Er drónaskapur dóna­skapur?

Þann 17. maí síðastliðinn ákvað Náttúruverndarstofnun Íslands að banna drónaflug á fjölmörgum stöðum á landinu nema fyrir kvikmyndaverkefni, rannsóknir, vaktanir og leyfisskylda viðburði og jú, fjölmiðla.

Tilkynningunni fylgdi enginn rökstuðningur, bara að bannað sé að fljúga drónum. Þetta er mjög sérstök aðgerð og algjörlega án samtals við þau sem stunda drónaflug í atvinnuskyni.

Milli tvær til þrjár milljónir ferðamanna heimsækja Ísland árlega og oft er það svo að samfélagsmiðlar eiga drjúgan þátt í að auglýsa landið, heilla og selja drauminn um að koma og upplifa. Drónamyndefni er án efa það efni sem mest sést á þessum samfélagsmiðlum og bak við það efni er fólk sem hefur sumt mikið fylgi á Instagram, Tiktok og Facebook. Nú hefur Náttúruverndarstofnun ákveðið, án nokkurra röksemda, í það minnsta opinberlega, að banna þessu fólki að fljúga drónum.

Óopinberlega berast drónaflugmönnum hins vegar skilaboð frá starfsmönnum við eftirlit, oftast landvörðum, bæði fyrrverandi og núverandi, að aðalástæðan sé sú að Náttúruverndarstofnun nenni einfaldlega ekki að taka við umsóknum einyrkja og einstaklinga sem fljúga drónum vegna fjölda umsókna og þess vegna sé ákveðið að banna það bara. Enn fremur hefur stofnunin í samskiptum borið fyrir sig hávaðamengun af drónum, sem skerði upplifun ferðamanna, en í sömu viku var úthlutað leyfi til lendingar þyrlu við Jökulsárlón þar sem einhver efnaður ferðamaður vill borða hádegismat í tvær klukkustundir. Þetta hlýtur að vera hljóðlátasta þyrla sem sögur fara af því drónar mega ekki fljúga á sama stað, vegna hávaða og röskunar á upplifun ferðamanna.

Það sem stingur undirritaðan er hins vegar sú staðreynd að flestöll sem stunda drónaflug á Íslandi að einhverju marki hafa tekið próf hjá Samgöngustofu, próf sem er samræmt evrópskt próf og gildir þess vegna innan ESB einnig. Sama fólk hefur skráð sig í gagnagrunn og dróna sína einnig. Prófin eru þrjú og eftir að hafa tekið þau ættu viðkomandi að hafa þekkingu og traust til að vinna sína vinnu og fara eftir reglum.

Náttúruverndarstofnun tekur ekkert tillit til þessara prófa eða reynslu. Við sem tökum prófið erum flokkuð undir sama hatt og ferðalangur frá Boston sem keypti sér dróna áður en hann hoppaði upp í flug til Íslands. Þetta er ekki stjórnsýsla heldur miklu frekar samráðsleysi af hálfu opinberrar stofnunar. Samráðsleysi sem hefði auðveldlega mátt forðast með að taka einn, tvo fundi og ræða málin. Ég leyfi mér aðefast um að þau sem þessa ákvörðun tóku hjá Náttúruverndarstofnun hafi hugmynd um próf Samgöngustofu og fjöldan sem tekið hafa þessi próf.

Síðustu tvö ár hefur undirritaður flogið drónum á Svalbarða, Jan Mayen, Grænlandi, heimskautasvæði Kanada, Falklandseyjum, Suður-Georgíu, Suðurskautslandinu, Argentínu, Brasilíu, Chile, Perú, Indónesíu, Spáni, Ítalíu, Filippseyjum og Japan. Allar reglur og reglugerðir hafa verið lesnar og yfirfarnar og þegar við á, drónar og próf skráð og sótt um leyfi, sem var oftast undantekningarmál frekar en venja. Í flestum þessum löndum er munur á reglum eftir því hvort um áhugafólk eða fagfólk sé að ræða og hvort fólk hafi tekið próf. Suðurskautið, einn verndaðasti staður heims bannar drónaflug ferðamanna en þeir sem starfa fyrir skipafyrirtæki sem þangað sigla geta tekið próf og flogið drónum. Undirritaður hefur tekið það próf og fannst það sjálfsagt og eðlilegt.

Hér á Íslandi, þar sem drónar hafa fært heiminum fallega náttúru, verið hluti af uppvexti ferðaþjónustu og gríðarlega mikilvægir við að skrá eldsumbrot á Reykjanesi, er ákveðið að banna þá á stöðum sem hingað til hafa ekki verið vandamál. Það er bagalegt, illa ígrundað og bendir til þess að betra sé að banna allt frekar en að ræða saman og finna lausnir, öllum til hagsbóta.

Lausnin er einföld. Þau sem tekið hafa próf hjá Samgöngustofu og ná þeim fá áfram fullt leyfi á svæðum eins og að Fjallabaki og fylgja reglum og reglugerðum. Hinir, t.d. gaurinn frá Boston sem ákvað að kaupa sér dróna áður en hann stökk upp á flugvöll og hélt af stað í miðnætursólinaþurfa einfaldlega fara eftir þessum reglum.

Höfundur er drónaflugmaður.