogur og verktakafyrirtækið Árkór héldu einmitt svona kynningarfund um næstu skref í lok júní 2026 og þar voru okkur færðar þær fréttir að sprengingarnar (eða klapparlosunin eins og þau vilja kalla það) muni dynja yfir okkur fjórum til sex sinnum á dag, sex daga vikunnar í fjóra mánuði. Ekki var tilgreint hvenær en samt bráðum. Þetta var víst ákveðið af tillitssemi við þolendur (okkur) sem myndu líklega frekar vilja hafa þetta svona en að hafa þetta yfir sér tvisvar á dag í tíu mánuði, segja þeir. Svo verður sennilega sprengt eitthvað meira sumarið 2027. Svo verður sennilega sprengt eitthvað meira sumarið 2027. Í síðustu viku kom svo tilkynning frá Miðbær í mótun um að ekki yrði byrjað að sprengja fyrr en eftir 20. ágúst 2026. Ókei, gott að vita en þá er það hinn verktakinn, JÁverk. Hann á eftir að halda kynningarfund og tilkynna hvenær, hve oft og hve lengi hann ætlar að sprengja sitt svæði. Það er auðvitað í þeirra og Kópavogsbæjar valdi að ákveða þá tímasetningu, varla verður það gert í samráði við íbúa geri ég ráð fyrir. Já, þeir eru sem sagt með allt svæðið og skipta því á milli sín og kalla það Traðarreit og Fannborgarreit og já, það á að sprengja, afsakið, ég meina klapparlosa það allt saman.

Við fengum það mörg á tilfinninguna, sem sátum þennan fund, að verktakarnir væru ekki alveg í samtali varðandi sprengigleðina því kynningarfulltrúinn hjá Árkór gat ekki svarað neinum spurningum um JÁverkssprengjurnar.

Spurningum okkar er enn ósvarað um þessi yfirvofandi sprengiklapparlosunarmál. Einnig er mörgum spurningum um aðgengi fólks með fötlun, slökkvibíla, sjúkrabíla, flutningabíla og björgunarleiða ósvarað og ekki hef ég enn fengið svar við ósk minni um brunabjörgunaræfingu fyrir íbúa Hamraborgar og Fannborgar. Væntanlega eru það bara bæjarstjórar sem fá svoleiðis fínerí https://www.kopavogur.is/lif-i-baenum/frettir-og-tilkynningar/baejarstjora-bjargad-af-thakinu.

Ásdís bæjarstjóri Kópavogs hélt ræðu á kynningarfundinum og sagði mjög staðföst og ákveðin að þarna yrði niðurrif húsa og svo uppbygging. „Og það verður RASK á framkvæmdatímanum. Íbúar og fyrirtækjaeigendur munu þurfa að þola ónæði á meðan á því stendur,“ sagði hún. Hún nefndi ekki sprengingarnar, bara niðurrif húsa. Hún talaði um „ónæði“ sem er afar hlutlaust orð í mínum eyrum og engan veginn lýsandi fyrir þann óendanlega og markalausa hávaða sem hér ríkir og þó er sprengihávaðinn ekki hafinn. Hávaðinn sem kemur af niðurrifi húsanna, stórum ökutækjum í gangi endalaust alveg við gluggann hjá mér og svalirnar, þessum fjandans háþrýstivatnsúðara sem er látinn vera í gangi tímunum saman og blása gufu og gígantískum hávaða hér yfir allt og alla. Hann er núna á Fannborgarsvæðinu og þegar hann er í gangi heldur þriggja ára barnabarnið mitt fyrir eyrun og grátbiður mig um að stoppa þetta. Og við skulum ekkert vera að tala um gluggakistuna mína sem er full af svörtu ryki á degi hverjum frá þessu svokallaða verktakaRASKI, þrátt fyrir að háþrýstivatnsúðaraskrímslið sé haft í gangi.

„Við í bæjarstjórn Kópavogs gerum okkur fyllilega grein fyrir því að þetta verður á einhverjum tímapunkti mjög krefjandi fyrir íbúa og aðra aðila sem eru á svæðinu,“ sagði Ásdís bæjarstjóri á fundinum, „en það eru þó fjölmörg fordæmi þess efnis, bæði hér á Íslandi og erlendis af sambærilegum verkefnum og auðvitað ætlum við ásamt verkaðilum að leggja mikið kapp á að læra af þeim sem hafa farið í svipaðar framkvæmdir og gert vel og stuðla auðvitað að því að þetta gangi eins snurðulaust fyrir sig og mögulegt er.“

Ég er búin að vera orðlaus í rúman mánuð yfir þessum orðum hennar. Finnst henni bara fínt að fólk, sem býr í Kópavogi og greiðir hér útsvar, þurfi að fá í fangið, herðarnar og heilann eitthvað svona krefjandi verkefni frá Kópavogsbæ? Ekki báðum við sem búum hér um þetta. Íbúar fengu ekki að kjósa enda voru engir valkostir til að kjósa um. Ég flutti hingað utan af landi til að vera nær hjartadeildinni. Svo fæ ég þetta kröfuharða verkefni í fangið og sit með það gjörsamlega búin á því. Ég sá það ekki fyrir að bæjarstjórn Kópavogs myndi krefja mig um svona óviðráðanlegar hjartaveikjandi aðstæður.

Hér er samfélagið löngu búið að gefast upp og búið er að hrekja talsmann þess í burtu. Eldri borgarar, sem töldu sig hafa flutt í síðasta sinn í rólegt eldriborgaraumhverfi, sitja nú uppi með þetta og syrgja. Að biðja bæjarstjórann um miskunn og mennsku er bara vont. Enn vitum við ekki hvaða efni eru í andrúmsloftinu, hver sér um eftirlit með mengun og hávaðamælingum. Enn er eitthvað skrítið myndforrit um framtíðarútlit miðbæjar í mótun á heimasíðu Kópavogs sem stenst enga skoðun varðandi hæðarkóta og ekki hef ég enn fundið sambærilegar framkvæmdir, hvorki innan- né utanlands og hvergi hafa verið jafnstórar og viðamiklar framkvæmdir inni í miðju íbúðahverfi. Fólk fær krana og niðurrifsskrímslin á heimili sín, ruslið fýkur, gluggar brotna. Ógnin er alltaf við gluggana okkar. Mörg okkar eru hrædd og ég upplifi sterkt að fólkið með völdin líti ekki svo á að við séum fólk heldur eitthvað sem má meiða og ég spyr mig reglulega: „Hvaða lærdóm af uppbyggingarvinnu annarra er hér verið að bjóða okkur upp á?”

Og nú er ég, eins og svo margir aðrir, að gefast upp og langar að fara og búa fjarri byggingarsvæðum. Ég er ekki í vinnu utan heimilis og þarf að hafa þetta í glugganum alla daga. Líklega er ekki lengur hægt að flytja héðan því ekki er hægt að leggja flutningabíl nálægt blokkinni sem ég bý í. Svo ég er föst. Ég sé Ásdísi fyrir mér og Þórðargleðina við lesturinn um aðstæðurnar sem hún er búin að setja mig í. Nei annars, það var samflokksbæjarstjórinn á undan henni. Hún hefur ekkert með þetta að gera. Hún er bara kynningaraðili verktakanna.

Ég bý á fyrstu hæð í blokk í Hamraborginni, alveg við innganginn frá Neðstutröð og inn í Geislagarð sem er garðurinn sem sameinar Hamraborgarblokkirnar. Í þessum gangvegi eru pappa- og plastruslatunnurnar fyrir íbúana í Hamraborg geymdar tímabundið á meðan á endurbóta- eða miðbæjarRASKinu stendur. Ég veit ekki hvað búið er að ákveða þar en sorptökubíllinn er búinn að vera í stökustu vandræðum með að komast að þessu því ekki getur hann lagt bílnum í Geislagarðinum lengur og erfitt er að rúlla ruslatunnunum upp og niður brekkuna við Neðstutröð þegar bíllinn er staðsettur þar við „bannað að leggja“-merkið. Nú fer verktakinn bráðum að sprengja niður þá götu og þá verður erfitt fyrir ruslatökufólk að taka ruslið okkar. Vegna staðsetningar svalanna við svefnherbergi mitt er ég logandi stressuð yfir þessum ruslageymslustað því um daginn voru ruslatökumennirnir eitthvað þreyttir á þessu, eðlilega og grýttu tunnunum í svalirnar okkar það hraustlega að það sá á þeim. Við kvörtuðum auðvitað og maður kom og lagaði það og bað afsökunar. Eftir það hafa þeir sýnt ákveðna tillitssemi en það er ljóst að einhver hefur verið fúll yfir kvörtuninni því við fáum alltaf högg í svefnherbergisvegginn frá göngunum þegar þeir eru að tæma tunnurnar. Vonandi eru þeir ekki langræknir og ég bið hér með ruslatunnustrákana afsökunar á að hafa kvartað yfir áverkunum á svölunum og hvet þá til að átta sig á að þótt þeim finnist við vera pakk þá erum við samt fólk.

Einnig er það kvíðavaldandi þegar Kópavogsbær sendir menn til að slá blettinn hérna, sem ætti að vera ánægjuvaldandi því ég er með ofnæmi fyrir fíflum og er mjög fegin að fá garðslátt. Það sem hins vegar er kvíðavaldandi er aðferðin. Hingað í brekkuna kemur fjarstýrð sláttuvél sem tekur ekki heyið. Á eftir henni kemur maður með blásturstæki sem á líklega að virka sem nútímaleg hrífa og blæs heyinu í burtu. Hvorugur maðurinn er líklegur til að hafa fengið einhverja lágmarkstilsögn í heyvinnsluvélafræðum því það litla sem er slegið er illa slegið og því heyi sem undan vélinni kemur er blásið upp á svalir, veggi og glugga heima hjá mér og því þarf ég að fara í stórþrif eftir þessa aðför að heimili mínu.

Þetta kvart og kvein er svosem ekki tæmandi listi, allt þetta litla sem verður stórt þegar það kemur saman eins og ákeyrslurnar á svalir fólks. Síðustu daga hef ég horft á tvær, önnur var þannig að sendibíl var lagt við „bannað að leggja“-skiltið og ökumaðurinn skildi hann þannig eftir. Svo byrjaði bíllinn að bakka mannlaus niður brekkuna og endaði með að klessa allsvakalega á tvennar svalir hér í Hamraborginni, þar sem fólk býr. Í gær sá ég ökumann kitla pinnann nokkuð fast, sá reykspólaði af stað frá Neðstutröð, ók beint á svalir hér í Hamraborginni þar sem fólk býr og fór burt í sjúkrabíl og slökkviliðið mætti á staðinn. Ég upplifi mig oft í lífshættu hér og veit ekki nema einhver vinnuvélin eða vörubíllinn eigi eftir að missa stjórn og kastast hér niður á svalirnar hjá mér. En vegna þess að enginn heyrir, sér eða skilur ástandið hérna og aðstæðurnar þá á ég ekki von á að neitt breytist. Við sem mótmælum höfum hingað til ekki verið nógu sýnileg eða heyrileg eða eitthvað. Kannski eins og óþægilegt lúsmý. Ég á reyndar ekki von á að neinn lesi þessa vesælu kvartgrein frá mér, konunni sem er sífellt á vaktinni, sem vill fá sanngirni og réttlæti og svör við spurningum sínum og hefur snefil af gagnrýninni hugsun. Konunni sem er sívælandi í húsfélaginu um að fá tryggingafélag húsfélagsins til að skoða íbúðirnar, gangana, geymslurnar, þvottahúsin og bílageymsluna vegna orða Sigurjóns frá JÁverk sem kom og sagði okkur að ef löglegar framkvæmdir þeirra yllu skemmdum á eigum nágrannanna þá væri það ekki þeirra tryggingavandamál. Þessari sem er síkvartandi yfir yfirstandandi ofboðslegum hávaða og aukahávaða. Ég fæ þá tilfinningu oft á dag að verktakarnir og mennirnir sem vinna hér haldi að blokkirnar sem við búum í séu eyðiblokkir. Það er eins og þeir haldi að við séum ekki til og að fólkið sem stendur á svölunum þegar bíll bakkar á þær eða þegar bíll er þaninn klukkutímum saman við nefið á því sé draugar eða eitthvað sem ekki er þarna. Allavega ekki fólk. Þetta ástand er engu bæjarfélagi sæmandi og þetta er ástand sem á að standa yfir í sjö ár í viðbót skilst mér.

Staðreyndin er sú að hér býr fólk, fólk sem er eins og annað fólk. Fólk sem vill lifa og búa við öryggi og eðlilegan heimilisfrið á heimilum sínum.

Við sem búum hér eigum heima hér og við eigum ekki að þurfa að eiga í önnur hús að venda og því biðla ég til ykkar, bæjarstjóra og verktaka um vægð, vináttu og fagmennsku. Vitneskju og vissu um að þið séuð í samtali við okkur og við séum í samtali við ykkur. Stöðvum þessa stöðu saman og finnum framkomu, vinnubrögð og samvinnu sem eru íbúum og fyrirtækjaeigendum boðleg.

Því öll þurfum við hlustun og öll þurfum við rödd, líka við sem búum hérna.

Höfunda er íbúi í Hamraborg og þolandi Miðbæjar í mótun.