Minnast merkrar en átakanlegrar sögu

„Við erum að minnast merkrar en átakanlegrar sögu sem fáir vita af.  Um það þegar pólska flutningaskipið SS Wirgy sökk í aftakaveðri út af Mýrum í janúar 1942 og tuttugu og sjö fórust, þar af tveir Íslendingar,“ segir Witold Bogdanski um sýninguna Minning þeirra lifir sem verður opnuð í dag í Sjóminjasafninu á Grandagarði klukkan 16. „Einn þáttur hennar er þó jákvæður, afrek Braga Kristjánssonar, átján ára, sem synti og skreið til bæjar og komst af, ásamt pólska stýrimanninum Ludwik Smolski.“

Witold Bogdanski lýsir atburðinum nánar. „Skipið var eitt af mörgum í stórri skipalest á leið til New York þegar það sökk. Meirihluti skipverja komst við illan leik í björgunarbát en honum hvolfdi og aðeins nokkrir komust á kjöl. Undir morgun reyndu þeir fjórir sem eftir voru að synda til lands. Braga og Smolski tókst það, hinir drukknuðu í flæðarmálinu. Bragi skreið aðframkominn 1,2 km leið að Syðra-Skógarnesi og bóndinn  þar, Kristján Kristjánsson, náði að bjarga Smolski sem lá meðvitundarlaus í fjöruborðinu.“

Witold Bogdanski er sýningarstjóri sýningarinnar í Sjóminjasafninu. Hann hefur rannsakað söguna, safnað myndum og heimildum, meðal annars rætt við dóttur Kristjáns bónda í Syðra-Skógarnesi, sem var átta ára þegar sjóslysið átti sér stað, og man vel komu skipbrotsmannanna tveggja. „En það var ekki mikið skrifað um þennan atburð,“ segir Witold Bogdanski. „Bæði var stríð og ritskoðun, svo var verkfall prentara og lítið um blöð svo þjóðin frétti ekki mikið af slysinu.“

 

Samtök Pólverja á Íslandi (SPI), Iceland News Polska ásamt Sendiráði Póllands standa fyrir sýningunni í samstarfi við Borgarsögusafn Reykjavíkur. Sýningin stendur til 7. febrúar 2016.