Þörf á að koma á kortaviðskiptum án nettengingar sem fyrst

Lovísa Arnardóttir skrifar 25. mars 2026 08:41

Ásgeir Jónsson, seðlabankastjóri, er formaður fjármálastöðugleikanefndar. Vísir/Vilhelm

Í nýrri yfirlýsingu fjármálastöðugleikanefndar segir að þörf sé á að koma á kortaviðskiptum á Íslandi án nettengingar sem fyrst. Þar segir einnig að fjármálakerfið standi traustum fótum og sé vel í stakk búið að mæta ófyrirséðum áföllum. Í yfirlýsingunni segir enn fremur að stríðið við Persaflóa hafi leitt til framboðstruflana og verðhækkana og óvissa sé meiri í alþjóðamálum.

„Þjóðarbúið stendur að mörgu leyti vel til þess að mæta þessum áskorunum, ekki síst vegna þétts taumhalds eiginfjárkrafna á viðskiptabanka og lánþegaskilyrða við íbúðakaup. Skuldahlutföll heimila og fyrirtækja eru lág og hafa farið lækkandi, vanskil eru lítil og aðrir greiðsluerfiðleikar virðast óverulegir. Skuldastaða ríkissjóðs er hófleg, ytri staða þjóðarbúsins sterk og gjaldeyrisforði Seðlabankans rúmur. Þá hefur verið ágætt jafnvægi í viðskiptum við útlönd sem endurspeglast í stöðugleika á gjaldeyrismarkaði. Mikilvægt er að viðhalda viðnámsþrótti þjóðarbúsins gagnvart óvissu í alþjóðamálum,“ segir í yfirlýsingunni.

Lengur að selja og lánveitendur vakandi

Í yfirlýsingunni segir að húsnæðisverð sé enn hátt en hafi lækkað að raunvirði. Íbúðum á sölu hafi fjölgað og lengri tíma tekur að selja eignir en áður, ekki síst nýbyggingar.

„Skuldir byggingageirans við bankakerfið hafa vaxið síðustu misseri en vanskil eru enn lítil. Hátt vaxtastig og langur sölutími gera það að verkum að lánveitendur þurfa að vera vakandi fyrir aukinni áhættu í geiranum,“ segir í yfirlýsingunni.

Þar leggur nefndin áherslu á að auka þurfi viðnámsþrótt kerfislega mikilvægra innviða í ljósi vaxandi spennu á alþjóðavettvangi og mögulegrar fjölþáttaógnar.

„Mikilvægt er að auka fjölbreytni í greiðsluleiðum hér á landi og að koma á kortaviðskiptum án nettengingar sem fyrst,“ segir í yfirlýsingunni.

Að lokum kemur fram að nefndin hafi ákveðið að halda gildi sveiflujöfnunaraukans óbreyttu í 2,5 prósentum í samræmi við stefnu nefndarinnar um beitingu aukans.

„Nefndin mun sem fyrr beita þeim stýritækjum sem hún hefur yfir að ráða til að varðveita fjármálastöðugleika þannig að fjármálakerfið geti staðist áföll, miðlað lánsfé og greiðslum og dreift áhættu með viðhlítandi hætti,“ segir að lokum.

Yfirlýsing fjármálastöðugleikanefndar Seðlabanka Íslands var birt í morgun og sömuleiðis ritið Fjármálastöðugleiki á vef bankans.

Óvissa í haust

Stýrivextir voru hækkaðir um 0,25 prósent í síðustu viku og standa nú í 7,5 prósentum. Á sama tíma stendur verðbólga í 5,2 prósentum. Ýmsir sérfræðingar hafa spáð því að meiri hækkun sé í vændum. Seðlabankastjóri sagði eftir að hann tilkynnti um hækkunina að það myndi draga úr óvissu og slá á hækkun verðbólguvæntinga ef aðilar vinnumarkaðarins gæfu út að það yrðu ekki átök í haust þegar kjarasamningar gætu losnað.

Heimild er til að slíta þeim í haust standist ekki verðbólgumarkmið. Halla Gunnarsdóttir, formaður VR, hefur gefið út að stéttarfélagið sé að undirbúa kjaraviðræður.

Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar hefur á sama tíma sagt að hún sé reiðubúin í slík átök en hún myndi helst ekki kjósa að yrði af þeim.