Fundu fjarlægustu vetrarbrautina hingað til Samúel Karl Ólason skrifar 28. janúar 2026 23:13 Vetrarbrautin MoM-z14 er í meira en þrettán milljarða ljósára fjarlægð. Það þýðir að ljósgeislarnir sem lentu á linsu James Webb geimsjónaukans þegar myndirnar voru teknar lögðu af stað þegar alheimurinn var einungis um 280 milljón ára gamall. NASA, ESA, CSA, STScI, R. Naidu (MIT), Geimvísindamenn hafa fundið fjarlægustu vetrarbraut sem vitað er um. Hún er í um 13,5 milljarða ljósára fjarlægð frá jörðinni en það þýðir að ljósið sem berst nú til jarðarinnar sýnir hvernig vetrarbrautin leit út þegar alheimurinn var einungis um 280 milljón ára gamall. Alheimurinn er talinn um 13,8 milljarða ára gamall. Vetrarbrautin ber nafnið MoM-z14 og var hún fundin með James Webb-geimsjónaukanum (JWST). Á vef Geimvísindastofnunar Evrópu (ESA) segir að birtan frá vetrarbrautinni komi vísindamönnum á óvart. Það sama eigi við aðrar sem fundist hafa með JWST. Þær séu allar bjartari, þéttari og virðist virkari en talið var að þær gætu verið svo fljótt eftir stórahvell. Rohan Naidu, vísindamaðurinn sem leiddi hópinn sem fann MoM-z14, segir að JWST hafi gert mönnum kleift að sjá mun lengra en áður var hægt og að það sem þeir sjái líkist ekkert því sem búið var að spá fyrir um. Það sé krefjandi en í senn gífurlega spennandi. Naidu leiddi einnig hóp vísindamanna sem fann fyrir nokkrum árum vetrarbrautina GLASS-z13 en hún var þá sú vetrarbraut sem fundist hefur lengst frá okkar vetrarbraut en MoM-z14 er „einungis“ tuttugu milljón ljósárum lengra í burtu. Sjá einnig: Uppgötvuðu elstu stjörnuþoku sem hefur sést Hægt er að áætla fjarlægð vetrarbrauta út frá ljósinu frá þeim. Pascal Oesch, sem kom einnig að rannsókninni, segir að framkvæma þurfi frekari rannsóknir á vetrarbrautinni til að ganga úr skugga um að vitað sé nákvæmlega hvað þeir séu að horfa á og hvenær. Sjá einnig: Fimmtíu þúsund vetrarbrautir á einni mynd Vísindamennirnir segja að JWST hafi varpað ljósi á sífellt stækkandi hóp vetrarbrauta sem séu bjartari en spár gerðu ráð fyrir. Þær séu þegar orðnar hundrað sinnum fleiri en rannsóknir bentu til áður en JWST var skotið á loft. Mikið köfnunarefni virðist vera í MoM-z14 en þegar alheimurinn var einungis 280 milljóna ára gamall eiga ekki að hafa verið til stjörnur sem gætu framleitt svo mikið af því frumefni. Ein kenning sem vísindamennirnir eru að skoða snýst um að í hinum unga alheimi hafi myndast gríðarlega stórar stjörnur sem gætu hafa framleitt mun meira köfnunarefni en hingað til hefur þekkst. Áhugasamir geta séð fjölda mynda sem teknar hafa verið með JWST í myndbandi ESA hér að neðan. James Webb-geimsjónaukinn Geimurinn Tækni Vísindi Tengdar fréttir Webb smellti af nýburamyndum Nýjar myndir öflugasta geimsjónauka í heimi sem birtar voru í dag sýna þúsundir nýfæddra stjarna í risavaxinni stjörnumyndunarþoku í þúsunda ljósára fjarlægð frá jörðinni. 5. september 2025 15:56 Öflugasti sjónaukinn fann áður óþekkt tungl í sólkerfinu Áður óþekkt tungl fannst á braut um reikistjörnuna Úranus með James Webb-geimsjónaukanum, öflugasta sjónauka í heimi. Tunglið er eitt nokkurra smárra fylginhatta sem ganga um reikistjörnuna fyrir innan braut stærstu tunglanna. 20. ágúst 2025 13:45 Klóra sér í kollinum yfir stórri reikistjörnu á braut um litla stjörnu Stjörnufræðingar gætu þurft að endurskoða hugmyndir sínar um hvernig reikistjörnur myndast eftir að þeir uppgötvuðu stóra reikistjörnu á braut um litla stjörnu. Stjarnan er sú minnsta sem vitað er til að hýsi svo stóra reikistjörnu. 6. júní 2025 10:49 Rýna í innyfli deyjandi reikistjörnu Fjarreikistjarna sem er að gufa upp og skilur eftir sig hala utan um móðurstjörnu sína er sögð gefa vísindamönnum einstakt tækifæri til þess að rannsaka efnasamsetningu bergreikistjarna. Aðeins örfáar deyjandi reikistjörnur af þessu tagi hafa fundist til þessa. 23. apríl 2025 14:27 Myndaði segulljós Neptúnusar í fyrsta skipti Óvenjuleg segulljós Neptúnusar hafa verið mynduð í fyrsta skipti með James Webb-geimsjónaukanum. Athuganirnar leiddu einnig í ljós að efsti hluti lofthjúps reikistjörnunnar hefur kólnað um hundruð gráða. 27. mars 2025 14:15 Webb sér alheiminn einnig þenjast út á vaxandi hraða Athuganir öflugasta geimsjónauka sögunnar staðfesta enn á ný að alheimurinn þens út hraðar en staðallíkan eðlisfræðinnar getur útskýrt. Eftir sitja stjarneðlisfræðingar í súpunni, engu nær um hvers vegna herðir á útþenslunni. 12. desember 2024 13:43 Mest lesið Mosfellsdalur minnti á vígvöll Innlent Sætir morðhótunum og óhróðri í vinsælum Facebook-hópi Innlent Heilum gámi af kampavíni stolið af Ölgerðinni Innlent Gabríel Douane og fimm aðrir sýknaðir Innlent Horfðu á bílinn velta hring eftir hring niður fjallið Innlent „Það er búið að slökkva og húsið er ónýtt“ Innlent Greinir á um leiðir til að draga úr nikótínneyslu ungmenna Innlent Hvað er í boði um verslunarmannahelgina? Innlent „Þeir skulu ekki halda það að þeir geti drepið mig“ Innlent Gripinn á nánast tvöföldum hámarkshraða Innlent Fleiri fréttir Minnst þrjátíu látnir í Japan Fjögur börn látin eftir loftárásir Rússa á borgir Úkraínu Neitaði að svara spurningum þingmanna Leita enn í rústunum í Japan „Við ætlum að fokking lúskra á þeim“ Stofnandi Telegram ákærður og eftirlýstur í Rússlandi Tuttugu drengir á Gothia Cup týndir Ebólan komin í metstærð á mettíma Nýr forseti hét því að beita hernum gegn glæpum Þrettán látnir hið minnsta í Japan Írönum hótað hefndum eftir árás á herstöð Bandaríkjanna Ræddu Patriot-flaugar og friðarviðræður Vill að RFK gangi harðar fram gegn bólusetningum Fólk fast í verslunarmiðstöð eftir skjálftann í Japan „Við munum ná markmiðum okkar“ Vilja að Hæstiréttur taki afstöðu Stukku fram af Geimnálinni Johnson & Johnson greiðir 693 milljarða króna vegna málsókna Bandarískir hermenn ekki látnir svara til saka á Bretlandseyjum Skjálfti að stærð 7,1 skók Japan Áhyggjur uppi vegna nýrrar brúar milli Rússlands og Norður-Kóreu Árásirnar haldi áfram skili viðræðurnar ekki sínu Önnur hitabylgja nálgast Spán Kveiktu í tveimur moskum Handtekinn við Kastrup eftir að tilkynnt var um meinta skammbyssu Fölsk játning í formi lags Drífa segir nálgunarbann vannýtt úrræði Skutu niður meinta rússneska dróna í lofthelgi ESB í þriðja sinn Engar íranskar árásir gerðar á meðan sprengjuhlé Bandaríkjanna varir Þrír látnir eftir skothríð á matarhátíð í Seattle Sjá meira
Alheimurinn er talinn um 13,8 milljarða ára gamall. Vetrarbrautin ber nafnið MoM-z14 og var hún fundin með James Webb-geimsjónaukanum (JWST). Á vef Geimvísindastofnunar Evrópu (ESA) segir að birtan frá vetrarbrautinni komi vísindamönnum á óvart. Það sama eigi við aðrar sem fundist hafa með JWST. Þær séu allar bjartari, þéttari og virðist virkari en talið var að þær gætu verið svo fljótt eftir stórahvell. Rohan Naidu, vísindamaðurinn sem leiddi hópinn sem fann MoM-z14, segir að JWST hafi gert mönnum kleift að sjá mun lengra en áður var hægt og að það sem þeir sjái líkist ekkert því sem búið var að spá fyrir um. Það sé krefjandi en í senn gífurlega spennandi. Naidu leiddi einnig hóp vísindamanna sem fann fyrir nokkrum árum vetrarbrautina GLASS-z13 en hún var þá sú vetrarbraut sem fundist hefur lengst frá okkar vetrarbraut en MoM-z14 er „einungis“ tuttugu milljón ljósárum lengra í burtu. Sjá einnig: Uppgötvuðu elstu stjörnuþoku sem hefur sést Hægt er að áætla fjarlægð vetrarbrauta út frá ljósinu frá þeim. Pascal Oesch, sem kom einnig að rannsókninni, segir að framkvæma þurfi frekari rannsóknir á vetrarbrautinni til að ganga úr skugga um að vitað sé nákvæmlega hvað þeir séu að horfa á og hvenær. Sjá einnig: Fimmtíu þúsund vetrarbrautir á einni mynd Vísindamennirnir segja að JWST hafi varpað ljósi á sífellt stækkandi hóp vetrarbrauta sem séu bjartari en spár gerðu ráð fyrir. Þær séu þegar orðnar hundrað sinnum fleiri en rannsóknir bentu til áður en JWST var skotið á loft. Mikið köfnunarefni virðist vera í MoM-z14 en þegar alheimurinn var einungis 280 milljóna ára gamall eiga ekki að hafa verið til stjörnur sem gætu framleitt svo mikið af því frumefni. Ein kenning sem vísindamennirnir eru að skoða snýst um að í hinum unga alheimi hafi myndast gríðarlega stórar stjörnur sem gætu hafa framleitt mun meira köfnunarefni en hingað til hefur þekkst. Áhugasamir geta séð fjölda mynda sem teknar hafa verið með JWST í myndbandi ESA hér að neðan.
James Webb-geimsjónaukinn Geimurinn Tækni Vísindi Tengdar fréttir Webb smellti af nýburamyndum Nýjar myndir öflugasta geimsjónauka í heimi sem birtar voru í dag sýna þúsundir nýfæddra stjarna í risavaxinni stjörnumyndunarþoku í þúsunda ljósára fjarlægð frá jörðinni. 5. september 2025 15:56 Öflugasti sjónaukinn fann áður óþekkt tungl í sólkerfinu Áður óþekkt tungl fannst á braut um reikistjörnuna Úranus með James Webb-geimsjónaukanum, öflugasta sjónauka í heimi. Tunglið er eitt nokkurra smárra fylginhatta sem ganga um reikistjörnuna fyrir innan braut stærstu tunglanna. 20. ágúst 2025 13:45 Klóra sér í kollinum yfir stórri reikistjörnu á braut um litla stjörnu Stjörnufræðingar gætu þurft að endurskoða hugmyndir sínar um hvernig reikistjörnur myndast eftir að þeir uppgötvuðu stóra reikistjörnu á braut um litla stjörnu. Stjarnan er sú minnsta sem vitað er til að hýsi svo stóra reikistjörnu. 6. júní 2025 10:49 Rýna í innyfli deyjandi reikistjörnu Fjarreikistjarna sem er að gufa upp og skilur eftir sig hala utan um móðurstjörnu sína er sögð gefa vísindamönnum einstakt tækifæri til þess að rannsaka efnasamsetningu bergreikistjarna. Aðeins örfáar deyjandi reikistjörnur af þessu tagi hafa fundist til þessa. 23. apríl 2025 14:27 Myndaði segulljós Neptúnusar í fyrsta skipti Óvenjuleg segulljós Neptúnusar hafa verið mynduð í fyrsta skipti með James Webb-geimsjónaukanum. Athuganirnar leiddu einnig í ljós að efsti hluti lofthjúps reikistjörnunnar hefur kólnað um hundruð gráða. 27. mars 2025 14:15 Webb sér alheiminn einnig þenjast út á vaxandi hraða Athuganir öflugasta geimsjónauka sögunnar staðfesta enn á ný að alheimurinn þens út hraðar en staðallíkan eðlisfræðinnar getur útskýrt. Eftir sitja stjarneðlisfræðingar í súpunni, engu nær um hvers vegna herðir á útþenslunni. 12. desember 2024 13:43 Mest lesið Mosfellsdalur minnti á vígvöll Innlent Sætir morðhótunum og óhróðri í vinsælum Facebook-hópi Innlent Heilum gámi af kampavíni stolið af Ölgerðinni Innlent Gabríel Douane og fimm aðrir sýknaðir Innlent Horfðu á bílinn velta hring eftir hring niður fjallið Innlent „Það er búið að slökkva og húsið er ónýtt“ Innlent Greinir á um leiðir til að draga úr nikótínneyslu ungmenna Innlent Hvað er í boði um verslunarmannahelgina? Innlent „Þeir skulu ekki halda það að þeir geti drepið mig“ Innlent Gripinn á nánast tvöföldum hámarkshraða Innlent Fleiri fréttir Minnst þrjátíu látnir í Japan Fjögur börn látin eftir loftárásir Rússa á borgir Úkraínu Neitaði að svara spurningum þingmanna Leita enn í rústunum í Japan „Við ætlum að fokking lúskra á þeim“ Stofnandi Telegram ákærður og eftirlýstur í Rússlandi Tuttugu drengir á Gothia Cup týndir Ebólan komin í metstærð á mettíma Nýr forseti hét því að beita hernum gegn glæpum Þrettán látnir hið minnsta í Japan Írönum hótað hefndum eftir árás á herstöð Bandaríkjanna Ræddu Patriot-flaugar og friðarviðræður Vill að RFK gangi harðar fram gegn bólusetningum Fólk fast í verslunarmiðstöð eftir skjálftann í Japan „Við munum ná markmiðum okkar“ Vilja að Hæstiréttur taki afstöðu Stukku fram af Geimnálinni Johnson & Johnson greiðir 693 milljarða króna vegna málsókna Bandarískir hermenn ekki látnir svara til saka á Bretlandseyjum Skjálfti að stærð 7,1 skók Japan Áhyggjur uppi vegna nýrrar brúar milli Rússlands og Norður-Kóreu Árásirnar haldi áfram skili viðræðurnar ekki sínu Önnur hitabylgja nálgast Spán Kveiktu í tveimur moskum Handtekinn við Kastrup eftir að tilkynnt var um meinta skammbyssu Fölsk játning í formi lags Drífa segir nálgunarbann vannýtt úrræði Skutu niður meinta rússneska dróna í lofthelgi ESB í þriðja sinn Engar íranskar árásir gerðar á meðan sprengjuhlé Bandaríkjanna varir Þrír látnir eftir skothríð á matarhátíð í Seattle Sjá meira
Webb smellti af nýburamyndum Nýjar myndir öflugasta geimsjónauka í heimi sem birtar voru í dag sýna þúsundir nýfæddra stjarna í risavaxinni stjörnumyndunarþoku í þúsunda ljósára fjarlægð frá jörðinni. 5. september 2025 15:56
Öflugasti sjónaukinn fann áður óþekkt tungl í sólkerfinu Áður óþekkt tungl fannst á braut um reikistjörnuna Úranus með James Webb-geimsjónaukanum, öflugasta sjónauka í heimi. Tunglið er eitt nokkurra smárra fylginhatta sem ganga um reikistjörnuna fyrir innan braut stærstu tunglanna. 20. ágúst 2025 13:45
Klóra sér í kollinum yfir stórri reikistjörnu á braut um litla stjörnu Stjörnufræðingar gætu þurft að endurskoða hugmyndir sínar um hvernig reikistjörnur myndast eftir að þeir uppgötvuðu stóra reikistjörnu á braut um litla stjörnu. Stjarnan er sú minnsta sem vitað er til að hýsi svo stóra reikistjörnu. 6. júní 2025 10:49
Rýna í innyfli deyjandi reikistjörnu Fjarreikistjarna sem er að gufa upp og skilur eftir sig hala utan um móðurstjörnu sína er sögð gefa vísindamönnum einstakt tækifæri til þess að rannsaka efnasamsetningu bergreikistjarna. Aðeins örfáar deyjandi reikistjörnur af þessu tagi hafa fundist til þessa. 23. apríl 2025 14:27
Myndaði segulljós Neptúnusar í fyrsta skipti Óvenjuleg segulljós Neptúnusar hafa verið mynduð í fyrsta skipti með James Webb-geimsjónaukanum. Athuganirnar leiddu einnig í ljós að efsti hluti lofthjúps reikistjörnunnar hefur kólnað um hundruð gráða. 27. mars 2025 14:15
Webb sér alheiminn einnig þenjast út á vaxandi hraða Athuganir öflugasta geimsjónauka sögunnar staðfesta enn á ný að alheimurinn þens út hraðar en staðallíkan eðlisfræðinnar getur útskýrt. Eftir sitja stjarneðlisfræðingar í súpunni, engu nær um hvers vegna herðir á útþenslunni. 12. desember 2024 13:43