„Þessi fram­lenging var ekki sjálf­gefin“

Utanríkisráðuneytið tilkynnti í morgun að íslensk stjórnvöld og framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefðu skrifað undir viljayfirlýsingu um að framlengja sérlausn Íslands er varðar losunarheimildir, sem eru þau gjöld sem fyrirtæki borga fyrir hvert tonn af koltvísýringi sem þau leysa út í andrúmsloftið. 

Gerist þetta í kjölfar þess að ESB boðaði breytingar á löggjöf sinni en í frétt Politico um málið er heimildunum lýst sem einu öflugasta tæki ESB til þess að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda.

Sérlausnin gengur út á það að í stað þess að íslensk flugfélög þurfi að bjóða í heimildirnar á uppboði eins og flugfélög annars staðar, fá íslensk stjórnvöld að úthluta þeim ókeypis til flugfélaga. 

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra segir að íslensk flugfélög fái með þessu loftslagsbætur upp á 1,6 milljarða.

„Þetta eyðir mikilli óvissu fyrir flugið okkar og sýnir að mínu mati svart á hvítu að Evrópusambandið er tilbúið til að koma til móts við sérstakar aðstæður þegar þær eru til staðar og það hlustar á markvissa hagsmunagæslu þegar hún er sett fram eins og við gerðum í nákvæmlega þessu.“

Spurð hvers vegna ekki hafi fengist varanleg lausn svarar hún:

„Hvort sem okkur líkar það betur eða verr, þá erum við fyrir utan Evrópusambandið. En það sem við náðum þá fram er þessi framlenging sem var ekki sjálfgefin.“

Hún segir að ef Íslendingar kjósi hinn 29. ágúst að hefja aðildarviðræður við ESB á ný verði þetta eitt af áherslumálunum við samningaborðið.

„Þá verður þetta auðvitað eitt af okkar áhersluatriðum, að fá varanlega lausn í þágu íslenskra hagsmuna og sem tekur tillit til þeirra aðstæðna sem við búum við og okkar atvinnulífs,“ segir Þorgerður Katrín.

Á síðustu árum hafa loftslagsgjöldin reynst mikill kostnaður fyrir íslenska flugfélagið Icelandair, sem hefur á síðustu fjórum árum greitt tæplega 14 milljarða króna í losunar- og kolefniskostnað, sem nemur um fjórföldu því sem tap félagsins hefur verið á sama tímabili.

Þannig að maður veltir því fyrir sér: Gengur þessi sérlausn nógu langt?

„Við höfum unnið þetta í samvinnu eða samstarfi við hagaðila. Við höfum upplýst um þetta og við erum að hafa það í huga að við erum að fá loftslagsbætur að andvirði 1,6 milljarða og það þýðir að við förum ekki í uppboð á þeim eins og aðrar þjóðir gera, heldur erum við að láta flugfélögin, eða Icelandair, fá þetta til þess einmitt að jafna þetta og gera okkur áfram samkeppnishæf,“ svarar hún.

Ekki tókst að semja um undanþágur fyrir skipaflutninga til Íslands í þessari lotu, sem Þorgerur segir bíða áframhaldandi vinnu, þar sem ESB-tillögurnar snerta einnig aðra geira, svo sem sjóflutninga og iðnað.