Sjálfstæðisflokkur græði á að vera í stjórn og stjórnarandstöðu

Samkvæmt nýrri Maskínukönnun sem var gerð fyrir fréttastofu á dögunum 13. til 23. ágúst eykst fylgi stjórnarflokkanna og bæði Sjálfstæðisflokkur og Framsókn bæta við sig um tveimur og hálfu prósenti. Sjálfstæðisflokkurinn mælist með 23,4 prósent fylgi en Framsókn með 12,6 prósent.

Í Pallborðinu á Vísi í dag benti Eiríkur Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði, á að sú sérstaka staða sé uppi að Sjálfstæðisflokkurinn virðist í stjórn og stjórnarandstöðu í stærsta kosningamálinu - sóttvörnum.

„Þetta tekst flokknum held ég vegna þess að það er enginn stjórnarandstöðuflokkanna sem hefur tekið sér stöðu svona frjálslyndismegin, sem sagt gegn þeim tálmunum sem settar hafa verið,“ segir Eiríkur. „Og meira að segja hafa ráðherrar flokksins gengið svo langt að lýsa annarri stefnu, sinni persónulegu stefnu, heldur en sem felast í ráðstöfunum sem þeir samþykkja sjálfir við ríkisstjórnarborðið. Þetta er auðvitað mjög sérstakt.“

Þessi staða og skortur á andstöðu komi á óvart.

„Akkúrat á þessu aunabliki sem við erum á núna, þá er staðan held ég sú að Íslendingar búa við ef ekki mestu, þá einna mestu takmarkanirnar innan Evrópska efnahagssvæðisins; af öllum ríkjum þess,“ segir Eiríkur.

„Þegar mánuður er til kosninga og þetta er staðan að þá hljótum við að sjá að um þetta verður rætt.“

Fylgi Vinstri Grænna stendur hins vegar í stað í um fjórtán prósentum. Eiríkur telur kjósendur flokksins að mestu ángæða með stefnu flokksins í sóttvarnamálum. „Að hafa fylgt ráðum sóttvarnalæknis og haldið úti tiltölulega ströngum sóttvarnaráðstöfunum. Ég held að kjósendur VG séu ánægðir með það,“ segir Eiríkur og bætir við að flokkurinn eigi líklega við önnur vandamál að stríða.

„Það er annars vegar stór hluti kjósenda flokksins sem unir sér illa í stjórnarsamstarfi með Sjálfstæðisflokknum og hikar þess vegna við að kjósa Vinstri Græna. Og hins vegar er sótt verulega að þeim af vinstri vængnum,“ segir Eiríkur og vísar til Sósíalista en fylgi þeirra heldur áfram að hækka og mælist nú tæp sjö prósent. 

Fylgi allra stjórnarandstöðuflokka á þingi dregst saman. Mest lækka Píratar úr tæpum þrettán prósentum í um tíu prósent. Viðreisn fer úr rúmum tólf prósentum í tæp ellefu prósent en Samfylkingin úr tæpum fjórtán prósentum í þrettán prósent. Eiríkur telur flokkana hafa skilað auðu í umræðu um sóttvarnir og rekur fylgistapið til þess.

„Þeir flokkar sem sögulega séð hafa stillt sér upp sem frjálslyndum á Íslandi, það er að segja Samfylking, Píratar og Viðreisn, þeir hafa ekki tekið upp þetta frelsisflagg í þessu máli og tveir þeirra hafa stillt sér upp strangar. Og allir þessir flokkar eru að tapa verulegu fylgi í þessari könnun.“

Vandi Miðflokksins og Flokks fólksins er nokkuð alvarlegur og báðir mælast réttt fyrir ofan og neðan fimm prósenta þröskuldinn. Miðflokkurinn er með rúm fimm prósent en Flokkur Fólksins næði ekki inn á þing með rúm fjögur prósent.

Eiríkur telur jafnvel mögulegt að einungis sex flokkar nái inn á þing og að Sósíalistar, Flokkur fólksins og Miðflokkur lendi fyrir neðan þröskuld. 

Möguleiki á vinstri stjórn fari þverrandi miðað við stöðuna nú.

„Maður sér ekki neinn meirihluta sem liggur mjög þungt vinstra megin í kortunum.“

Er hann ólíklegur?

„Allar slíkar samsetningar þurfa að teygja sig vel yfir hrygginn.“