Rýnt í kosningarnar í Fær­eyjum: Frændur slást um lögmannsstólinn

Tæplega tvær vikur eru til kosninga núna en þær hafa eðlilega fallið örlítið í skugga hinna kosninganna innan danska samveldisins, nefnilega þeirra dönsku, sem fara fram tveimur dögum fyrr. Fréttastofa ræddi við Høgna í Jákupsstovu, fréttamann á Kringvarpi Færeyja, um það helsta.

Líkt og fjallað hefur verið um á Vísi var boðað nokkuð óvænt til kosninganna. Kosningar áttu lögum samkvæmt að fara fram í desember en Aksel V. Johannesen lögmaður boðaði til þeirra með stuttum fyrirvara í lok febrúar. Í kjölfar þingkosninga 2022 myndaði hann landsstjórn með hinum fullveldissinnaða Þjóðveldisflokki og miðjuflokknum Framsókn með boðun kosninga þykir Aksel hafa leikið ríkisstjórnarfélaga sína og samráðherra ansi grátt.

Allt undir Suðureyjagöngunum

Eins og Høgni segir frá hefur stærsta verkefni þessarar landsstjórnar verið frá upphafi að ná sátt um gerð gangna til Suðureyjar sem yrðu einhver stærstu opinberu framkvæmdir í sögu eyjanna með tilheyrandi kostnaði. Að lokum hafi flokkarnir náð satt um að bjóða göngin út en að Framsóknarflokkurinn hafi sett því það skilyrði að samhliða því yrði frumvarp um hækkun ellilífeyrisaldur.

„Samkomulagi virtist hafa verið náð en það sem gerðist var þegar áætlunargerðin var samþykkt höfðu þau endurraðað frumvörpunum. Og um leið og áætlunargerðin var samþykkt boðaði lögmaðurinn til kosninga,“ segir Høgni en eftirlaunafrumvarpið á eftir að fara í gegnum aðra og þriðju umræðu á þinginu.

„Þetta var svolítið óþokkabragð að vissu leyti. Það lítur þannig út. En maður getur alveg skilið það, hann var undir pressu því öll stéttarfélögin voru æf vegna frumvarpsins um eftirlaunaaldurinn. Það var ekki unnið í samráði við þau. Hann kaus að koma sinni áætlunargerð í gegn og boðaði svo til kosninga. Þannig má segja að hann nái að halda góðu sambandi sínu við stéttarfélögunum. Eða í það minnsta slétta þúfurnar.“

Enn segir Høgni að breið sátt ríki um gerð gangnanna en að útboðið eigi eftir að fara fram en að annað gæti verið uppi á teningnum þegar verðmiðinn kemur í ljós.

Jólin gætu orðið vandræðaleg

Aðspurður segir Høgni að stefnt gæti í fjölskyldudramatík þar sem leiðtogi stærsta stjórnarandstöðuflokksins, hinn 29 ára gamli Beinir Johannesen, er bróðursonur lögmannsins. Beinir Johannesen er formaður Þjóðarflokksins, íhaldssamur flokkur yst á hægri væng færeyskra stjórnmála, sem hefur farið með himinskautum í skoðanakönnunum undanfarna dagana.

„Einn borgaralegur og einn jafnaðarmaður [í fjölskyldunni] þannig að það eru alls konar sviptingar. [Þjóðarflokkurinn] er sigurstranglega en það er ekki fyrr en núna síðustu dagana að flokkarnir hafa verið að gefa út stefnuskrár sínar,“ segir Høgni.

„Stóra sagan er í raun að Þjóðarflokkurinn sé sigurstranglegastur. Hann er raunar svo sigurstranglegur að það teldist til stórtíðinda ynnu þeir ekki. Enn sem komið er hafa þeir neina vitleysu þannig að þetta gengur eins í sögu hjá þeim. Jafnaðarflokkurinn, sem er flokkur Aksels Johannesen [lögmanns] hefur fært sig til hægri og tveir áberandi þingmenn þeirra sem tilheyrðu vinstri væng flokksins haf ahætt. Í staðinn hafa þeir svo tekið inn athafnamann sem hefur aðeins hægrisinnaðri, borgaralegri skoðanir,“ segir hann.

Grænlandsmálin vekja ugg

Høgni segir kveða við annan tón fyrir þessar kosningar hvað stefnumál frambjóðendanna varðar en fyrir ári síðan. Það skýrist að mestu leyti af ógninni sem Færeyingar finna fyrir frá Bandaríkjunum. Danska samveldið samanstendur jú af Færeyjum, Danmörku og Grænlandi. Á ríkisráðsfundi í Þórshöfn síðasta sumar sem undirritaður gerðu Færeyingar kröfur um aukið athafnafrelsi í utanríkismálum og fullveldisandi sveif yfir vötnum.

„Það er athyglisvert að Færeyingar eru farnir að spyrja meira um það hvað danski herinn sé að gera í Færeyjum. Fyrir fimm árum vildum við helst ekkert vita af þeim, við vildum ekki sjá þá. En nú er meira hugsað um öryggismálin, að fá dróna og þyrlur og kafbáta. Þessir hlutir skipta meira máli en þeir gerðu áður. Og það er líka þess vegna að Þjóðveldi er ekki með sjálfstæði á stefnuskránni,“ segir hann.

Í stað sjálfstæðis er nú að finna svokallaða tjóðarsemju eða þjóðarsátt á stefnuskrá Þjóðveldisflokksins sem gengur út á að breyta eðli samveldisins á þann veg að það samanstandi af þremur jafnréttháum, fullvalda löndum.

Samkvæmt nýjustu skðanakönnunum er útlit fyrir æsispennandi kosningavöku þar sem fylgi stjórnarflokkanna og stjórnarandstöðu er nokkurn veginn jafnt skipt. Þjóðarflokkurinn trónir á toppnum með 29 prósenta fylgi. Þar á eftir kemur Sambandsflokkur Bárðar á Steig Nielsen fyrrverandi lögmanns með rétt tæplega 20 prósenta fylgi og á hælunum á honum er Jafnaðarflokkur lögmannsins með tæplega 19 prósenta fylgi. Þjóðveldi stenur í tæplega 18 prósenta fylgi og hinn stjórnarflokkurinn, Framsókn, er með um sjö prósenta fylgi.