Hvers vegna og hvernig há­skóla­nám?

Það kom óneitanlega aftan að mér þegar sonur minn, sem nýverið kláraði menntaskóla, tók að efast um gagnsemi þess að fara í háskólanám. Við ræddum málið og ég áttaði mig enn betur á mikilvægi þess að verðmæti háskóla og háskólanáms sé í stöðugri endurskoðun og því sé skilmerkilega miðlað. Á tímum tæknibreytinga þegar kemur að gervigreind með tilheyrandi óvissu um hvernig framtíðin mun líta út er spurningin um virði háskólanáms ekki léttvæg. Á sama tíma sjáum við að háskólanám getur ekki takmarkast við miðlun eða aðgengi að upplýsingum.

Til að takast á við spurninguna um virði þarf að horfa til þess að háskólanám í breytilegu umhverfi stuðli að lifandi og kviku samfélagi. Í slíku samfélagi er nemandinn í fyrirrúmi. Nemandi er ekki bara viðskiptavinur eða afurð, heldur manneskja og vitsmunavera. Verðmæti háskólanáms má þannig meta út frá því hve vel tekst til að búa til umhverfi þar sem mannvæn og mannleg samskipti eru í fyrirrúm – öflug samvinna, stuðningur við skapandi hugsun og heilindi. Varanlegustu verðmæti háskólanáms eru oft náin tengsl við samnemendur og kennara. Verðmætt háskólanám þarf að hafa sterkar rætur í atvinnulífinu og út í þjóðfélagið. Verðmætt háskólanám opnar dyr, ekki aðeins út í nærumhverfið heldur út í heim.

Í Viðskipta- og hagfræðideild Háskólans í Reykjavik er unnið hörðum höndum að því að móta fjölbreyttar meistaranámsbrautir sem endurspegla þessi verðmæti. Hér er lagt upp úr því að nemendur eigi í milliliðalausum samskiptum og samstarfi við bæði kennara og aðra nemendur (Covid-19 sýndi vel mikilvægi þessa). Nemendur fást oft við raunverulegar áskoranir úr atvinnulífinu og til að hámarka gæði og alþjóðleg tengsl eru prófessorar frá virtustu háskólum heims fengnir til landsins til að kenna valin námskeið. Að sama skapi fer erlendum nemendum fjölgandi í HR.

Mikilvægi stafrænnar tækni heldur áfram að aukast og notkun nýjustu lausna, svo sem gervigreindar, eru samþættar inn í flest námskeið deildarinnar, ásamt námskeiðum sem einblína á að efla stafræna þekkingu nemenda og notkun. Í meistaranáminu er tími nemenda virtur og þeim býðst að ljúka námi á aðeins einu ári. Nemendur geta líka valið að nýta sér sveigjanleika námsins og lokið því á lengri tíma, t.d. samhliða vinnu. Meistaranemar VHD geta valið á milli sérhæfðra námsleiða, sem allar miða að því að hver og einn geti búið sér til ný tækifæri með aukinni færni, t.d. innan nýsköpunar, stafrænnar tækni, markaðssetningar, mannauðsstjórnunar, fjármála eða endurskoðunar.

Að lokum, forsenda þess að háskólanám standist tímans tönn og eigi svar við spurningunni um virði þess er að námið sé í stöðugri endurskoðun og lagað að breyttum aðstæðum og þörfum. Í því felst að fylgja eftir því skýra markmið að háskólanám auki hæfni nemenda til að vera leiðandi afl í starfi og eigin lífi.

Höfundur er dósent og forstöðumaður meistaranáms Viðskipta- og hagfræðideildar Háskólans í Reykjavík.