Alþjóðasamstarf í um­hverfis­málum er ekki háð Evrópusambandsaðild

Þann 18. maí sl. var alþjóðasamstarf í viðskiptum rætt í greinarstúfi í Vísi, í tengslum við hugmynd um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Hér verður farið nokkrum orðum um umhverfismálin.

Nú á tímum eru menn almennt á þeirri skoðun að jörðin sé hnöttur og samfella sé í lofti og sjó, þannig að í mörgum umhverfismálum sé óumflýjanlegt að viðhafa alþjóðlegt samstarf. Með alþjóðlegu samstarfi er vitaskuld átt við samstarf sem flestra ríkja á jörðinni, ekki framsal á stjórnvaldi frá Íslandi til sambands ríkja á meginlandi Evrópu, þar sem um 5% jarðarbúa á heima.

Það er eðli fjölmiðlunar að fjalla mest um það sem út af bregður. Að allt gangi vel og muni ganga enn betur á morgun virðist ekki gera sig sem frétt og fáir heyra af því, nema auðvitað þeir sem vinna við verkin. Á sínum tíma var súrt regn mikið vandamál. Heilu skógarnir skemmdust og fiskar í vötnum dóu unnvörpum. Tekist var á við vandamálið á vettvangi Sameinuðu þjóðanna og árið 1979 var gerður alþjóðlegur samningur um loftmengun, sem kenndur er við Genf í Sviss. Í kjölfar samningsins og síðari tíma bókana má segja að málið hafi verið leyst. Á svipuðum tíma var unnið að samkomulagi um að koma böndum á útblástur ósoneyðandi efna. Árið 1987 tók í gildi samningur um þau mál sem kenndur er við kanadísku borgina Montreal og hefur ósonlagið hægt og rólega verið að taka við sér. Nú er helst tekist á við að koma böndum á útblástur efna sem stuðla að hækkandi hita lofthjúpsins. Það er viðamikið og dýrt mál sem tekist er á við á vettvangi Sameinuðu þjóðanna. Ísland hefur um hríð verið í samfloti með Evrópusambandinu í þessu máli, en það hefur verið gagnrýnt, m.a. á þeim forsendum á slíkt leiði til kostnaðar án þess að ávinningur í formi minni útblásturs sé alltaf ljós.

Hér eru nefnd þrjú stór umhverfismál sem tekist hefur verið á við með alþjóðlegu samstarfi ríkja heims. Öll þessi mál voru og eru keyrð áfram með farsælu alþjóðasamstarfi. Ísland getur tekið þátt í því sem eitt af tæplega 200 sjálfstæðum ríkjum í heiminum. Aðild að Evrópusambandinu hjálpar ekki í þeim efnum, en getur verið til trafala.

Höfundur er prófessor í veðurfræði og formaður Heimssýnar, félags um fullveldi Íslands.