„Steraleikarnir“

Enhanced Games, eða „Steraleikarnir“ ef svo mætti kalla þá munu að öllum líkindum fara fram í Las Vegas í Bandaríkjunum í maí 2026. Eins og staðan er núna munu alls 50 íþróttamenn keppa í sundi, frjálsum íþróttum og lyftingum.

Tilgangur þessa pistils er þó ekki að auglýsa viðburðinn ókeypis, heldur að skrifa niður nokkra punkta sem eru umhugsunarverðir varðandi þessa leika.

• Keppendur mega nota frammistöðubætandi efni sem eru bönnuð í öllum íþróttum.
• Ekki verður lyfjaprófað á leikunum.
• „Læknisskoðun“ fyrir keppni kemur í stað lyfjaprófa.

Skipuleggjendur leikana hafa notað fjárhagslega hvata til þess að laða að þátttakendur enda lofa þeir að greiða keppendum mun meira en þeir myndu annars fá eða hafa nokkurn tímann fengið keppandi undir sínum alþjóðasamböndum í hefðbundnum íþróttakeppnum (heimsmeistaramótum, Ólympíuleikum o.s.frv.). Sennilega er eitthvað til í því, og er það efni í aðra umræðu. En er þá eitthvað að því að fagna þessari nýju viðbót í bransann?

Skoðum þetta aðeins.

Hvað þýðir „læknisskoðun“ fyrir keppni? Jú, það þýðir að læknir metur ástand keppenda og segir til um hvort viðkomandi muni fá að keppa eða ekki. Þannig að undirbúningstímabil keppenda snýst ekki bara um að æfa, heldur að stunda lyfjamisnotkun upp að því marki að það „standist“ læknisskoðun, sem enginn veit hvað þýðir enn sem komið er (6 mánuðum fyrir keppni), en að öllum líkindum að minnsta kosti það að keppandi sé ekki í augljósri lífshættu fyrir eða á meðan keppni stendur. Í stuttu máli þyrfti að skoða og meta hvort að líffærastarfsemi og hormónakerfi væru undir of miklu álagi eða í ójafnvægi en ekki hafa verið gefnir út neinir læknisfræðilegir þröskuldar ennþá. Það er þó fullkomnlega eðlilegt, þar sem að í fyrsta lagi veit enginn hverjir þeir eiga að vera, og í öðru lagi snýst þetta verkefni eingöngu um peninga – sem drífur vitleysuna áfram.

Stærsti gallinn við „Steraleikana“ er sá að það er ekki hægt að stunda lyfjamisnotkun á áhættulausan eða öruggan hátt. Mjög algengt er að aukaverkanir komi í ljós (löngu) eftir að notkun er hætt, og geta þær verið óafturkræfar. Skjótur gróði, en langtímakostnaður sem er á þeim tíma ósýnilegur. Það kallast á íslensku skammgóður vermir. „En læknirinn sagði að þetta væri í lagi?“ Læknisskoðun væri í þessu tilfelli ætlað að meta ástand dagsins (þó það sé takmörkunum háð), en hún kemur ekki í veg fyrir framtíðarskaða.

Annar stór galli við keppnina er að börn og unglingar munu horfa á hana og þar snýst þetta ekki bara um íþróttaárangur, en það er þannig í dag að líkamsímynd unglinga hefur líklega aldrei verið verri í sögunni. Stanslaus samanburður í gegnum sjónræna samanburðarvél sem kallast snjallsími á stóran þátt í því. Ungir strákar sjá daglega líkama sem eru líffræðilega óraunhæfir án lyfjamisnotkunar og allt í einu munu nokkrir slíkir keppa að því að setja „heimsmet“ í íþróttum og munu fá mikla athygli fyrir.

Eftirfarandi eru skilaboð sem „Steraleikarnir“ geta skilið eftir sig í hugum ungs fólks, hvort sem það er í íþróttum eða ekki:

1. Líkaminn er ekki nóg – það þarf að betrumbæta hann með efnum sem eru bönnuð í öllum íþróttum og hættuleg heilsu manna.
2. Náttúruleg mörk eru vandamál (sem er opinber afstaða eigenda keppninnar).
3. Lyfjamisnotkun er lausnin við því.

Lyfjamisnotkun og óraunhæfir líkamar verða verðlaunaðir á „Steraleikunum“. Að stytta sér leið að árangri verður samþykkt. Það mun setja pening í vasa nokkurra einstaklinga en sá jafnframt fleiri fræjum í höfuð ungs fólks um að þau séu aldrei nógu „fullkomin“.

Höfundur er framkvæmdastjóri Lyfjaeftirlits Íslands / Anti-Doping Iceland.