Rússar skipu­lögðu íkveikjur gegn for­sætis­ráðherra Bret­lands

Breskur dómstóll sakfelldi í gær tvo karlmenn og sýknaði þann þriðja af hrinu íkveikja í byggingum og bíl sem tengdust Starmer í fyrra. Mennirnir kveiktu meðal annars í húsi þar sem Starmer bjó áður en hann flutti í Downing-stræti og bíl sem hann átti áður.

Í málinu kom fram að Roman Lavrynovych, 22 ára Úkraínumenni, hefði verið lofað greiðslu fyrir íkveikjuna frá rússneskumælandi manni á samfélagsmiðlinum Telegram. Ekki var farið nánar ofan í saumana á hver sá maður væri í réttarhöldunum.

Nú segir breska ríkisútvarpið BBC hins vegar maðurinn sem greiddi fyrir íkveikjurnar sé að öllum líkindum Evgení Ljúkshin, ungur rússneskur diplómati og sendur hátt setts rússnesks erindreka. Hann hafi meðal annars lagt stund á nám í upplýsingahernaði hjá njósnurum og áróðursmeisturum Kremlar.

Greiddu fólki fyrir spellvirki

Ljúkshin er þannig talinn hafa verið framarlega í flokki rússneskra útsendara sem héldu úti fjölda samfélagsmiðlareikninga þar sem þeir létust annars vegar vera samtök breskra öfgahægrimanna og múslima. Þeir greiddu fyrir skemmdarverk sem var ætlað að ala á sundrung og sá ótta í Bretlandi.

Lavrynovych fékk Ljúskhin til liðs við sig í gegnum Telegram-rás fyrir Úkraínumenn í leit að vinna í Bretlandi. Áður en til íkveikjanna kom hafði Lavrynovych verið lofað greiðslum og síðar rússneskum ríkisborgararétti fyrir að hengja upp áróðursveggspjöld fyrir fölsk öfgahægrisamtök.

Þessi meintu grasrótarsamtök kölluðu Rússarnir Direct Action UK. Þau spruttu upp eftir óeirðir í kjölfar dráps ungs manns á börnum í Southport haustið 2024. Hópurinn deildi færslum þar sem Starmer var kallaður svikari, alið var á andúð gegn múslimum og viljugum var boðið fé fyrir árásir á moskur og lögreglu.

BBC fann sjö dæmi um að Rússarnir sem stóðu að Direct Action UK hefðu greitt fyrir skemmdarverk á moskum og skóla múslima í London í fyrra. Leiguliðar krotuðu slagorð gegn múslimum á byggingarnar en samtökin deildu síðan myndum af þeim á samfélagsmiðlum.

Flökkuðu á milli múslimahaturs og íslamisma

Áður en Direct Action UK varð til hafði sami hópur staðið að fölskum samtökum múslima sem hann kallaði Takbir-sjóðinn. Í gegnum hann bauð Telegram-notandinn sem er talinn hafa verið Ljúkshin fé þeim sem væru tilbúnir að krota áróður um íslamskt jíhad á veggi í breskum borgum til þess að æsa upp öfgahægrimenn.

Telegram-notendur sem þóttust vera heittrúaðir múslimar skiptu síðan skyndilega yfir í harðskeytt múslimaandúð undir merkjum Direct Action skömmu síðar. 

Áróðurinn gegn múslimum sem Direct Action keypti birti svo sami hópur undir merkjum Takbir-sjóðsins í samfélagsmiðlahópum múslima til þess að tryggja að þeir fréttu af skemmdarverkunum.

Rússarnir notfærðu sér einnig raunverulega breska öfgamenn í áróðrinum. Stephen Yaxley-Lennon, einnig þekktur sem Tommy Robinson, tók þannig upp á sína arma lygasögu rússneskra spunameistara um að mennirnir þrír sem voru handteknir vegna íkveikjanna hjá Starmer væru í reynd kynlífsverkamenn og að forsætisráðherrann hefði keypt sér þjónustu þeirra.

Yaxley-Lennon birti meðal annars falsaða mynd af Starmer með sakborningunum þremur. Krill Dimitriev, sérstakur erindreki Vladímírs Pútín, deildi einni af færslum breska öfgamannsins um málið, að sögn BBC.

Sonur fyrrverandi sendiráðsráðunauts í Danmörku

BBC segir að þó að allar upplýsingar um Telegram-notandann sem lofaði fé fyrir íkveikjurnar passi við Ljúkshin þá hafi það ekki óyggjandi sannanir fyrir því. 

Nokkrum klukkustundum eftir að fjölmiðillinn sendi Ljúkshin spurningar um samfélagsmiðlahópana hurfu sumir þeirra af netinu, sem og mynd af Ljúkshin með varautanríkisráðherra Rússlands af rússneskri fréttasíðu.

Ljúkshin þessi er sagður sonur rússnesks erindreka sem starfaði meðal annars í rússneska sendiráðinu í Danmörku. Telegram-notandinn í íkveikjumálinu stærði sig meðal annars af því að faðir hans læki í hann trúnaðargögnum frá NATO og bandarísku leyniþjónustunni vegna þess að hann hefði verið í Evrópu.

Einn af lærufeðrum Ljúkshin virðist hafa verið Mikhail Zvintsjúk, stjórnandi Rybar, rússneskrar Telegram-rásar og hernaðarbloggara. Hann sætir þvingunaraðgerðum í Bretlandi og er eftirlýstur í Bandaríkjunum fyrir áróðursherðferð fyrir forsetakosningarnar þar árið 2024. Zvintsjúk þessi situr meðal annars í sérstökum starfshópi Pútín vegna stríðsins í Úkraínu.

Heimildir BBC herma að bæði bresk og úkraínsk stjórnvöld hafi komist að þeirri niðurstöðu að rússnesk stjórnvöld hafi staðið að baki íkveikjunum í Bretlandi jafnvel þó að breska lögreglan telji sig ekki hafa sannanir fyrir aðild erlends ríkis.

Rússneska sendiráðið í Bretlandi sagði BBC að það hafnaði öllum tilraunum til þess að bendla rússneska ríkið við lögbrot. Bretlandi stafaði engin ógn af Rússlandi.