Er gervi­greind verk­færi kommún­istans eða kapítalistans?

Flestum dettur líklega fyrst í hug kapítalistans.

Stóru tæknifyrirtækin, fjárfestarnir, Silicon Valley. Það er ekki úr lausu lofti gripið – gervigreind er þróuð, rekin og fjármögnuð innan kapítalísks kerfis.

En sú mynd er aðeins hálf sagan.

Þegar rafmagn kom fyrst til sögunnar undir lok 19. aldar var það forréttindi fárra: uppfinningamanna, iðnaðarjöfra og fjárfesta. Í dag er rafmagn sjálfsagt. Sama mynstur er nú að endurtaka sig með gervigreind.

Ég vil því benda á hitt: gervigreind jafnar leikinn.

Í dag hefur einstaklingur með fartölvu og nettengingu aðgang að sömu gervigreindartólum og Fortune 500-fyrirtæki nota. Oft ókeypis. Það er fordæmalaust í tæknisögunni.

Í gegnum söguna hefur tæknin ítrekað gert mörgum kleift það sem áður var á færi fárra. Prentvélin gerði læsi að fjöldafyrirbæri. Ritvélin gerði alla hæfa til að skrifa læsilegan texta. Word jafnaði stafsetningu og uppsetningu. Og nú er gervigreind komin sem hjálpar fólki að skrifa skýran, vel uppbyggðan og flæðandi texta – jafnvel þótt það glími við lesblindu eða hafi aldrei talið sig gott í ritun.

Sama á við annars staðar.

Reiknivélar og Excel gerðu flókna útreikninga að hversdagsverkfæri. Þýðingarforrit brutu niður tungumálamúra. Hönnunar- og tónlistartól opna skapandi greinar fyrir fólk sem hefur hugmyndir en ekki endilega formlega færni eða tengsl.

Áður þurftir þú dýran ráðgjafa til að skrifa viðskiptaáætlun.

Í dag spyrð þú gervigreind.

Áður þurftir þú að borga þúsundir fyrir hönnuð eða forritara.

Í dag getur gervigreind hjálpað þér að byrja.

Með svokallaðri vibe-coding nálgun geta einstaklingar án hefðbundinnar forritunarkunnáttu byggt veflausnir, forrit og hugbúnað — ekki með því að skrifa kóða frá grunni, heldur með því að lýsa hugmyndinni sinni og eiga samtal við gervigreind. Færnin færist frá kóðanum sjálfum yfir í hugmyndina, samhengið og spurningarnar sem eru spurðar.

Tæknin jafnar ekki hæfileikana sjálfa — einhver verður alltaf betri í stærðfræði, ritun eða tónlist.

En hún minnkar bilið milli hæfileikaríkra og „venjulegra" svo um munar. Afraksturinn verður sambærilegur, jafnvel þótt leiðin sé ólík.

Þetta er það sem á ensku er oft kallað Technology as the Great Equalizer — tæknin sem jafnar leikvöllinn.

Svo hvort er gervigreind verkfæri kapítalistans eða kommúnistans?

Svarið er líklega að hún sé hvorugt — og samt hvort tveggja. Kapítalistar munu nýta hana til að græða meira. En á sama tíma gefur hún fólki án fjármagns, tengsla eða formlegrar sérmenntunar tækifæri sem áður voru aðeins á færi fárra.

Heimurinn er orðinn að einum stórum leikvelli þar sem allir geta tekið þátt. Það eru ekki lengur fjármunir, menntun eða aðgangur sem ráða úrslitum, heldur forvitni, hugmyndaauðgi og vilji til að læra. Almennur aðgangur að gervigreind þýðir að árangur veltur sífellt minna á því hvað þú átt — og sífellt meira á því hvað þú gerir við hugmyndirnar þínar.

Ásgeir Jónsson, Takmarkalaust Líf ehf. Allar ábendingar á kurteislegum nótum eru velkomnar á info@takmarkalaustlif.is