Veist þú hvað „foid“ er?

Fyrir skemmstu sendi bandarískur vinur minn mér tvær greinar sem hann hafði rekist á. Önnur greinin fjallaði um hvers vegna konur væru að verða sífellt óhamingjusamari. Þessi þróun hefur samkvæmt höfundi verið stöðug undanfarin 50-70 ár vegna þess að sívaxandi hluti kvenna hafni því að gegna því náttúrulega hlutverki sínu að vera undirgefnar eiginkonur; barnaverksmiðjur og kynlífsviðföng karlmanna. Þetta hlutverk sé konum hins vegar áskapað og ólíkt karlmönnum séu konur ekki færar um að lifa sjálfstæðu lífi, skapa neitt nýtt eða þróa samfélög áfram. Þessu fylgja staðhæfingar um að vestræn lönd séu að fyllast af innfluttum nauðgurum og morðingjum.

Hin greinin hefst á umfjöllun um hvernig atvinnuþátttaka karlmanna hafi farið minnkandi meðan atvinnuþátttaka kvenna hafi aukist. En í stað þess að beina sjónum að þeirri augljósu skýringu að konur hafa með auknu frelsi og menntun leitað meira út á vinnumarkaðinn, telur höfundur ástæðuna þá að giftum pörum hafi fækkað og karlmenn sem ekki hafi gifst í kirkju nenni ekki að vinna. Giftingum fækki vegna þess að konur séu ömurlegar, geðbilaðar, taugaveiklaðar, vinstrisinnaðar, hafni venjulegum karlmönnum, og séu að taka yfir bæði stjórn ríkisins og fræðasamfélagið og leggja hvort tveggja í rúst. Rótarorsökin að baki þessu sé baráttan fyrir auknu frelsi kvenna.

Hvernig öfgahugmyndir breiðast út

Mér var nokkuð brugðið að sjá að þessi vinur minn sendi mér þetta ekki í gamni, heldur var hann, frjálslyndur, hámenntaður fræðimaður og fyrrum prófessor, að velta því fyrir sér hvort þetta kynni kannski bara að vera rétt.

Ég hef undanfarið verið að lesa bók Lauru Bates, Men Who Hate Women(2020), en þar greinir höfundur rætur bakslagsins í jafnréttismálum. Bates fjallar í ítarlegu máli um hreyfingarnar sem liggja þarna að baki, Incel (involuntary celibates) – karlmenn sem hata konur vegna þess að þær vilja þá ekki, MGTOW hreyfinguna (men going their own way), sem hafnar alfarið samskiptum við konur, PUA (pick-up artists) og Mens Rights Movement, hreyfingu sem lítur á karlmenn sem fórnarlömb í kynjastríði sem konur („feminazis“) séu að sigra. Hún rekur hvernig hugmyndir þessara hreyfinga liggja að baki fjölmörgum fjöldamorðum, meðal annars í Bandaríkjunum, á Bretlandi og í Ástralíu og hvernig þær rata á endanum inn í meginstraum stjórnmálanna. Og hún fjallar um hvernig þær ná fótfestu í huga venjulegra, frjálslyndra karlmanna, eins og fyrrnefnds vinar míns.

Hvað er „foid“?

„Foid” er stytting á female humanoid. Orðið stendur hins vegar ekki fyrir neitt vélmenni. „Foid” er einfaldlega notað til að vísa til kvenna; á spjallþráðum, í myndböndum og á fundum hreyfinganna sem fyrr eru nefndar. Það er vegna þess að samkvæmt hugmyndafræði hreyfinganna eru konur í rauninni ekki manneskjur. Þær eru þess í stað eftirlíkingar af manneskjum, ófærar um sjálfstæða hugsun, gráðugar og illviljaðar. Og vegna þess að þær eru ekki manneskjur eiga þær ekki að njóta mannréttinda. Þær má drepa og þeim má nauðga hafni þær því að uppfylla hinar „náttúrulegu“ skyldur sínar, hvað þá ef þær leyfa sér að standa vörð um réttindi sín. Fjöldamorð meðlimanna, á borð við Elliot Rodger 2014, Alek Minassian 2018, Jake Davison 2021 og Mauricio Martinez Garcia 2023 bera vott um þetta. Og það ótrúlega er að furðu margir afsaka slíkar gjörðir og krefjast„jöfnuðar“ í aðgangi að kynlífi til að halda slíkum einstaklingum á mottunni. Með öðrum orðum á að nýta líkama „kvenkyns manngervlanna“ til að ófullnægðir karlmenn „leiðist ekki út í“ fjöldamorð. Það er nefnilega konum að kenna að þeir drepa þær. Röksemdir sumra þeirra sem vilja lögleiðingu vændis eru af svipuðum toga.

Laura Bates rekur það í bók sinni hvernig kvenhatur og kvenfyrirlitning færist sífellt í aukana og styður traustum gögnum. Og þessi þróun er síst á undanhaldi. Til marks um það bendi ég á nýlegt myndband bandaríska samfélagsrýnisins Ben Hoerman, The Rise of Online Cruelty þar sem hann fjallar um hvernig ofbeldi á netinu mótar reynsluheim fólks á þrítugsaldri og yngra í sívaxandi mæli.

Lýðræðið og frelsið eru í hættu

Smátt og smátt, raunar sífellt hraðar, rata öfgahugmyndirnar inn í meginstraum hugarfarsins og stjórnmálanna. Þær birtast fyrst sem tiltölulega sakleysisleg umræða um þörfina á að þjóðin - og þá er átt við fólk af „réttum“ uppruna - eignist fleiri börn, svo dæmi sé nefnt. En þar að baki liggur rasísk hugmynd um hreinleika kynstofnsins og hið „náttúrulega“ hlutverk konunnar. Næst koma kröfur um bann við þungunarrofi, við hjónaböndum hinsegin fólks og eins og þegar má sjá hjá öfgafyllstu öflunum, kröfur um afnám refsinga við kynbundnu ofbeldi og jafnvel afnám kosningaréttar kvenna. Við þurfum líka að gæta að því að sakleysislegar hugmyndir á borð við heimgreiðslur eiga sér í raun sömu rót þegar vel er að gáð. Þær eru að vísu settar fram sem lausn á vandamáli, en í stað þess að leysa vandamálið sjálft, skort á leikskólaplássum, verður „lausnin“ sú að senda konur inn á heimilið og gera þær þannig háðar karlmanninum.

Hreyfingar sem ala á kvenhatri og andfeminisma tengjast kynþáttahatri og fasisma nánum böndum líkt og breski blaðamaðurinn Sian Norris rekur í bók sinni Bodies Under Siege (2023). Að baki liggur hugmyndin um „náttúrulegt ástand“ (the natural order), þar sem yfirráð karlmanna eru lykilþáttur og um vernd „hvíta“ kynstofnsins gagnvart „óæðri“ kynþáttum. Þessi hugmyndafræði er í grunninn af nákvæmlega sama meiði og hugmyndafræði nasista og fasista á þriðja og fjórða áratug síðustu aldar og verði hún ofan á er vestrænt lýðræðissamfélag í stórkostlegri hættu.

Það er skylda okkar allra sem látum okkur frelsi, mannréttindi og lýðræði varða að takast á við þessa ógn. Fyrsta skrefið er að skilja mynstrin og þar er vinna feminískra greinenda á borð við Lauru Bates og Sian Norris lykilatriði. Það er þeim að þakka að ég áttaði mig strax á því hvað hafði komið fyrir vin minn sem ég gat um í upphafi.

Höfundur er áhugamaður um mannréttindi.