Umsvifamest í auglýsingakaupum á miðlum Meta var Áfram Ísland, hreyfing sem barðist gegn aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Hún eyddi rúmum 3,9 milljónum króna í 570 auglýsingar frá 1. júní til 29. ágúst samkvæmt gögnum Meta.

Það var helmingi meira en SJÁ, hreyfing fylgjenda viðræðna, eyddi í 821 auglýsingu sem var skráð hjá Meta síðustu þrjá mánuðina fyrir atkvæðagreiðsluna. SJÁ eyddi alls rúmum 2,6 milljónum króna í auglýsingarnar.

Síðustu vikuna fyrir kjördag eyddi Áfram Ísland tæpum 2,3 milljónum króna í auglýsingar á Facebook og Instagram. Á sama tíma varði SJÁ 1,3 milljónum í auglýsingar á samfélagsmiðlunum.

Á eftir stóru hreyfingunum tveimur voru Xnei, þverpólitísk samtök ungs fólks gegn ESB, umsvifamest í auglýsingum á miðlum Meta fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna. Þau eyddu tæpum 592 þúsund krónum í auglýsingar, þar af rúmum 413 þúsundum frá 23. ágúst til kjördags 29. ágúst.

Ungliðahreyfingar Sjálfstæðisflokks, Framsóknarflokks, Miðflokks, Vinstri grænna og Sósíalistaflokksins stóðu að Xnei.

Tveir stjórnarflokkanna létu til sín taka

Viðreisn, flokkur Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur utanríkisráðherra, eyddi 336 þúsund krónum í að auglýsa á samfélagsmiðlum Meta fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna. Stór hluti þeirra auglýsinga tengdist þjóðaratkvæðagreiðslunni en þó ekki allar.

Þá eyddi Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra, rúmum 156 þúsund krónum í að auglýsa hlustunarfundi og hvetja fólk til þess að kjósa í þjóðaratkvæðagreiðslunni síðasta mánuðinn.

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, eyddi rúmum 73 þúsund krónum í að dreifa færslum þar sem hann talaði fyrir aðildarviðræðum í ágúst.

Um fimmtíu þúsund krónur af því fé sem Samfylkingin varði í auglýsingar á Meta frá því í júní tengdust þjóðaratkvæðagreiðslunni á einhvern hátt.

„Kíktu í pakkann“ sýndu ekki í pakkann

Sá eða þeir sem stóðu fyrir síðunni „Kíktu í pakkann“ greiddu tæpar 155 þúsund krónur fyrir auglýsingar á Meta í kosningabaráttunni. Samnefnd vefsíða hélt úti áróðri gegn Evrópusambandsaðild Íslands. 

Hvergi kemur fram hver stóð fyrir „Kíktu í pakkann“ en Geir Zoëga, stjórnarmaður úr Heimdalli, ungliðahreyfingu Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík, var andlit hennar. 

Engin þeirra auglýsinga sem aðilarnir sem stóðu að síðunni keyptu var með upplýsingum um hver greiddi fyrir þær. Meta virðist hafa fjarlægt þær af þessum sökum samkvæmt upplýsingum á vefsíðu fyrirtækisins.

Aðstandendur síðunnar reyndu einnig að kaupa auglýsingu fyrir hana á Vísi en hún var fjarlægð þar sem enginn var skráður fyrir henni.

Heimssýn, samtök andstæðinga Evrópusambandsaðildar Íslands, eyddu rúmlega 220 þúsund krónum í auglýsingar á Facebook og Instagram. Fæstum auglýsingum þeirra fylgdu upplýsingar um hver greiddi fyrir þær.

Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi, sem áttu mikla hagsmuni undir í þjóðaratkvæðagreiðslunni, eyddu tæpum 110 þúsund krónum í samfélagsmiðlaauglýsingarnar síðasta mánuðinn fyrir kosningar en þær tengdust allar mögulegri ESB- aðild Íslands.

Upplýsingasíður komu sér á framfæri

Vefsíður með því sem áttu að vera hlutlægar upplýsingar um ESB og aðildarviðræður skutu upp kollinum í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar en þær höfðu þó tengsl við andstæðar fylkingar.

Já-megin eyddi Vilhjálmur Þorsteinsson, fjárfestir, rúmum 75 þúsund krónum í að auglýsa Ísland og Evrópu, vefsíðu með svörum gervigreindar við spurningum um Evrópusambandið.

Evrópumálin, sambærileg vefsíða nei-sinna, varði rúmum 32 þúsund krónum í auglýsingar hjá Meta. Hjörtur J. Guðmundsson, ríkisstarfsmaður, fyrrverandi blaðamaður á Morgunblaðinu og afkastamikill pistlahöfundur, var aðstandandi Evrópumálanna.is.