Litlar breytingar þrátt fyrir laga­breytinguna

Þetta kemur fram í Talnabrunni, fréttabréfi landlæknis. Ný lög um þungunarrof tóku gildi árið 2019 og var með þeim konum heimilt að óska eftir þungunarrofi fram að lokum 22. viku meðgöngu. Tekið er fram að þungunarrof skuli framkvæma eins fljótt og auðið er og helst fyrir lok 12. viku. 

Mikill hiti var á þinginu þegar frumvarpið var afgreitt. Fjörutíu þingmenn greiddu atkvæði með gegn átján og var Bjarni Benediktsson, þáverandi fjármálaráðherra, einn þeirra sem greiddu atkvæði gegn frumvarpinu. Það telst heldur óvanalegt að sitjandi ráðherra greiði atkvæði gegn stjórnarfrumvarpi. Allir þingmenn Miðflokks og Flokks fólksins greiddu atkvæði gegn frumvarpinu.

Þrátt fyrir að tölurnar í Talnabrunninum séu ekki taldar að fullu sambærilegar gefa þær í skyn að lítil breyting hafi orðið á fjölda framkvæmdra þungunarrofa eftir lagabreytinguna.

Fjöldi framkvæmdra þungunarrofa árið 2025 var 1.1117 talsins eða 12,2 á miðað við hverjar þúsund konur. Frá 2020 til 2025 voru fæst þungunarrof framkvæmd árið 2021, 932 talsins, en flest 2024, 1.148 talsins.

Flest framkvæmd fyrir tólftu viku

Flestar konur sem létu framkvæma þungunarrof árin 2020 til 2025 voru á aldrinum 20 til 24 ára og 25 til 29 ára. Tæplega helmingur allra þungunarrofa var hjá konum á þrítugsaldri sem er svipað og fyrir gildistöku laganna.

Þá hafa ekki orðið verulegar breytingar á meðgöngulengd við þungunarrof en í 95 prósent tilvika var þungun rofin fyrir tólftu viku meðgöngu.

„Árið 2025 var mikill meirihluti þungunarrofa framkvæmdur snemma á meðgöngu en um 85% kvenna voru gengnar skemur en níu vikur þegar þungunarrof var framkvæmt. Til samanburðar var hlutfallið 80% árin 2017 og 2018.“

Rannsókn sýnir fram á sömu niðurstöður

„Ísland er áfram nálægt norrænu meðaltali þegar tíðni þungunarrofa er borin saman. Samkvæmt nýjustu norrænu skýrslunni voru árið 2023 framkvæmd 12,1 þungunarrof á hverjar 1.000 konur á frjósemisaldri (15- 49 ára) á Norðurlöndunum í heild. Tíðnin var lægst í Finnlandi, 7,1 á hverjar 1.000 konur, en hæst í Svíþjóð, 15,8 á hverjar 1.000 konur,“ segir í Talnabrunninum.

Vísað er í norræna rannsókn sem segir að þrátt fyrir rýmra lagaumhverfi á Norðurlöndunum hafi tíðni þungunarrofa almennt verið stöðug eða farið lækkandi frá því um miðjan níunda áratuginn.

Í þeirri rannsókn kemur einnig fram að þrátt fyrir lagabreytinguna á Íslandi árið 2019 virðist hún hvorki hafa leitt til fjölgunar þungunarrofa né aukningar á þungunarrofum sem eru framkvæmd síðar á meðgöngu.