Már telur á­­kvæðið byggja á mis­skilningi og ekki þjóna hag laun­þega

Már Guðmundsson seðlabankastjóri segir að endurskoðunarákvæði í kjarasamningi sem snýr að lækkun stýrivaxta sé óheppilegt og byggist á ákveðnum misskilningi. Segir hann það ganga gegn hagsmunum viðsemjenda.

Þetta segir Már í samtali við Vísi. Heimildir Vísis herma að stýrivaxtalækkunin, sem kveðið sé á um í samningunum, þurfi að vera komin niður í 3,75 prósent í september 2020. Það sé talan sem aðilar vinnumarkaðarins miði við. 

Ómögulegt að vita um aðstæður í september 2020

Már segir að hagsmunir viðsemjenda hljóti að ganga út á það að koma í veg fyrir það að hér rísi verðbólga sem að rýri þann kaupmátt sem þarna var verið að semja um. „Þó að núna í dag, eða á næstu vikum, kunni að vera forsendur fyrir lækkun vaxta þá veit enginn hvernig aðstæður eru í september 2020.

Vextir eru bara eins og stýri á bíl. Þetta er stýritæki. Þú ferð ekki að keyra til Akureyrar og segir: „Ég ætla aldrei að snúa stýrinu meira en 30 gráður til hægri eða vinstri“. Þú keyrir bara út af. Seðlabankar, þegar svona aðstæður myndast eins og núna, ef verðbólguvæntingar eru í lagi og annað, þá geta þeir oft lækkað vexti mjög aggressíft, af því að þeir vita það að þeir geta hækkað þá aftur ef aðstæðurnar breytast. Ef það er farið að setja takmarkanir á það ferli, eitthvað langt fram í framtíðina, þá getur það dregið úr svigrúmi okkar núna,“ segir Már.

Ekki verið að skerða sjálfstæði Seðlabankans

Már segir að með þessu sé ekki þar með sagt að verið sé skerða sjálfstæði Seðlabankans.

„Vonandi eykst skilningur á þessu með umræðu, og mér vitanlega stóðu stjórnvöld ekki á bakvið þetta, enda erum við náttúrulega að vinna eftir löggjöf frá Alþingi. Þau eru ekkert á bakvið þetta. Þetta er þarna inni í samningum og ég held að þetta sé misskilningur og ekki hagur launþega. En svo er það okkur komið hvort við látum þetta skerða okkar sjálfstæði. Það getur enginn komið hérna inn og tekið hér vaxtaákvarðanir. Þær eru teknar af peningastefnunefnd þannig að það þarf ekki að hafa áhyggjur af því,“ segir Már.

Seðlabankastjóri segist þó fagna því mjög að skrifað hafi verið undir kjarasamninga. Það sé auðvitað mjög jákvætt. „Það er alveg ljóst að það skapar að öðru óbreyttu forsendur fyrir lækkun vaxta á næstunni.“

Már segir vandamálið þó hafa verið það að það hafi verið að hægjast á í þjóðarbúskapnum. „Það hafa orðið áföll og jafnvel farnar að vakna spurningar hvort við séum á leið í samdrátt. Við þær aðstæður, að öðru óbreyttu, þá á og er hægt að slaka á peningastefnu til að styðja við þjóðarbúið, alla vega svo lengi að það gangi ekki berlega gegn verðbólgumarkmiðum til miðlungs og langs tíma.

Það sem hefur komið í veg fyrir það var það að verðbólguvæntingarnar héldust hátt uppi og óvissan var svo mikil út af þessum kjarasamningum. Nú hefur henni verið eytt. Nú hefur henni verið eytt með þeim hætti að til dæmis verðbólguálag á skuldabréfamarkaði hefur rokið niður. Þetta er allt mjög jákvætt. Gengi krónunnar hefur styrkst um þrjú prósent í tvo daga. Þetta er stóra myndin,“ segir Már.

Að neðan má sjá frétt Stöðvar 2 um endurskoðunarákvæðið þar sem rætt er við Má.