Studdust við stað­setningar­for­rit og leituðu án leyfis í her­bergi hælis­­leit­enda

Aðalmeðferð málsins fer fram í dag en íslenska ríkið hefur viðurkennt að umrædd leit í herbergjum hælisleitendanna tveggja hafi verið ólögmæt. Ekki hefur hins vegar samist um hversu háa fjárhæð ríkið þurfi að greiða hælisleitendum í skaðabætur.

Málið má rekja til þess að síma var stolið af barni í strætóskýli í Reykjanesbæ í mars árið 2019. Víkurfréttir sögðu frá málinu og greindu frá fjölmennri lögregluaðgerð vegna málsins í blokk á Ásbrú, dvalarstað hælisleitenda. Sagði í frétt Víkurfrétta að forritið Find my iPhone hefði staðsett umræddan síma í umræddri blokk.

Síminn fannst að lokum eftir nokkuð umfangsmikla leit lögreglumanna í blokkinni, sem voru síðar sakaðir um að hafa ruðst inn í herbergi við leitina að símanum.

Segja um að ræða umfangsmestu lögregluaðgerð vegna síma í sögu Íslands

Hælisleitendurnir tveir, annar frá Írak og hinn frá Íran, fæddir árið 1987 og 1986, sem urðu fyrir barðinu á húsleit lögreglumannanna stefndu íslenska ríkinu vegna málsins. Lilja Björg Ágústsdóttir hjá Opus lögmönnum flytur málið fyrir þeirra hönd. Hefur ríkið viðurkennt að þeir tveir hafi ekkert sér unnið sér til saka og að húsleitin í herbergi þeirra hafi verið ólögleg.

Í stefnunni er málið rakið og segir þar meðal annars að fjölmennt lið lögreglu á minnst fjórum lögreglubílum hafi farið inn í blokkina og leitað í hverju herberginu á fætur öðru.

„Fullyrða má að aldrei áður hefur jafn umfangsmikil og mannaflsfrek lögregluaðgerð farið fram á Íslandi vegna gruns um stolinn farsíma“, segir í stefnunni þar sem aðgerðir lögreglu eru gagnrýndar mjög.

Myndband sýni fram á að ekki hafi verið spurt um leyfi

Í tilviki annars þeirra hafi lögreglumenn barið harkalega á dyrnar áður en gengið var inn í herbergi hans, og í tilviki hins hafi lögreglumenn gengið inn án þess að banka.

Leitað hafi verið í herbergjum þeirra án samþykkis og segir í stefnunni að raunar hafi lögregla ekki leitað eftir skriflegu né munnlegu samþykki frá hælisleitendunum tveimur.

Hafa myndbönd sem tekin voru á vettvangi lögð fram sem sönnunargögn. Í stefnunni segir að á einu þeirra megi meðal annars heyra lögreglumann biðjast afsökunar á því að hafa þurft að leita í herbergi annars hælisleitandans:

„We are done here. We are sorry to interrupt you, but this had to happen. I‘m sorry about it, but this is how it is. Now we are going. Okay, you understand?

Síminn fannst ekki í fórum hælisleitendanna tveggja. Síminn fannst að lokum í öðru herbergi í húsinu. Í stefnunni er því haldið fram að lögregla hafi leitað með viðlíka hætti í öllum herbergjum hússins og að í sumum tilvikum hafi heimilismenn neyðst til að standa fáklæddir eða á nærfötum einum fata fyrir framan lögreglumenn á meðan leitað var í herbergjunum.

Sem fyrr segir hefur íslenska ríkið viðurkennt að húsleitin hafi verið ólögmæt og að mennirnir tveir hafi ekki unnið sér neitt til saka. Alls fara mennirnir þeir fram á tvær milljónir á mann í bætur vegna málsins. Segir í stefnunni að samningaviðræður hafi farið fram um upphæð skaðabótanna, án árangurs. Mun dómsmálið nú því skera úr um hversu háar bæturnar verða.

Búið að vísa mönnunum úr landi

Byggja mennirnir tveir meðal annars á því að aðgerðir lögreglu gagnvart þeim og það hvernig þær voru framkvæmdir hafi með neikvæðum hætti tekið mið af því að þeir voru hælisleitendur. Byggja þeir einnig á því að húsleitin hefði ekki verið framkvæmd með sama hætti ef um hefði verið að ræða hús þar sem byggju ekki hælisleitendur.

„Stefnendur telja ósennilegt að gengið hefði verið fram með sama hætti ef símaforritið Find my Iphone hefði bent til þess að farsíminn væri staðsettur í fjölbýlishúsi þar sem byggi fjöldi einstaklinga sem ekki væru hælisleitendur. Með aðgerðunum var því brotið gegn jafnræðissjónarmiðum og jafnræðisreglum laga, m.a. 65. gr. stjórnarskrárinnar,“ segir í stefnunni.

Mennirnir höfðu sótt um alþjóðlega vernd hér á landi en voru handteknir þann 4. júní 2019 og sendir úr landi, þar sem ekki var fallist á umsóknir þeirra um alþjóðlega vernd hér á landi.

Í fréttinni var fyrst sagt að hælisleitendurnir báðir væru frá Íran. Hið rétta er að annar þeirra er frá Íran, hinn frá Írak. Þetta hefur nú verið leiðrétt.