Ís­land réttir úr kútnum hvað varðar spillingu

Í tilkynningu frá Gagnsæi, samtökum gegn spillingu, kemur fram að Ísland hafi fallið nokkuð stöðugt niður listann frá Hruni „þegar fjármálaspilling á heimsmælikvarða afhjúpaðist“. Mikilvægt sé að hafa í huga að um sé að ræða mat alþjóða viðskiptalífs á íslensku samfélagi frá sjónarhóli réttar, viðskipta og lýðræðis.

Vísað er til þess að ekkert verulega stór spillingarmál hafi komið upp árið 2024 og það bæti stöðu Íslands. 

„Ásamt því að sá matsaðili sem hefur gefið Íslandi lægstu einkunnina metur landið ekki í ár. Erfitt er að greina hvað annað gæti hafa snarhækkað Ísland á listanum en hugsanlegt er að aukið framlag til einkarekinna fjölmiðla hafi verið mikils metið sem styrking á lýðræðinu,“ segir í tilkynningu Gegnsæis.

Um sé að ræða sérstaklega góðar fréttir fyrir íslenskt viðskiptalíf. 

„Ásýndarlistinn, þekktasta spillingarvísitala í heiminum, skiptir verulegu máli efnahagslega. Alþjóðleg greiningarfyrirtæki horfa til listans þegar þau leggja mat á áhættu í viðskiptum, meðal annars Moody‘s. Smávægileg breyting á vaxtaálagi varðar Ísland miklu enda hefur landið lengi barist við sérstakt vaxtaálag, „Íslandsálagið“, vegna vantrausts sem rekja má til spillingar. Til mikils er að vinna að alþjóðleg ásýnd Íslands hreinsist af spillingarstimplinum. Ef það á að takast þarf stöðuga árvekni, þekkingaruppbyggingu og markvisst aðhald að stjórnvöldum og mörkuðum.“

Ísland er áfram neðst Norðurlandanna í einkunnagjöf. Danir eru í toppsæti listans með 90 stig af 100, Finnar með 88 stig, Norðmenn 81 stig og Svía 80 stig. Svo kemur Ísland með 77 stig, hækkar sig um fimm á milli ára, og hefur nú jafnmörg og Ástralía og Írland.

„Það er fyrst og fremst pólitísk spilling sem dregur Ísland niður. Traust til þeirra stofnana sem eru mikilvægastar í baráttu gegn fjármálaspillingu mælist enn lítið á Íslandi sem bendir til þess að munurinn á milli Íslands og Norðurlandanna sé í raun enn meiri og vandinn djúpstæður.“

Barátta Transparency í ár er sérstaklega tileinkuð umhverfisverfisvá og af því tilefni leggur Íslandsdeildin til að stjórnvöld, fyrirtæki og félagasamtök hefji nú þegar átak til rannsóknar á spillingu í kringum laxeldi í sjó.

„Samkvæmt niðurstöðum Transparency International er spilling almennt að stóraukast í heiminum eftir nokkuð langt tímabil framfara. Sérstaklega veldur áhyggjum uppgangur valdshyggju (authoritarianism) svo stefnir í að opinberu valdi verði beitt grófar og grimmar en hefur sést á Vesturlöndum síðan í seinni heimsstyrjöld. Sjaldan eða aldrei hefur verið jafn mikilvægt að berjast gegn spillingu, markvisst í skipulegum samtökum á heimsvísu.“