„Klukkan tifar“

Halla vísar því til föðurhúsanna að launaþróun keyri verðbólguna upp og segir fyrirtæki sem hafi verðmótandi áhrif ekki hafa staðið við loforð um að halda aftur af verðhækkunum heldur þess í stað skilað glæsilegri afkomu og greitt út háa kaupauka.

Ríki og sveitarfélög hafi sömuleiðis brugðist loforðum um að halda aftur af gjaldskrárhækkunum, ekki síst gagnvart barnafjölskyldum og viðkvæmum hópum.

Laun hækka minna en verðlag

Þorsteinn Víglundsson, fyrrverandi formaður Samtaka iðnaðarins, hefur bent á að kaupmáttur hafi aukist meira en vænst var og varað við kólnandi hagkerfi og auknu atvinnuleysi. Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra hefur tekið í svipaðan streng og sagt forsendur kjarasamninga ekki brostnar, þrátt fyrir að verðbólguviðmið standist ekki, enda hafi laun hækkað meira en samningar gerðu ráð fyrir.

Halla er ekki sammála þeirri greiningu.

„Það er gaman að búa í þeirra heimi,“ segir hún.

„Forsendur kjarasamninga voru þær að verðbólga gengi niður og síðan stóðu auðvitað vonir til þess að stýrivextir myndu gera það líka. Núna hafa kjarasamningsbundin laun hækkað minna en verðlag. Það þýðir að fólk sem hefur fengið kjarasamningsbundnar hækkanir er að greiða hærra verð en það er að fá launahækkanir.“

Hún vísar jafnframt til vaxtaþróunar frá því samið var í mars 2024. Þá hafi mörg heimili verið með óverðtryggð lán á föstum, tiltölulega hóflegum vöxtum, en misst þá veturinn 2024 til 2025 og setið uppi með allt að 9 prósent vexti, þannig að vaxtagreiðslur hafi jafnvel tvöfaldast hjá sumum.

Viðkvæmar vikur framundan

Spurð um það hvort ný kjararimma gæti ekki ýtt undir verðbólgu og hærri vexti segir Halla að laun séu ekki helsti drifkraftur verðbólgunnar.

„Við getum ekkert bara setið hjá og sagt við ætlum bara að fella okkur við launahækkanir, lágar launahækkanir, jafnvel undir verðbólgu, á meðan bara aðrir gera það sem þeim sýnist,“ segir hún.

Klukkan tifi. Vísitölumæling verði birt 27. ágúst og aðildarfélög hafi svo frest til 8. október til að ákveða hvort samningum verði sagt upp.

„Þetta eru mjög mikilvægar vikur núna,“ segir Halla.

„Ég held að það sé alveg augljóst fyrir hvern einasta VR-félaga og hvern einasta Íslending sem fer út í búð og þarf að greiða af lánunum sínum um hver mánaðamót og fær síðan launaseðil, að þetta getur ekki gengið svona. Hérna er bara vitlaust gefið,“ segir Halla Gunnarsdóttir formaður VR.