„Þetta snýst um að eiga lifandi dóttur eða látinn son“

Fjallað var um mál Bjarkar í kvöldfréttum Stöðvar 2 í gær en nánar var rætt við hana, og foreldra henna einnig, í Íslandi í dag eftir fréttir. Björk sagði þar frá því að henni hafi ekki verið úthlutað réttu líffræðilegu kyni við fæðingu og því nýlega hafið kynleiðréttingarferli.

„Það var bæði bara mjög frelsandi fyrir mig en á sama tíma mjög erfitt. Það var erfitt að mæta raunveruleikanum og mótlæti og öðru. En ég vissi alveg frá degi eitt að ég vildi fara í aðgerð. Vegna þess að ég var ekki ánægð með minn úthlutaða líkama,“ segir Björk.

Viðtalið við Björk og foreldra hennar, Helenu Unnarsdóttur og Lárus Karl Ingason, í Íslandi í dag má horfa á í heild hér fyrir neðan. Sýnt er frá ferðalagi þeirra til Tælands, sjúkrahúsdvölinni, aðdraganda aðgerðarinnar og bataferli Bjarkar.

Hefði fuðrað upp

Transfólk fer alls ekki allt í kynleiðréttingaraðgerð á kynfærum - en fyrir Björk var aðgerð, gerð legganga, það eina í stöðunni. Björk og foreldrar hennar lýsa árinu í fyrra, þegar hún var vissulega komin út úr skápnum en líkaminn passaði henni ekki enn þá, sem versta ári í lífi þeirra allra. Björk leiddist út í neyslu og varð fyrir alvarlegu kynferðisofbeldi. Á sama tíma hafði meðaltalsbiðtími þeirra sem gengist höfðu undir kynleiðréttingaraðgerð á Landspítala nær fimmfaldast í kórónuveirufaraldrinum.

Björk lýsir því að hún hafi beinlínis verið í lífshættu, svo hætt komin var hún andlega, þegar hún stóð frammi fyrir um þriggja ára bið eftir slíkri aðgerð hér heima.

Þetta eru aðgerðir sem bjarga lífum? 

„Já. Þetta gerði það. Þetta bjargaði lífi mínu. Hefði ég ekki komist í svona aðgerð, þá hefði ég bara einhvern veginn... fuðrað upp.“

Höfðu ekki val um neitt annað en stuðning

Vinkona Bjarkar er tælensk og hafði milligöngu um að kanna möguleika á aðgerð úti í Tælandi, þar sem löng hefð hefur myndast fyrir kynleiðréttingaraðgerðum. Innan skamms voru Björk og foreldrar hennar komin í samband við lækna á Kamol Cosmetic-sjúkrahúsinu í Bangkok. Fyrsti fjarfundur var haldinn í febrúar síðastliðnum og fjölskyldan flaug út 1. apríl. Björk gekkst svo undir hina langþráðu aðgerð þremur dögum síðar. 

Foreldrar Bjarkar. Helena Unnarsdóttir og Lárus Karl Ingason, fylgdu henni til Tælands í aðgerðina og voru með henni á sjúkrahóteli bróðurpart dvalarinnar - að undanskildum nokkrum huggulegum dögum í Phuket. 

Bæði Björk og Helena skrásettu ferðina skilmerkilega á samfélagsmiðlum - og Lárus greip í GoPro-myndavélina við hvert tækifæri. Hjónin segjast aldrei hafa verið í vafa um að styðja Björk alla leið. Í fyrstu hafi þeim þó þótt það svolítið galin hugmynd að fara út í aðgerð með svo skömmum fyrirvara.

„Þannig að við vorum eitthvað, já við skulum skoða þetta, kannski seinna á árinu. En það var ekki alveg inni í hennar orðabók. En svo ræddum við þetta hjónin saman og við vorum bara sammála um það að við hefðum ekki val. Við vildum bjarga lífi dóttur okkar. Þetta snýst um að eiga lifandi dóttur eða látinn son. Og þegar maður setur þetta svona upp þá er ekkert val. Og við hefðum gert þetta fyrir öll börnin okkar, ef það væri svona lífsbjargandi aðgerð. Þá myndum við gera það,“ segir Helena.

Ekki stóra málið að bæta við láni

Björk skyldi í aðgerð - og þá skipti ekki máli að ekki fengist niðurgreiðsla frá Sjúkratryggingum Íslands.

„Þetta er ekki bara dregið upp úr vasanum, allavega ekki á þessu heimili. Bara aðgerðin kostaði 2,6 milljónir. Svo kemur ferðakostnaður og uppihald og annað þannig að þetta fer yfir þrjár milljónir. En við fengum smá stuðning frá öfum og ömmum og við vorum svo blessunarlega heppin að eiga smá laust veð í þessu húsi þannig að við gátum bætt við allavega aðgerðinni á húsið. Og það er ekki stóra málið, að bæta við smáláni í stóru hítina. Heldur bjarga lífi hennar. Því það var það sem þetta snerist um,“ segir Lárus.

„Við hefðum getað verið að hugsa það líka: Já, við skulum sjá til í haust. En eins og þær sögðu áðan. Það er ekki víst að það hefði verið neitt haust. Því síðasta ár var ansi mikill rússíbani, eftir að hún kom út og sagðist vera transstelpa. Þetta eru náttúrulega hlutir sem við vissum frá degi eitt, að hún væri ekki strákur, hún væri stelpa.“

Ljúfsárt að kveðja

Helena ítrekar að þau foreldrarnir hafi ákveðið frá byrjun að standa við bakið á dóttur sinni. 

„Þó að þetta hafi auðvitað verið ákveðið sjokk þegar þetta kemur fram, að hún sé trans og þó svo að við höfum vitað það innst inni þá ákváðum við að styðja við bakið á henni eins og við höfum alltaf gert. Og þegar kemur að þessari ferð þá ákváðum við bara að við værum að fara í svolítið ævintýri. Við værum að fara bara til þess að bjarga henni. Við ætluðum að gera þetta að fallegu og skemmtilegu ævintýri,“ segir Helena.

„Þetta var auðvitað tilfinningarússíbani, það var rosa skrýtið að horfa á eftir henni inn aðgerðaganginn. Og vita það að hún væri að fara í sjö tíma aðgerð og kveðja strákinn okkar endanlega. Það var rosalega mikill tilfinningarússíbani. Þannig að það féllu alveg tár þarna úti, en það voru líka bara svolítið gleðitár.“

En rétt rúm vika er nú síðan Björk kom heim frá Tælandi. Og hún var ekkert að tvínóna við hlutina; mætti aftur til vinnu á þriðja degi frá heimkomu.

Og hvernig er þér búið að líða? 

„Bara ógeðslega vel. Þetta er eiginlega ótrúlegt en satt hvað ein svona aðgerð gat tekið aðalvandamálin í burtu. Og ég bara brosi hringinn þegar ég tala um þetta. Þetta gaf mér líf. Líf mitt er einhvern veginn fyrst að byrja núna,“ segir Björk.