Öruggt hús­næði jafn­gildir mann­réttindum

Öruggt húsnæði er ein af grunnforsendum þess að fólk geti byggt upp líf sitt með reisn. Og þegar húsnæðiskostnaður hækkar hraðar en það sem getur talist sjálfbært verða húsnæðismál að félagslegu réttlætismáli. Óöryggi á þessu sviði leiðir til kvíða og jafnvel vonleysis.

Þess vegna skiptir trúverðug efnahagsstjórn og markvissar aðgerðir til að tryggja stöðugleika á fasteignamarkaði verulegu máli. Slíkar aðgerðir snúast ekki eingöngu um vísitölur, vexti og hagspár heldur um það hvort heimili landsins hafi raunverulegt svigrúm til að búa við öryggi.

Tillögur Framsóknar

Nýkynntar tillögur Framsóknar byggja á þeirri sýn að efnahagslegur stöðugleiki sé forsenda velferðar. Honum verður ekki náð nema með ábyrgum aðgerðum, víðtæku samráði og því að stjórnvöld meti hlutlægt og markvisst áhrif ákvarðana ríkisins á heimili og fyrirtæki.

Í ofangreindu ljósi hefur Framsókn lagt fram sex tillögur undir formerkjum nýrrar þjóðarsáttar um stöðugleika. Þessar tillögur varða samvinnu og samtal hagaðila, ábyrgara verklag í opinberum fjármálum og tímabundið skjól fyrir heimili og fyrirtæki með tímabundinni lækkun matarverðs og bifreiðakostnaðar, auk aðgerða á leigumarkaði.

Vonandi náum við góðu samtali við hagaðila um þær á næstu dögum og vikum.

Leigumarkaðurinn skiptir þúsundir heimila máli

Eitt mikilvægasta atriðið í tillögum Framsóknar er aukin vernd fyrir leigjendur á húsnæðismarkaði. Í kjölfar lagabreytinga fyrr á þessu ári sem breyta skattstofni leigutekna blasir við að leiguverð muni að óbreyttu hækka um 5% á næstunni. Þess vegna felur ein tillaga Framsóknar í sér að hækkun skattlagningar leigutekna verði dregin til baka til að minnka þrýsting á leiguverð.

Þetta er í grunninn tiltölulega einfalt: ef stjórnvöld hækka kostnað á fasteigna- eða leigumarkaði er óhjákvæmilegt annað en að hann skili sér áfram út í verðlagið, meðal annars til leigjenda.

Leigjendur eru í sérstaklega viðkvæmri stöðu þegar verðbólga er þrálát og vextir háir. Margir hafa ekki svigrúm til að mæta enn hærri leigu og enn síður að fara inn á fasteignamarkaðinn. Fyrir ungt fólk, einstæða foreldra, námsfólk og tekjulægri heimili getur lítil hækkun haft mikil áhrif. Þegar húsnæðiskostnaður hækkar stöðugt minnkar svigrúm til annarra nauðsynja. Þá verður erfiðara að safna fyrir útborgun, erfiðara að koma undir sig fótunum og erfiðara að byggja upp fjárhagslegt öryggi.

Ein aðgerð dugar ekki ein og sér

Það er jákvætt að ríkisstjórnin hafi ákveðið að lækka virðisaukaskatt á eldsneyti tímabundið frá 1. maí til 31. ágúst. Framsókn styður allar tímabundnar aðgerðir sem geta létt undir með heimilum og fyrirtækjum á meðan við náum jafnvægi í hagkerfinu. En ein aðgerð dugar skammt. Það þarf fleiri aðgerðir sem vinna saman og styrkja hverja aðra.

Það er einmitt hugsunin á bak við heildartillögupakka Framsóknar. Markmiðið er skýrt: að draga úr verðbólguþrýstingi, auka fyrirsjáanleika fyrir heimili og fyrirtæki og styrkja trúverðugleika efnahagsstjórnarinnar.

Þessi blanda afmarkaðra aðgerða (lægri matar- og bifreiðakostnaður) og langtímahugsunar (samræmdari gjaldtaka hins opinbera, verðbólgusía og leiguvernd) er lykill að auknum árangri.

Við verðum að vera samhent í þessu verkefni

Við þurfum samtal, ekki til þess eins að kvarta og vera neikvæð, heldur til að ræða hugmyndir saman um hvernig við byggjum samfélagið áfram upp. Þar eru efnahagsmál lykilatriði. Við þurfum að hlusta á ólíkar raddir og við þurfum að átta okkur á því að aðgerðarleysi getur verið dýrkeypt. Þegar heimili missa fótfestuna á húsnæðismarkaði hefur það áhrif langt út fyrir buddu hvers og eins. Það hefur áhrif á líðan fólks, stöðu barna, getu til náms og vinnu og traust á samfélaginu.

Verjum velferðina

Húsnæðisöryggi er einn af mælikvörðum á það hvort samfélagið trúi á velferð og stöðugleika. Þess vegna þarf að verja leigjendur um leið og unnið er að stærri markmiðum um lægri verðbólgu, meiri fyrirsjáanleika og traustari undirstöður fyrir heimili og atvinnulíf.

Við í Framsókn erum alltaf til í slíkt samtal.

Gleðilegt sumar.

Höfundur er þingmaður Framsóknar.