Lúsmýi fækkar en moskító­flugan ekki dauð úr öllum æðum

„Þeir hafa hreinlega minnkað,“ segir Gísli Már Gíslason, prófessor emeritus í vatnalíffræði, um lúsmýsstofnana á vestanverðu landinu.

„Það gerist oft þegar nýir stofnar koma inn á nýtt svæði, þá er nóg af fæðu og auðlindum og svo ganga þær á þetta og um leið koma líka rándýr og annað inn á. Þannig að þetta er orðið miklu þolanlegra svona vestast á landinu en það var áður.“

Nóg til í öðrum landshlutum

Tíu ár eru liðin frá því að lúsmý fannst fyrst hér á landi og uxu stofnarnir hratt. 

„En svo fóru þeir að falla í Kjósinni fyrir tveimur árum og nú hef ég heyrt að þeir séu að fara að falla í Árnessýslu og þar,“ bætir Gísli við. 

Á sama tíma sé áfram nóg af lúsmýi á Austfjörðum og öðrum svæðum þar sem það birtist síðar.

Það kæmi ekki á óvart ef svipaður samdráttur ætti síðar eftir að sjást þar, að sögn Gísla.

Áfram fylgst með moskítóflugunum

Tvær tegundir moskítóflugna hafa fundist á Íslandi: Culiseta annulata og Culex pipiens.

Sú fyrri fannst í Kjósinni og við Mógilsá á síðasta ári og hefur ekki enn gert vart við sig í ár, að sögn Gísla.

Karl- og kvenflugur fundust í fyrra og er náið fylgst með því hvort tegundin hafi lifað af íslenska veturinn.

„Það er nú ekki útilokað að hún komi núna seinna á sumrinu.“

Hin tegundin, Culex pipiens, hefur fundist í einu hesthúsi á Suðurlandi og er áfram unnið að útrýmingu hennar. 

„Lirfurnar eru allar í haughúsinu undir og lifa þar. Það er verið að vinna að því og þeim hefur fækkað verulega í húsinu. Af því að þetta er svo staðbundið þá ætti að vera hægt að útrýma henni,“ segir Gísli.

Enn sé ekki hægt að útiloka að hin moskítótegundin sem fannst í Kjósinni nái að ljúka lífsferli sínu í sumar.

„Ég veit ekki hvað hann er langur á svona köldum svæðum eins og Íslandi. Hún nær alveg í Norður-Noreg en ég finn engar rannsóknir á lífsferlinum þar. 

Fullorðin fluga lifir alveg innandyra yfir veturinn og fer inn í útihús og annars staðar þar sem er ekki einu sinni frost. Þannig hún á enn þá möguleika á að komast upp.“

Verði aldrei jafn slæmt og lúsmýið

Ef moskítóflugan nær fótfestu á Íslandi telur Gísli samt sem áður að fólk muni alltaf finna meira fyrir lúsmýinu sem sé „svo miklu lúmskara.“

Líklegra sé að ein eða nokkrar moskítóflugur komist inn í hús, sveimi í kringum fólk og stingi það svo.

„Ef hún nær hér fótfestu þá verður hún aldrei til mikilla leiðinda. Hún verður bara eins og við þekkjum þetta í Skandinavíu. Þú ert kannski bitinn nokkrum sinnum á viku ferðalagi um Danmörku.“

Ekki fundið lirfurnar

Gísli bendir á að lítið sé til um rannsóknir á lúsmýsstofnum en áréttar að miklar sveiflur hafi almennt sést í mýsstofnum, til að mynda á Mývatni.

„Ef það eru sveiflur í fæðutegundum sem eru einhverjir þörungar, þá eru sveiflur í fullorðnu flugunum.“ Því sé ekki heldur útilokað að lúsmýi komi aftur til með að fjölga á vestanverðu landinu.

Sjö tegundir af lúsmýi hafi fundist á Íslandi og einungis ein bíti spendýr á borð við menn. Hinar sæki í mýflugur.

„Við höfum ekki einu sinni fundið lirfurnar enn þá af þessu lúsmýi sem er að bíta okkur. Við erum búin að leita og leita og leita.“