Sex á­stæður til að segja já við ESB-viðræðum

Íslendingar standa frammi fyrir mjög mikilvægu vali: Viljum við halda áfram að kanna aðild að Evrópusambandið – eða loka á þann möguleika áður en þjóðin fær að taka upplýsta ákvörðun?

Hér eru sex skýr rök fyrir því að segja já í ágúst:

1. Lýðræðið krefst þess að þjóðin fái að velja

Það er grundvallaratriði að almenningur – ekki sérhagsmunir eða áhrifafólk – ráði því hvort viðræður halda áfram.

Atkvæðagreiðslan í ágúst snýst ekki um að ganga í ESB heldur um að halda áfram viðræðum. Að segja nei er að hafna því að afla frekari upplýsinga áður en endanleg ákvörðun er tekin.

Stóra lýðræðislega ákvörðunin kemur síðar – (ef) þegar þjóðin fær að kjósa um fyrirliggjandi samning.

2. Ísland hefur alltaf getað gert „tvennt í einu“

Forstjórar hafa bent á að ekki sé rétti tíminn til að fara í viðræður. En saga Íslands sýnir að stórar ákvarðanir eru teknar samhliða efnahagslegum áskorunum: aðild að NATO, EFTA og EES voru allar ákveðnar á erfiðum tímum.

Rök um að fresta eigi ákvörðunum vegna ástandsins standast ekki.

3. Efnahagslegt öryggi í óstöðugum heimi

Alþjóðaviðskipti eru að breytast hratt. Tollastríð og verndarstefna aukast. Aðild að tollabandalagi Evrópusambandið myndi veita Íslandi mikilvægt skjól sem við höfum ekki í dag.

Sumir halda því fram að EES sé nægjanleg og varanleg lausn. Það er rangt.

Formlega séð getur bæði Ísland og Evrópusambandið sagt samningnum upp með 12 mánaða fyrirvara. Þótt það sé ólíklegt í dag, þá er kjarninn sá að staða Íslands byggir á samningi sem við stjórnum ekki.

Raunveruleikinn er þessi:

Við tökum upp reglur sem við eigum ekki beina aðild að.

Við höfum engin atkvæði þar sem ákvarðanirnar eru teknar.

Og framtíð samningsins ræðst af hagsmunum annarra.

Í efnahagslegum þrengingum forgangsraðar Evrópusambandið sínum eigin hagsmunum – ekki íslenskum. Það er ekki stöðugleiki. Það er óvissa.

4. Krónan er veikur grundvöllur stöðugleika – og kostar milljarða

Reynslan er óyggjandi – íslenska krónan er viðkvæm og krefst hárra vaxta og hafta.

Ef aðeins er tekinn kostnaður af 3% hærri vöxtum á Íslandi en hjá ESB ríkjum til lengri tíma, má varlega áætla árlegan kostnað:

• Heimili: um 80–120 milljarðar kr.
• Fyrirtæki: um 70–110 milljarðar kr.
• Ríkið: um 20–40 milljarðar kr.

Samtals: 170–270 milljarðar kr. á ári

Kjör almennings og samkeppnisstaða Íslands er verri en hún þyrfti að vera. Það eru því slæm rök að hafna aðild vegna þess að við séu svo rík núna.

5. Öryggismál snúast ekki bara um hernað

Nútímaógnir eru netárásir, efnahagslegir þrýstingar og upplýsingaóreiða. Þar gegnir Evrópusambandið sífellt stærra hlutverki – samhliða NATO.

6. JÁ núna er ekki það sama og aðild að ESB

Að segja já í ágúst þýðir ekki skuldbindingu um aðild – heldur að halda dyrunum opnum. Að segja nei lokar möguleikum áður en full mynd af samningi liggur fyrir.

Hvers vegna hefur fylgið við ESB samninginn aukist eftir inngöngu hjá Dönum, Svíum og Finnum?

Niðurstaða

Í kjarna málsins snýst þetta ekki um ESB eitt og sér – heldur um hvernig við sjáum Ísland til framtíðar:

Þjóð sem lokar á valkosti af ótta og vantrausti

Eða þjóð sem skoðar, metur og tekur upplýsta ákvörðun. Reynir þannig að tryggja enn betur sjálfstæði sitt og efnahagslegt öryggi.

Þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst er tækifæri til að velja lýðræðislega.

Segjum JÁ við viðræðum – JÁ við upplýstri ákvörðun.

Höfundur  viðskiptafræðingur og stjórnarmaður í öldungaráði Viðreisnar.