Góðar fréttir af al­mennings­sam­göngum

Í reglulegri ferðavenjukönnun sem birt var í síðustu viku má sjá áhugaverðar upplýsingar og mikilvægar vísbendingar um vegferð almenningssamgangna á höfuðborgarsvæðinu. Sýnilegasta breytingin er mikill fjölgun þeirra sem segjast reglulega taka Strætó. Fyrir þremur árum sögðust 60% aðspurðra á höfuðborgarsvæðinu aldrei eða sjaldan taka Strætó en hlutfallið hefur nú lækkað í 48%. Yfir helmingur íbúa höfuðborgarsvæðisins hafði með öðrum orðum notað Strætó.

Notkun á öllum greiðsluleiðum Klappsins, sem er snjallforrit Strætó, eykst. Mestu tíðindin eru að 9% aðspurðra sögðust hafa notað snertilausar greiðslur með korti eða síma til að greiða fyrir fargjald. Sú nýjung var kynnt í lok ársins á undan og hefur mælst mjög vel fyrir, svo ekki sé meira sagt.

Einfaldari og aðgengilegri Strætó skilar mun fleiri viðskiptavinum

Það eru ekki bara góðar fréttir að fleiri noti Strætó heldur er þetta sterk vísbending um að almenningssamgöngur á höfuðborgarsvæðinu séu á réttri leið. Á allra síðustu árum hefur Strætó orðið mun einfaldari í notkun, einkum fyrir þau sem nota hann sjaldan eða öðru hverju.

Sem dæmi er hægt að skipuleggja ferðir og fylgjast með vögnum í algengum kortasnjallforritum eins og hjá Apple og Google. Aukin tíðni þýðir að síður þarf að fylgjast með tímatöflum sem ásamt snertilausum greiðslum fækkar verulega þröskuldum fyrir nýja viðskiptavini sem gjörþekkja ekki kerfið. Klappið hefur fests í sessi sem lausn fyrir reglulega viðskiptavini og aukning á öllum greiðsluleiðum sýnir að æ stærri hópur þekkir fyrirkomulag Klappsins og notar þær leiðir sem henta best.

Miklu fleiri búa nálægt tíðum almenningssamgöngur en áður

Tíðni Strætó var aukin talsvert á lykilleiðum um tveimur mánuðum áður en könnunin var gerð. Með aukningunni fór hlutfall íbúa sem búa innan 400 metra frá stoppistöð með 10 mínútna tíðni á annatíma úr um 18% í rúmlega 50%. Áhrif aukningarinnar koma ekki bersýnilega fram í könnuninni enda er hún gerð tiltölulega skömmu eftir hana. Aukin þjónusta skilar sér í fleiri notendum til lengri tíma, en það tekur tíma að breyta ferðavenjum. Fyrirhuguð innleiðing á talningarkerfi í vögnum mun skila okkur rauntímaupplýsingum um fjölda viðskiptavina.

Hlutfall Strætó í heildarsamgöngum á höfuðborgarsvæðinu stendur svo gott sem í stað í könnuninni. Það vekur þó athygli að í niðurstöðum er sérstaklega gerð grein fyrir því að mikið óveður gekk yfir dagana fyrir könnunina, sem talið er m.a. hafa áhrif á talsverða fækkun ferða á hjóli m.v. árin á undan. Í því ljósi hlýtur að teljast jákvætt að hlutdeildin minnki a.m.k. ekki. Þjónustugæðin hafa aukist mikið með fleiri ferðum og það verður spennandi að sjá þróunina þegar næsta könnun birtist eftir þrjú ár.

Fólk vill nota almenningssamgöngur meira

Það sem e.t.v. skiptir meira máli, og lesa má úr gögnunum, eru ástæður þess að fólk notar síður almenningssamgöngur. Þegar spurt er hvað fengi fólk til að nota almenningssamgöngur meira fækkar þeim mikið frá síðustu könnun sem nefna aukna tíðni ferða eða lægra verð þjónustu. Styttri ferðatími er lang algengasta svarið, utan þeirra sem einfaldlega kjósa sér annan ferðamáta, og um fjórðungur nefnir áreiðanleika tímatöflu. Litlar breytingar eru á þessum svörum frá fyrri könnunum.

Þetta er þekkt stef, kannanir sýna ítrekað að stór hluti almennings vill nota almenningssamgöngur meira en þau gera. Varða, rannsóknarstofnun vinnumarkaðarins, birti sem dæmi könnun fyrr á þessu ári þar sem 42% aðspurðra sögðust jákvæð fyrir því að nota annars konar samgöngur en einkabíl. Í sömu könnun nefndu 70% svarenda langan ferðatíma ástæðu þess að þau noti ekki aðra ferðamáta og 50% að leiðakerfið henti ekki.

Innviðirnir þurfa með öðrum orðum að verða betri fyrir þau sem vilja og geta notað almenningssamgöngur, hvort sem það er annað slagið, til að komast til vinnu og skóla eða sem eina samgöngumátann í daglegu lífi. Almenningssamgöngur hafa aldrei verið aðgengilegri og einfaldari í notkun. Næsta skref er að tryggja áreiðanleika þeirra og bæta leiðarkerfið svo enn fleiri hafi aðgang að hágæða almenningssamgöngum.

Ríkið og sveitarfélög sameinast um að efla almenningssamgöngur

Almenningssamgöngur höfuðborgarsvæðisins ohf. voru stofnaðar á síðasta ári og eru í eigu sveitarfélaganna á höfuðborgarsvæðinu auk íslenska ríkisins. Markmiðið er að skapa traustari og skilvirkari almenningssamgöngur til framtíðar með stöðugri fjármögnun og umbótum. Almenningssamgöngur höfuðborgarsvæðisins tóku þann 1. júlí sl. við rekstri almenningssamgangna á svæðinu; strætisvögnum enn sem komið er og svo nýju hraðvagnakerfi, Borgarlínu, sem mun tryggja miklum meirihluta höfuðborgarsvæðisins greiðan aðgang að tíðum ferðum með stuttum ferðatíma þegar það hefur akstur.

Nú eru í undirbúningi og framkvæmd mikilvægar og tímabærar úrbætur á innviðum sem munu breyta miklu í náinni framtíð. Smíði Fossvogsbrúar er t.a.m. í fullum gangi og á áætlun. Verið er að undirbúa framkvæmdir við Sæbrautarstokk og aðrar framkvæmdir vegna Borgarlínunnar, auk þess sem stöðugt er unnið að minni úrbótum á borð við uppbyggingu hjóla- og göngustiga og nýja sérakrein Strætó á Kringlumýrarbraut sem tekin var í gagnið á síðasta ári.

Þessar úrbætur munu stytta ferðatíma og auka áreiðanleika þar sem vagnar eru í auknum mæli aðskildir frá almennri umferð. Helsta ástæða þess að erfitt hefur reynst að treysta tímatöflum á annatíma er einmitt að Strætó situr fastur í sömu teppu og önnur umferð. Það er því ástæða til bjartsýni fyrir hönd almenningssamgangna á höfuðborgarsvæðinu. Niðurstöður nýrrar ferðavenjukönnunar sýna svo ekki verður um villst að breytingar í átt að einfaldari, tíðari og áreiðanlegri almenningssamgöngum skila sér í fleiri viðskiptavinum, sem létta um leið á bílaumferð.

Höfundur er framkvæmdastjóri Almenningssamgagna höfuðborgarsvæðisins ohf.