Verjum meiri skjátíma með börnunum

Börn í dag alast upp í heimi þar sem netið er ekki aukahlutur heldur órjúfanlegur hluti af daglegu lífi. Þar læra þau, leika sér, mynda vináttu, skapa og móta sjálfsmynd sína. Fyrir þau er stafræni heimurinn ekki aðskilinn frá „raunveruleikanum“ heldur hluti af honum. Netið býður upp á ótal tækifæri til þekkingar, samskipta og sköpunar, en þar leynist líka raunveruleg áhætta sem við megum ekki líta fram hjá.

Það er þó mikilvægt að hafa eitt alveg á hreinu. Tæknin sjálf er ekki óvinurinn. Hún er verkfæri. Spurningin er ekki hvort hún sé góð eða slæm, heldur hvernig hún er notuð, hverjir móta umhverfið og hvernig við styðjum börnin okkar í þessum stafræna veruleika sem þau lifa í á hverjum degi.

Við sem fullorðin þurfum stundum að viðurkenna að börnin eru oft skrefi á undan okkur tæknilega. Þau tileinka sér nýja miðla, leiki og samskiptaform mjög náttúrulega. Það þýðir þó ekki að við séum valdalaus eða eigum að stíga til hliðar. Þvert á móti. Með því að vera með þeim, sýna raunverulegan áhuga og vera til staðar, eykst öryggi þeirra til muna. Það getur skipt sköpum að spyrja, hlusta og taka þátt. Ég mæli til dæmis heilshugar með því að foreldrar prófi að spila Minecraft eða Roblox með börnunum sínum. Það er ekki bara fróðlegt heldur líka ótrúlega skemmtilegt og opnar samtöl sem annars ættu sér kannski ekki stað.

Það er líka pínu skondið, og um leið lærdómsríkt, að rifja upp að margir sem í gamla daga voru skammaðir fyrir að vera of mikið í tölvunni eru í dag fólk sem hefur einmitt lifibrauð sitt af tækni, forritun eða hugbúnaðarsmíði. Það sem eitt sinn var talið argasta tímaeyðsla reyndist að lokum vera dýrmæt færni. Þetta minnir okkur á að við þurfum að vanda okkur þegar við dæmum nýjar venjur og áhugamál barna.

Jákvætt og opið viðhorf þýðir þó ekki að við lokum augunum fyrir áhættunni. Börn verða fyrir áreitni, einelti og jafnvel ofbeldi á netinu. Persónuupplýsingum þeirra er safnað kerfisbundið og athygli þeirra nýtt í viðskiptalegum tilgangi. Netöryggi barna snýst því ekki bara um tæknilausnir heldur um réttindi, ábyrgð og vernd.

Spurningin er ekki hvort börn eigi að vera á netinu. Þau eru þar nú þegar. Spurningin er hvort við ætlum að vera þar með þeim, taka ábyrgð, sýna leiðsögn og standa vörð um réttindi þeirra.

Á þessum nótum er vert að minnast á að í kvöld fer fram opið samtal um netöryggi barna á vegum Foreldraþorpsins kl 19:30 í Virkinu, veislusal Víkings. Ég vona að slík samtöl verði kveikja að meiri og opnari umræðu í samfélaginu um netöryggi barna og ábyrgð okkar allra.

Höfundur er varaþingmaður Viðreisnar.