Safari fjölskyldan fær ekki alþjóðlega vernd á Íslandi: „Þau brotnuðu algjörlega saman“

Kærunefnd útlendingamála hefur úrskurðað að Shanhaz Safari og börn hennar tvö, Zainab og Amir, fái ekki alþjóðlega vernd hér á landi. Fái úrskurðurinn að standa þarf fjölskyldan að fara í flóttamannabúðir í Grikklandi. Enskukennari Zainab hugsar til þess með hryllingi og segir ljóst að þeirra bíði ömurlegar aðstæður.

Zainab sem er 14 ára hefur eignast góða vini í Hagaskóla, rétt eins og bróðir hennar Amir sem hefur verið í Grandaskóla í vetur en hann hefur einnig æft knattspyrnu hjá íþróttafélaginu KR.

Skólafélagar Zainab í Hagaskóla söfnuðu ríflega sex þúsund undirskriftum þar sem þess var krafist að Zainab og fjölskyldu hennar yrði ekki vísað úr landi. Krakkarnir afhentu undirskriftalistann formanni kærunefndar útlendingamála og dómsmálaráðherra í síðasta mánuði. Þrátt fyrir þetta segir í rökstuðningi kærunefndar að ekkert bendi til þess að fjölskyldan hafi myndað sterkari tengsl við Ísland en Grikkland.

Fréttastofa tók viðtal við Zainab og fjölskyldu í lok mars.

Magnús Davíð Norðdahl, lögmaður fjölskyldunnar, sagði í samtali við fréttastofu RÚV að þau muni stefna íslenska ríkinu og krefjast ógildingar á ákvörðun stjórnvalda. Boðað hefur verið til mótmælagöngu á morgun klukkan 17.00 þar sem fólk er hvatt til þess að ganga fylktu liði frá Hallgrímskirkju að Austurvelli til að sýna samstöðu með börnum á flótta.

Yfirfullar flóttamannabúðir og félagslegt net brotið

Ómar Örn Magnússon, kennari við Hagaskóla, sem hefur kennt Zainab í vetur segir að það sé alveg ljóst að krökkunum Zainab og Amir bíði ömurlegar aðstæður í Grikklandi.

„Flóttamannabúðir í Grikklandi eru algjörlega yfirfullar og rúmlega það þannig að miðað við upplifun þeirra í Grikklandi síðustu tvö ár áður en þau komu hingað telja þau sig vita að þeirra bíði ömurlegar aðstæður þar. Það er allt annað fyrir þau að koma og fá að búa í samfélagi sem getur tekið á móti þeim, eins og við getum gert og höfum gert, að búa í flóttamannabúðum eða móttökustöðum flóttamanna þar sem allt félagslegt net er algjörlega brotið og ýmislegt í gangi sem maður vill helst ekki hugsa um. Það er verið að misnota neyð fólks á ýmsan hátt,“ segir Ómar.

„Brotnuðu algjörlega saman“

Hann segir að ömurlegar tilfinningar hafi hellst yfir hann þegar hann frétti af úrskurðinum. Aðlögun Zainab hafi gengið vonum framar og hún fallið vel í íslenska nemendahópinn.

„Það hefur verið mjög áhugavert að fylgjast með því hvað það hefur haft mikil og góð áhrif á hana að finna fyrir að hún tilheyri samfélagi og að hún finni fyrir því að okkur sé ekki sama og að við viljum henni allt gott og höfum tekið vel á móti þeim. En á sama hátt var líka ömurlegt að fylgjast með því núna þegar fjölskyldan fékk fréttirnar að þau náttúrulega brotnuðu algjörlega saman.“

Ómar segir Zainab undanfarna mánuði hafa eflst í sjálfstrausti og náð miklum framförum

„Algjörlega. Mjög mikið. Bara það að koma nýr og tengslalaus inn í nýjan skóla, þó það væri ekki nema bara á milli skóla, er töluvert mikið átak og okkar verkefni hefur verið að reyna að greiða fyrir þessum tengslum.“



Í haust hafi nokkrir krakkar óskað eftir fundi með kennurum þar sem þau spurðu hvernig þau ættu að nálgast Zainab og bjóða hana velkomna.

„Það er í sjálfu sér bara einfalt og eitthvað sem við fullorðna fólkið og samfélagið þarf að hafa í huga, bara að heilsa, tala, bjóða góðan daginn og spyrja hvernig þeim líður. Þetta hefur gríðarleg áhrif. Á endanum er þetta bara spurning um að við séum öll pínulítið mannleg.“

Augljóst að tungumálanám liggur mjög vel fyrir Zainab

Ómar segir að nokkrir foreldar hafi velt því fyrir sér hvort kennarar geri nokkuð of miklar kröfur til nemenda miðað við aldur.

„Við gerum ráð fyrir því, til dæmis í áttunda bekk að nemandi geti talað blaðlaust um áhugamál sitt eða eitthvað sem hann er vel inn í í eina mínútu. Sumum foreldrum finnst miklar kröfur gerðar til nemenda – að þeir eigi að geta gert þetta.“

Þessi verkefni hafi þó ekki vafist fyrir Zainab enda telur Ómar augljóst að tungumálanám liggi mjög vel fyrir Zainab.

„Zainab kom til Íslands í september og síðustu tvö ár hefur hún búið í Grikklandi og verið samtals í einhverja svona fimm, sex mánuði í einhvers konar skóla. Árin þar á undan var hún á flótta í Tyrklandi og Íran. Hún sem sagt fæddist á flótta í Íran þannig að hún hefur svo sem ekki verið í miklum skóla og talaði náttúrulega enga íslensku og mjög litla ensku þegar hún kom í haust.“

Kennarar í Hagaskóla leituðu til fjölskyldu Zainab eftir að hún fékk fyrri synjunina í mars og var hún spurð hvort hún kærði sig um að þau myndu vekja athygli á málinu. Fjölskyldan féllst á það.

„Þau voru tilbúin til þess og við spurðum Zainab hvort hún treysti sér til að segja sína sögu. Í mars, eiginlega óundirbúin, settist hún með okkur svona 5 starfsmönnum og 30-40 nemendum og sagði sína sögu bara frá því hún mundi eftir sér á flóttanum frá Íran yfir til Tyrklands í hálftíma á prýðilegri ensku þannig að hún hefur náð ótrúlegum árangri í vetur.

Eins og hún segir náttúrulega sjálf að hana langar ekkert annað en að verða bara virkur og gildur samfélagsþegn á Íslandi og gera mömmu sína stolta af sér með því að mennta sig og er eins og hún kemur mér fyrir sjónir afbragðs námsmaður, ekki að það skipti neinu máli í þessu sambandi,“ segir Ómar.

Hefur staðið sig með mikilli prýði í vetur

Ómar segir að þrátt fyrir allt sem Zainab hefur gengið í gegnum hafi henni tekist með að ná ótrúlegum árangri í skólanum og félagslífi.

„Hún mætir alltaf í skólann, mætir á réttum tíma, tekur þátt í öllu og hefur, sérstaklega núna eftir áramót, verið mjög virk í félagslífi nemenda, sem er líka pínu óvanalegt, þannig að hún hefur fallið gríðarlega vel inn í hópinn og tekur mjög virkan þátt. Það er mjög áhugavert.“

Ísland fullgilti Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna 13. maí árið 1992 og varð lögfestur 20. febrúar 2013 en í honum er meðal annars kveðið á um að yfirvöld skuli taka allar ákvarðanir er varða börn með hagsmuni þeirra að leiðarljósi.