Sampo er upphafsreitur

Yfirlýsing Exista um að félagið ætti 15,48 prósent í Sampo Group, einu stærsta fjármálafyrirtæki Norðurlanda, vöktu tiltölulega litla athygli hérlendis. Vera kann að Sampo, nánast óþekkt fyrirtæki í íslenskri umræðu, hafi ekki kveikt á mönnum né heldur upphæðin sem fellur inn í alla þá milljarða sem íslenskir fjárfestar hafa fjárfest í útrásinni miklu.

Alltént lá ein staðreynd fyrir: Þetta var stærsta fjárfesting Íslandssögunnar, nærri tvöfalt meiri en sú næsta sem sennilega voru kaupin á Big Food Group. Viðmælendur Markaðarins segja að þessi kaup hafi verið í allt öðrum klassa en aðrar fjárfestingar Íslendinga í útrásinni og setur tvíeykið, Exista og Kaupþing, í lykilstöðu á norrænum fjármálamarkaði.

Fáar fréttir höfðu borist úr herbúðum Exista eftir að félagið var skráð í Kauphöllina í september á síðasta ári og voru sumir á markaði orðnir óþreyjufullir. Í aðdraganda skráningar höfðu forsvarsmenn félagsins lýst því yfir að félagið hygðist stækka með fjárfestingum í fjármálaþjónustugeiranum, samblandi tryggingarekstrar og fjármálastarfsemi, á Norðurlöndum og jafnvel í Bretlandi. Menn ætluðu að gefa sér tíma til að finna góð tækifæri. En loks kom fréttin sem var ekki af smærri endanum: Fjárfesting í stærsta tryggingafélagi Norðurlanda, fyrir 170 milljarða króna.

„Við sjáum þessa eign sem langtímaeign. Sampo er fyrirtæki sem er alveg eins og Exista, það selur tryggingar og fjárfestir," sagði Lýður Guðmundsson í samtali við Fréttablaðið í síðustu viku. Hann viðurkennir þó fúslega að töluverður stærðarmunur er á Sampo og Exista: Fyrrnefnda félagið er 3,5-falt verðmætara. Forsvarsmenn Exista telja að áhættan af þessum stórum kaupum sé hverfandi því Sampo er vel rekið tryggingafélag sem gengur inn í framtíðina með allar byssur hlaðnar. Exista verður kjölfestufjárfestir í Sampo með þessum kaupum og ætti að geta haft veruleg áhrif á stjórnun félagsins.

Eignarhald í norrænum fjármálafyrirtækjum er miklu dreifðara en hérlendis og því þarf minni eignarhlut til að komast til mikilla áhrifa. Annar stærsti hluthafinn í Sampo er finnska ríkið með 13,6 prósenta hlut, sem hefur verið hlédrægur eigandi þótt finnski fjármálaráðherrann Eero Heinäluoma hafi lýst því yfir að ríkið muni ekki selja hlutabréfin, enda er einkavæðing ekki á stefnuskránni á þeim vígstöðvum. Þriðji stærsti hluthafinn er lífeyrissjóðurinn Varma (8,5%) en eftir það eru hluthafar orðnir smáir. Að mati Jónasar Gauta Friðþjófssonar, sérfræðings hjá Glitni, gefur dreift eignarhald í Sampo 15,5 prósenta eignarhlut Exista miklu meira vægi.

Við erum vanir því hér heima að menn séu með allt upp í fjörutíu prósent í fjármálafyrirtækjum." Hann telur að Exista og Kaupþing, sem fullvíst er talið að eigi bréf í Sampo, séu komin í góða stöðu í Sampo og saman geti þetta tvíeyki gert stóra hluti.

Forsvarsmenn Exista hafa ekki gefið út hvort félagið muni auka við hlut sinn í Sampo. Þó er ekki talið ólíklegt að svo verði og farið verði alla leið í 20 prósent til að styrkja núverandi eignarhlut betur. Þá getur Kaupþing jafnvel aukið hlut sinn, enda er bankinn með mikla fjárfestingargetu þessa dagana. Eiginfjárhlutfall Exista er hátt eða fjörutíu prósent og fjármögnun félagsins það sterk að það verður lítið mál að bæta í ef svo ber undir. Fjárhagur félagsins er stöðugri eftir að félagið ákvað að færa stærstu eignir sínar, í Sampo og Kaupþingi, með hlutdeildaraðferð og fjárfestingargetan ætti því að vera enn mikil.

Fram kom á kynningarfundi Exista á dögunum að félagið hefði byrjað að kaupa bréf í Sampo í ágúst á síðasta ári og átti um 4,3 prósent um áramót. Exista keypti 9,5 prósent af Exafin BV, dótturfélagi Tchenguiz Family Trust, fyrir 110 milljarða króna og eignaðist enn fremur 1,6 prósent með því að fara beint út á markaðinn. Líta ber á þessa atburðarás í stærra samhengi því að Robert Tchenguiz, sem fer fyrir Tchenguiz Family Trust, er náinn viðskiptafélagi Kaupþings. Exafin tilkynnti í mars í fyrra að það ætti yfir átta prósenta hlut í Sampo.

Exista greiðir fyrir hlutinn með lánum, reiðufé, eigin hlutabréfum og nýjum útgefnum hlutabréfum. Samkvæmt heimildum Markaðarins úr fjármálaheimi Lundúna lánaði Citigroup, stærsti banki heims, Exista 70 milljarða króna til kaupanna. Tchenguiz Family Trust tekur tæplega fimm prósenta hlut og Robert Tchenguiz sest í stjórn Exista á aðalfundi þess í mars.

„Hlutabréf í bönkum, sem og Exista, eru að verða gjaldgengur gjaldmiðill fyrir erlenda fjárfesta," segir Jónas Gauti og leiðir það til þess að hægt verður að fara út í miklu stærri fjárfestingar og yfirtökur en áður hefur þekkst. Hann bendir einnig á að þegar stærstu fyrirtækin verði búin að skrá hlutafé sitt í erlendri mynt, til dæmis fjármálafyrirtækin, ætti að vera orðinn enn frekari grundvöllur fyrir erlenda fjárfesta að koma inn í íslensku fyrirtækin sem hluthafar.

Sampo Group er sjöunda stærsta fjármálafyrirtæki Norðurlanda, metið á ríflega eitt þúsund milljarða króna. Félagið er stærsta vátryggingafélagið á Norðurlöndum og í Eystrasaltsríkjunum og selur jafnt vátryggingar og líftryggingar í gegnum fyrirtæki sín If og Sampo Life. Iðgjöld nema 360 milljörðum á ári en til samanburðar voru bókfærð iðgjöld íslensku tryggingafélaganna rúmir 25 milljarðar árið 2005. Fjárfestingareignir eru 1.800 milljarðar króna. Sampo hefur um fimm milljarða evra (440 milljarða kr.) umleikis þessa stundina, sem þarf að koma í vinnu, sem féllu meðal annars til eftir að félagið hagnaðist um 250 milljarða króna við sölu á Sampo Bank til Danske Bank.

Forstjóri Sampo heitir Björn Wahlroos og hefur hann sterka sýn á það að miklar sameiningar séu fram undan á norrænum fjármálamarkaði. Björn er að mörgu leyti goðsagnakennd fígúra á norrænum fjármálamarkaði, mikill áhrifamaður í finnsku viðskiptalífi og hefur góð tengsl inn í stjórnmálin sem hefur veitt honum mikil völd. Sjálfur er hann meðal fimm stærstu eigenda Sampo, situr í stjórn Varma og hefur fengið frítt spil við stjórnun samstæðunnar þau fimm ár sem hann hefur verið við stjórnvölinn. Björn horfir með ákveðnum hætti til Nordea, stærsta fjármálafyrirtækis Norðurlanda og hefur lýst yfir að Sampo Group hafi áhuga á að eignast fimmtungshlut sænska ríkisins í Nordea sem verður seldur á næstu misserum. Sampo hefur þegar komið sér þægilega fyrir í hópi tíu stærstu eigenda Nordea með 1,3 prósenta hlut. Sampo ætti ekki að eiga í vandræðum með að kaupa þennan hlut sem metinn er á 600 milljarða króna.

Fleiri horfa sömu augum til Nordea. Þannig mun Investor, stærsti hluthafinn í SEB, örugglega skoða það gaumgæfilega að kaupa hlutinn þegar hann verður falur.

Lýður Guðmundsson deilir sömu sýn og forstjórinn og sér fram á sameiningar á Norðurlöndum. „Við höldum að það sé hægt að nota þetta reiðufé til góðra verka í fjármálageiranum á Norðurlöndum," sagði hann í samtali við Fréttablaðið. „Það er okkar trú að stjórnendum félagsins takist að nýta þessa fjármuni í þá vegu að það muni auka verðmæti hluthafa Sampo. Þeir hafa sjálfir sagt að þeir muni verða þátttakendur í samþjöppun í fjármálageiranum á Norðurlöndum. Þetta gerir okkur líka að þátttakendum í þessari samrunahrinu á svæðinu í gegnum eignarhlutinn í Sampo og 23 prósenta hlut í Kaupþingi," benti Lýður jafnframt á á kynningarfundi Exista á dögunum. Lýður sagði að stefnt væri að fundi hans og forstjóra Sampo á allra næstu dögum en orð Lýðs benda til þess að menn vilji eiga í góðu samstarfi við áhrifamikinn stjórnanda Sampo Group.

Athyglisvert er að lesa í orð Lýðs Guðmundssonar um að reiðufé Sampo sé hægt að nýta til góðra verka. Ef menn gefa sér að Exista nái, eða hafi náð, ráðandi stöðu í Sampo og finnska fyrirtækið kaupi hlut sænska ríkisins, stærsta hluthafans, í Nordea verða hlutirnir ansi forvitnilegir. Þá væri sú staða komin upp að Exista yrði ekki bara stærsti hluthafinn í Kaupþingi, stærsta banka Íslands, og Sampo, stærsta fjármálafyrirtæki Finnlands, heldur einnig í Nordea, stærstu bankasamsteypu Norðurlanda, í gegnum Sampo. Auka mætti styrk Exista í hluthafahópi Nordea ef tvíeykið Exista/Kaupþing kaupir bréf.

Þá er einnig möguleiki að Sampo vaxi með kaupum á hinu munaðarlausa fjármálafyrirtæki, Storebrand í Noregi sem er að mestu leyti tryggingafélag eins og finnska félagið. Forsvarsmenn Sampo telja einnig að samrunatækifæri séu á norrænum tryggingamarkaði.

Staða Kaupþings er sterk í Storebrand þar sem bankinn á um níu prósenta hlut en stjórnendur Exista hafa lýst hrifningu sinni á norska félaginu.

Líkur eru á að í gang fari hagræðingar- og sameiningarferli sem mun hafa áhrif á fjármálageirann á Norðurlöndum, líka hérlendis. Næstu leikir eru einungis pælingar spekúlanta, en ljóst að með kaupum Exista í Sampo er hafinn nýr kafli í þátttöku íslenskra fjárfesta í fjármálaheimi Norðurlanda.