Hlutfall virðis á móti hagsveifluleiðréttum hagnaði (CAPE) fyrir Úrvalsvísitölu Nasdaq Iceland, OMXI15, stendur nú í 20,6 og er við sögulegt meðaltal. Hefðbundið hlutfall virðis á móti hagnaði (VH-hlutfall), sem byggir á tólf mánaða sögulegum raunhagnaði, mælist tæplega 13,2 í júní og hefur hlutfallið ekki verið jafn lágt síðan í júní 2023.
Í stuttu máli má skilgreina CAPE sem mælikvarða á hversu mörg ár það tæki hagnað fyrirtækjanna í vísitölunni að greiða til baka upphaflega fjárfestingu í OMXI15. Lægra gildi CAPE – undir sögulegu meðaltali – getur bent til hóflegrar verðlagningar á hlutabréfum en þarf að skoðast í samhengi við ávöxtunarkröfu ríkisskuldabréfa.
Samsetningu OMXI15 var breytt í júní þegar Kauphöllin bætti við tveimur nýjum félögum í Úrvalsvísitöluna; fjármálafyrirtækinu Skaga hf. og sjávarútvegsfyrirtækinu Brim hf.
CAPE fyrir Úrvalsvísitöluna hefur haldist nærri sögulegu meðaltali frá síðastliðnum áramótum en hlutfallið fyrir bandarísku hlutabréfavísitöluna S&P 500 hefur verið töluvert yfir meðaltali undanfarin ár þrátt fyrir sögulega háa ávöxtunarkröfu þarlendra rikisskuldabréfa, og stóð CAPE í 39,5 í júní samkvæmt opinberum gögnum bandaríska hagfræðingsins Robert J. Shiller.
Báðar mælingar gefa til kynna neikvætt áhættuálag í arðsemiskröfu til hlutafjár, þar sem miðað er við ávöxtunarkröfu ríkisskuldabréfa til langs tíma. Krafa íslenskra óverðtryggðra ríkisskuldabréfa stóð í 7,25% prósentum þann 30. júní en verðbólguálag reyndist um 4,1%. Til samanburðar eru meginvextir Seðlabanka Íslands 7,75 prósentur í kjölfar þess að peningastefnunefnd bankans hækkaði þá um 25 punkta í maí.
Mælingar Hagstofu Íslands sýna að vísitala neysluverðs hækkaði um 5,2 prósent á ársgrundvelli í júní en hefur þrálátlega verið á þessu reiki síðan um áramót. Til samanburðar var ársverðbólga í Bandaríkjunum 4,2 prósent í maí og ávöxtunarkrafa bandarískra óverðtryggðra ríkisskuldabréfa mældist um 4,2 prósentur í lok júní.
Höfundur er hagfræðingur.
Nánar um CAPE:
Frá árinu 2016 hefur hagfræðingurinn Brynjar Örn Ólafsson með aðstoð og gögnum frá Nasdaq Iceland tekið að sér að reikna og birta mánaðarlega opinberlega tímaraðir fyrir svokallað CAPE (e. Cyclically Adjusted Price to Earnings) fyrir Úrvalsvísitöluna OMXI10 sem hliðstæðu við útreikninga Dr. Robert J. Shiller fyrir S&P 500 vísitöluna.
Hlutfallið sýnir virði Úrvalsvísitölunnar á móti hagsveifluleiðréttum hagnaði þeirra félaga sem mynda vísitöluna. Hefðbundið VH-hlutfall miðast við hagnað síðastliðinna tólf mánaða og í þeim tilfellum sem miklar breytingar verða á hagnaði getur reynst vandasamt að átta sig á réttmæti verðlagningar. Í tilfelli CAPE er notast við verðlagsleiðréttan sögulegan hagnað sem getur gefið vísbendingu um réttmæti verðlagningar á móti hagnaði í eðlilegu árferði.
Fyrirvari: Þessi grein er eingöngu hugsuð til fræðslu og upplýsingagjafar og felur hvorki í sér fjárfestingartillögu né fjárfestingarráðgjöf, né heldur kaup- eða sölutilboð á verðbréfum eða öðrum fjármálagerningum. Greininni er einvörðungu ætlað að varpa efnahagslegu ljósi á verðlagningu hlutabréfa í samhengi við hagsveiflu og tekur hvorki mið af markmiðum, áhættuvilja eða fjárhagsstöðu né þörfum fjárfesta.
