Al­var­legt að svo ill með­ferð á dýrum sé metin refsilaus

Umboðsmaður Alþingis lauk í mánuðinum athugun sinni á fyrirkomulagi eftirlits Matvælastofnunar, MAST, með blóðmerahaldi án athugasemda. Í svari sínu sagðist umboðsmaður ekki hafa forsendur til að gera athugasemdir við starfshætti MAST og hvernig stofnunin framkvæmir sitt mat. 

Umboðsmaður sagði mat MAST byggja á sérþekkingu sem hún hefði ekki forsendur til að endurskoða. Hún taldi ekki tilefni til að gera athugasemd við eftirlit stofnunarinnar og sagði ekki betur séð en að ákvörðun um það væri reist á málefnalegum sjónarmiðum.

„Niðurstaða umboðsmanns var mikil vonbrigði. Einfaldlega vegna þess að þarna var verið að veitast að dýrum með spörkum og barsmíðum með prikum. Harðýðgi eða ofbeldi gegn dýrum er bannað. Ef það er mat sérfræðinga Matvælastofnunar að það hefði ekki þurft að fylgja þessari meðferð á dýrum nein viðurlög, ef þessi meðferð á dýrum er í raun metin refsilaus þá er það alvarlegt og alvarlegt fordæmi sem stofnunin setur með því að bregðast ekki við málinu.“

Linda Karen segir að með þessu sé stofnunin í raun að segja að svona meðferð á hrossum sé ásættanleg þótt lög um velferð dýra segi annað.

„Almenningur fékk að sjá þessa meðferð á hrossum í sjónvarpi og það getur hver sem er séð að þetta var brot á dýravelferðarlögum. Þess má geta að MAST mat það svo að á einum bænum hefði komið fram alvarlegt frávik en samt brást stofnunin ekki við. Það verður líka að minnast á að í fyrra var maður sem veittist að hundi sínum á almannafæri og hann fékk stjórnvaldssekt fyrir þessa meðferð á hundinum og maður spyr sig hvers vegna brást MAST ekki við í málum þessara hryssa með sama hætti.“

Linda Karen segir auk þess alvarlegt að í svona málum hafi DÍS og önnur dýraverndunarsamtök ekki neina stöðu til að vera aðili að málum. Þau hafi kvartað ásamt erlendum dýraverndunarsamtökum yfir málsmeðferð MAST til atvinnuvegaráðuneytisins en MAST hafi í kjölfarið óskað þess að málinu yrði vísað frá því DÍS sé ekki aðili að málinu. Það hafi verið samþykkt.

Dýraverndunarsamtök verði að fá að vera málsvari dýra

„Ráðuneytið varð við þessum óskum og málunum var vísað frá. Þetta þýðir að á Íslandi er ekki hægt að fá stjórnsýslulega endurskoðun í málefnum dýra vegna þess að það er enginn aðili að málinu nema dýrin og þeir sem brjóta á dýrum. Dýrin eru málleysingjar og eðlilega eiga dýraverndunarsamtök að vera þeirra málsvari.“

Linda Karen segir samtökin í kjölfarið hafa fundað með ráðherra um það og það liggi fyrir að svo nokkur samtök geti orðið aðili að slíku máli þurfi að breyta lögum um velferð dýra. Ráðherra hafi verið jákvæð fyrir því.

„Eftirlit er algjörlega að bregðast þessum dýrum og það sést alveg í þessu misræmi í máli hundaeigandans og svo málum þessara hryssa sem er verið að sparka í og berja með priki. Þær meiða sig líka, finna til og verða hræddar.“

Linda Karen segir þetta ekkert einsdæmi í illri meðferð á búfénaði en þetta sé eitthvað sem þurfi að breyta og MAST þurfi að sjá til þess að lögum sé framfylgt.

Reglugerðin verji hrossin

Fjallað var um það í síðustu viku að Fagráð um velferð dýra komst ekki að samhljóma niðurstöðu um umsókn fyrirtækisins Ísteka um leyfi til blóðtöku úr fylfullum hryssum. Tveir fulltrúar veittu neikvæða umsögn, tveir jákvæða. Auk þess sagðist yfirdýralæknir, formaður nefndarinnar, ekki geta veitt jákvæða umsögn og sagði skýringar Ísteka á samfélagslegum ávinningi ekki fullnægjandi. Forstjóri MAST sagði í sömu umfjöllun að stofnunin vildi vanda til verka og því væri enn verið að fara yfir umsókn Ísteka.

„Það er ljóst að reglugerð um vernd dýra í vísindaskyni ver þessar hryssur frá því að vera notaðar í þeim tilgangi. Markmið með reglugerðinni er að takmarka notkun á dýrum í vísindaskyni og hún gerir það með því að segja að þegar það er mögulegt eigi að nota aðrar aðferðir en lifandi dýr.“

Linda Karen segir að samkvæmt reglugerðinni þurfi einnig að vera skýr samfélagslegur ávinningur af því að nota lifandi dýr sem á að vega á móti skaðanum sem það veldur.

„Það er skýrt að það er til fjöldi kemískra lyfja sem þjóna sama tilgangi og frjósemislyfið sem er framleitt úr PMSG-hormóni úr blóði íslenskra hryssa.“

Auk þess segir Linda Karen að auk þess séu bændur víða í Evrópu farnir að nota aðrar ráðstafanir í búfjárrækt sem byggi á velferð dýra.

„Þeir eru hættir að nota frjósemislyf til að stilla gangmál dýranna svo þau eignist afkvæmin á sama tíma. Í staðinn hafa bændur bætt lýsingu og haft dýrin nær hvert öðru, gyltur og gelti, svo þau fari að fara í hít og séu tilbúin að fjölga sér. Þetta er möguleiki fyrir staðgöngu, eins og lyfin.“

Eignast fleiri grísi

Linda Karen segir alveg ljóst að ávinningurinn fyrir dýrin sem fá þessi lyf sé enginn. Þá sé ein aukaverkun þeirra að gylturnar eignist fleiri grísi og oft fæðist hluti þeirra afar veikburða og drepist.

„Notkun á þessum lyfjum er þannig aðeins í hagnaðarskyni,“ segir hún og að því geti hún ekki séð að það sé nokkur samfélagslegur ávinningur af notkun lyfjanna, ekki fyrir manneskjur, dýr eða samfélagið í heild.