Hætta við að bjarga gammablossasjónauka Kjartan Kjartansson skrifar 20. ágúst 2026 10:06 LInk-geimfarið sem átti að bjarga Swift-sjónaukanum frá því að brenna upp í lofthjúpi jarðar. Leiðangur Link misheppnaðist og örlög Swift eru því innsigluð. AP(Sophia Roberts/NASA Leiðangur sem var ætlað að bjarga Swift-geimsjónauka bandarísku geimvísindastofnunarinnar var blásinn af í gær. Fyrir vikið mun sjónaukinn brenna upp í lofthjúpi jarðar í haust eftir áratugalangar athuganir á gammablossum. Swift-sjónaukinn hefur fylgst með svonefndum gammablossum, orkuríkustu sprengingum í alheiminum, allt frá því að honum var fyrst skotið á loft árið 2004. Sporbraut hans um jörðu hefur smám saman hnignað og nú er svo komið að hann á eftir að fuðra upp þegar hann fellur inn í lofthjúp jarðar á næstu mánuðum. Bandaríska geimvísindastofnunin NASA hafði hug á að reyna að framlengja leiðangur Swift. Hún fékk því til liðs við sig geimferðafyrirtækið Katalyst Space Technologies sem var falið að reyna að ýta Swift á hærri braut um jörðina. Vandamál komu hins vegar upp með geimfar Katalyst sem átti að færa sjónaukann. Aðeins örfáum vikum eftir að geimfarið tók á loft í byrjun júlí byrjaði það að snúast stjórnlaust. Verkfræðingum tókst að hægja á snúningnum en hafa áfram átt erfitt með að stýra geimfarinu. Óvíst um mögulega björgun Hubble Af þessum sökum ákváðu NASA og Katalyst að hætta við að bjarga Swift sem NASA greiddi fyrirtækinu þó þrjátíu milljónir dollara, jafnvirði rúmra 3,6 milljarða íslenskra króna, fyrir að gera. „Þetta er ekki niðurstaðan sem við unnum að en hún breytir ekki hvers vegna það var þess virði að láta á þennan leiðangur reyna,“ segir Jared Isaacman, forstjóri NASA. AP-fréttastofan segir að ef björgunarleiðangurinn hefði gengið vel hefði næst átt að reyna að ýta Hubble-geimsjónaukanum á hærri sporbraut. Ekki sé ljóst hvort að af því verði nú. Geimurinn Tækni Bandaríkin Mest lesið Lokun einu innilaugar sveitarfélagsins íbúum mikið áfall Innlent Bílastæði eða bekkir og blómapottar? Innlent Nærri því áttatíu borgarar liggja í valnum Erlent Maður skotinn af fulltrúum ICE í New York Erlent Veðmál á sigur Navalnaju hrúgast inn Erlent Afskipti formanns Eflingar séu með ólíkindum Innlent Fjárfesti í SpaceX og hóf svo átak sem gæti hagnast fyrirtækinu Erlent Friðarsúlan hefur kostað rúmar hundrað milljónir króna Innlent Navanethem Pillay hlaut friðarverðlaun Nóbels Erlent Ætla að streyma aftöku í beinni Erlent Fleiri fréttir Helsti herbloggari Rússlands handtekinn í Svartfjallalandi Fjárfesti í SpaceX og hóf svo átak sem gæti hagnast fyrirtækinu Navanethem Pillay hlaut friðarverðlaun Nóbels Bein útsending: Hver hlýtur friðarverðlaun Nóbels? Yfir sjötíu þúsund mótmæltu þrátt fyrir umbótatillögur Veðmál á sigur Navalnaju hrúgast inn Maður skotinn af fulltrúum ICE í New York Nærri því áttatíu borgarar liggja í valnum Ætla að streyma aftöku í beinni Vonar að Ísraelar hafni Netanjahú Tveir Lettar handteknir á breskri herstöð í nótt Máttu ekki leita hjá fyrrverandi prinsi vegna Epstein-tengsla Breskur hermaður ákærður fyrir njósnir Hættu við að ræða upplýsingafals undir þrýstingi frá Bandaríkjastjórn Segir í tísku að setja alþjóðasamfélagið ofar eigin þjóð Konan sem var borin út er látin Margaret Hamilton er látin Eritrea skiptir um lið og sendir hermenn inn í Tigray Segist geta gert Biden, Obama og Clinton „mjög slæma hluti“ Fangaði sólarupprás á Mars Fátt um svör frá Rússum um meinta plágu Kona stungin til bana við matvöruverslun í Malmö Bandarískir hermenn í útgöngubanni eftir morð Fjögur börn meðal nítján látinna í árásum á afmælisdegi Pútíns Draga til baka handtökuskipun á hendur leiðtoga katalónskra aðskilnaðarsinna Hlutu Nóbelsverðlaunin fyrir að leysa efnafræðilega ósamhverfu Bein útsending: Hver hlýtur Nóbelsverðlaunin í efnafræði? Biskup í fangelsi fyrir brot gegn drengjum Vill fimmtán ára reynslutímabil fyrir ný aðildarríki Endurgreiðir ekki ríkinu fyrir auglýsingarnar umdeildu Sjá meira
Swift-sjónaukinn hefur fylgst með svonefndum gammablossum, orkuríkustu sprengingum í alheiminum, allt frá því að honum var fyrst skotið á loft árið 2004. Sporbraut hans um jörðu hefur smám saman hnignað og nú er svo komið að hann á eftir að fuðra upp þegar hann fellur inn í lofthjúp jarðar á næstu mánuðum. Bandaríska geimvísindastofnunin NASA hafði hug á að reyna að framlengja leiðangur Swift. Hún fékk því til liðs við sig geimferðafyrirtækið Katalyst Space Technologies sem var falið að reyna að ýta Swift á hærri braut um jörðina. Vandamál komu hins vegar upp með geimfar Katalyst sem átti að færa sjónaukann. Aðeins örfáum vikum eftir að geimfarið tók á loft í byrjun júlí byrjaði það að snúast stjórnlaust. Verkfræðingum tókst að hægja á snúningnum en hafa áfram átt erfitt með að stýra geimfarinu. Óvíst um mögulega björgun Hubble Af þessum sökum ákváðu NASA og Katalyst að hætta við að bjarga Swift sem NASA greiddi fyrirtækinu þó þrjátíu milljónir dollara, jafnvirði rúmra 3,6 milljarða íslenskra króna, fyrir að gera. „Þetta er ekki niðurstaðan sem við unnum að en hún breytir ekki hvers vegna það var þess virði að láta á þennan leiðangur reyna,“ segir Jared Isaacman, forstjóri NASA. AP-fréttastofan segir að ef björgunarleiðangurinn hefði gengið vel hefði næst átt að reyna að ýta Hubble-geimsjónaukanum á hærri sporbraut. Ekki sé ljóst hvort að af því verði nú.
Geimurinn Tækni Bandaríkin Mest lesið Lokun einu innilaugar sveitarfélagsins íbúum mikið áfall Innlent Bílastæði eða bekkir og blómapottar? Innlent Nærri því áttatíu borgarar liggja í valnum Erlent Maður skotinn af fulltrúum ICE í New York Erlent Veðmál á sigur Navalnaju hrúgast inn Erlent Afskipti formanns Eflingar séu með ólíkindum Innlent Fjárfesti í SpaceX og hóf svo átak sem gæti hagnast fyrirtækinu Erlent Friðarsúlan hefur kostað rúmar hundrað milljónir króna Innlent Navanethem Pillay hlaut friðarverðlaun Nóbels Erlent Ætla að streyma aftöku í beinni Erlent Fleiri fréttir Helsti herbloggari Rússlands handtekinn í Svartfjallalandi Fjárfesti í SpaceX og hóf svo átak sem gæti hagnast fyrirtækinu Navanethem Pillay hlaut friðarverðlaun Nóbels Bein útsending: Hver hlýtur friðarverðlaun Nóbels? Yfir sjötíu þúsund mótmæltu þrátt fyrir umbótatillögur Veðmál á sigur Navalnaju hrúgast inn Maður skotinn af fulltrúum ICE í New York Nærri því áttatíu borgarar liggja í valnum Ætla að streyma aftöku í beinni Vonar að Ísraelar hafni Netanjahú Tveir Lettar handteknir á breskri herstöð í nótt Máttu ekki leita hjá fyrrverandi prinsi vegna Epstein-tengsla Breskur hermaður ákærður fyrir njósnir Hættu við að ræða upplýsingafals undir þrýstingi frá Bandaríkjastjórn Segir í tísku að setja alþjóðasamfélagið ofar eigin þjóð Konan sem var borin út er látin Margaret Hamilton er látin Eritrea skiptir um lið og sendir hermenn inn í Tigray Segist geta gert Biden, Obama og Clinton „mjög slæma hluti“ Fangaði sólarupprás á Mars Fátt um svör frá Rússum um meinta plágu Kona stungin til bana við matvöruverslun í Malmö Bandarískir hermenn í útgöngubanni eftir morð Fjögur börn meðal nítján látinna í árásum á afmælisdegi Pútíns Draga til baka handtökuskipun á hendur leiðtoga katalónskra aðskilnaðarsinna Hlutu Nóbelsverðlaunin fyrir að leysa efnafræðilega ósamhverfu Bein útsending: Hver hlýtur Nóbelsverðlaunin í efnafræði? Biskup í fangelsi fyrir brot gegn drengjum Vill fimmtán ára reynslutímabil fyrir ný aðildarríki Endurgreiðir ekki ríkinu fyrir auglýsingarnar umdeildu Sjá meira